Ücretsiz İzne Çıkarılan İşçinin Hakları

Ücretsiz izne çıkarılan işçinin hakları yazılı onay şartıyla başlar: işveren, işçiyi onayını almadan tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkaramaz. Ücretsiz izin, işçinin ücret almadan çalışmaya ara vermesi anlamına geldiğinden, çalışma koşullarının esaslı unsuru olan ücreti doğrudan etkiler ve İş Kanunu'nun 22. maddesindeki esaslı değişiklik usulüne tabidir.^[1]

Ücretsiz izin uygulaması ve işçi hakları konusunda avukatlarımızla görüşmek için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

İçindekiler10 başlık

1. İşveren Ücretsiz İzni Nasıl Uygulayabilir?
2. İşçi Ücretsiz İzni Kabul Etmek Zorunda mıdır?
3. İşveren Onay Almadan Ücretsiz İzne Çıkarırsa İşçinin Hakları Nelerdir?
4. Ücretsiz İzin Süresi Kıdem ve Yıllık İzin Hesabına Dahil Edilir mi?
5. Ücretsiz İzin Süresince İşçinin Sigortalılığı Ne Olur?
6. Ücretsiz İzin ile Kısa Çalışma Ödeneği Arasındaki Fark Nedir?
7. Pandemi Döneminde Uygulanan Nakdi Ücret Desteği Hala Geçerli midir?
8. Ücretsiz İzin Yerine Başka Bir Çözüm Uygulanabilir mi?
9. Ücretsiz İzin Sonrası İşe Dönüş Nasıl Olur?
10. Ücretsiz İzne Çıkarılan İşçinin Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular

İşveren Ücretsiz İzni Nasıl Uygulayabilir?

İşveren, ekonomik daralma, sipariş azlığı veya benzer bir gerekçeyle işçiyi ücretsiz izne çıkarmak istiyorsa, bu değişikliği işçiye yazılı olarak bildirmelidir. İşçi bu teklifi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse, ücretsiz izin uygulaması işçiyi bağlamaz ve işçi eski şartlarla çalışmaya devam etme hakkını korur.

Uygulamada işveren, teklifi ve işçinin verdiği yazılı onayı mutlaka belgelemelidir. Bildirimin tarihi, kapsamı ve işçinin onay tarihi ayrı ayrı kayıt altına alınmalıdır, çünkü ileride açılacak bir davada bu belgelerin ibraz edilememesi ispat yükü işverende olduğu için işveren aleyhine sonuç doğurur. Teklif ve onay için kullanılabilecek metin İşveren Ücretsiz İzin Teklifi Örneği yazımızda.

Ücretsiz izne çıkarılan işçinin hakları ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

İşçi Ücretsiz İzni Kabul Etmek Zorunda mıdır?

Ücretsiz izin teklifi, işçinin serbest iradesine bağlıdır, işçi bu teklifi reddedebilir.

İzni işçinin kendisi istiyorsa yön tersine döner ve talep yazılı olarak işverene sunulur. Bu talebin doldurulabilir metni Ücretsiz İzin Talebi Dilekçesi yazımızdadır.

İşçi reddettiği halde işveren onu fiilen çalıştırmaz ve ücret ödemezse, bu durum çalışma şartlarının uygulanmaması anlamına gelir ve işçiye iş sözleşmesini haklı sebeple feshetme hakkı tanır. İşçinin hangi hallerde haklı sebeple fesih hakkı doğduğuna dair genel bilgi için İşçinin Haklı Fesih Sebepleri yazımıza bakabilirsiniz. İşçiyi rızası olmadan fiilen çalıştırmamanın eylemli fesih sayılabileceği ve fesih tarihinin nasıl belirlendiği Eylemli (Fiili) Fesih Nedir? yazımızda anlatılıyor.

Durumunuza özel ön değerlendirme için İşçi Bilgi Formu'nu doldurabilirsiniz.

İşveren Onay Almadan Ücretsiz İzne Çıkarırsa İşçinin Hakları Nelerdir?

İşçinin onayı alınmadan fiilen ücretsiz izne çıkarılması, İş Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendi kapsamında çalışma şartlarının uygulanmaması sayılır. Bu durumda işçi iş sözleşmesini haklı sebeple feshedip kıdem tazminatına hak kazanabilir.

İşçi, sözleşmeyi feshetmeden de bu süreye ait ücretini alacak davasıyla talep edebilir. Çünkü hukuken geçersiz bir ücretsiz izin uygulaması, işçinin ücret alacağını ortadan kaldırmaz.

İş Kanunu'nun işçiye tanıdığı genel haklar hakkında ayrıntılı bilgi için İş Kanununa Göre İşçi Hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Ücretsiz İzin Süresi Kıdem ve Yıllık İzin Hesabına Dahil Edilir mi?

Ücretsiz izin süresince iş sözleşmesi askıya alındığından işçi bu dönemde fiilen çalışmamış sayılır ve süre kural olarak kıdem tazminatına ve yıllık izin hak edişine esas sürelere dahil edilmez. Kıdem süresinin nasıl hesaplandığı Kıdem Tazminatı Hesaplama aracımızda gösterilmektedir. Uzun süreli bir ücretsiz izin dönemi, işçinin kıdem yılını doldurma tarihini geriye öteler.

Bu kuralın önemli bir istisnası pandemi döneminde uygulanan ücretsiz izinler için tanınmıştır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2025 yılında verdiği güncel bir kararında, Covid-19 döneminde 4857 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10. madde kapsamında geçirilen ücretsiz izin süresinin, bildirim (ihbar) süresine ek olarak altı haftayı aşmamak kaydıyla kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabına esas süreye dahil edilmesi gerektiğine hükmetmiştir.^[2]

Bu sınırı aşan pandemi dönemi ücretsiz izin süreleri ise hizmet süresinden sayılmaz. Bu ayrım, özellikle 2020-2021 döneminde uzun süre ücretsiz izinde kalan işçilerin kıdem tazminatı hesaplarını doğrudan etkiler.

Ücretsiz İzin Süresince İşçinin Sigortalılığı Ne Olur?

Ücretsiz izin süresince işçi fiilen çalışmadığından, bu süre için prim ödeme gün sayısı işlemez. Sigortalılığın sona ermesiyle birlikte, zorunlu sigortalılığı sona eren kişi ilk on gün boyunca genel sağlık sigortasından yararlanmaya devam eder. Bir takvim yılı içindeki toplam ücretsiz izin süresi otuz günü aşarsa, en son primin ödendiği tarih itibarıyla genel sağlık sigortalılığı sona ermiş sayılır ve işçi, primini kendisi ödemesi gereken 60/1-g kapsamında tescil edilir.

Bu durumda sağlık hizmetlerinden aksamadan yararlanmak isteyen işçi, e-Devlet üzerinden başvurarak GSS primini kendisi ödeyebilir veya ailesinden başka bir sigortalı üzerinden yararlanma imkanı varsa bu yolu değerlendirebilir. Otuz günü aşmayan kısa süreli ücretsiz izinlerde bu risk doğmaz.

Ücretsiz İzin ile Kısa Çalışma Ödeneği Arasındaki Fark Nedir?

Ücretsiz izin, işçi ile işveren arasındaki karşılıklı bir anlaşmaya dayanan ve işçinin ücret almadığı bir düzenlemedir. Kısa çalışma ödeneği ise genel ekonomik kriz, sektörel kriz veya deprem, sel, salgın gibi zorlayıcı sebeplerin bulunması halinde İŞKUR tarafından işçiye doğrudan ödenen, işsizlik sigortası fonundan karşılanan ayrı bir destektir.

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanmak için işverenin İŞKUR'a başvurup uygunluk tespiti yaptırması, işçinin de kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi çalışmış olması ve son üç yılda en az 450 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekir. Ödenek tutarı, işçinin son 12 aylık prime esas kazancının günlük ortalamasının yüzde 60'ı üzerinden hesaplanır ve aylık üst sınırı brüt asgari ücretin yüzde 150'sini aşamaz. İki uygulama farklı hukuki temellere dayanır ve karıştırılmamalıdır.

Pandemi Döneminde Uygulanan Nakdi Ücret Desteği Hala Geçerli midir?

2020 yılında getirilen fesih yasağı ve nakdi ücret desteği düzenlemeleri, dönemsel olarak birkaç kez uzatılmış, ancak bu istisnai düzenlemelerin süresi sona ermiştir. Güncel dönemde ücretsiz izin uygulaması, yukarıda anlatılan genel esaslı değişiklik kuralına (m.22) tabidir.

İşçinin ayrıca nakdi ücret desteği alacağı özel ve geçici bir düzenleme bulunmamaktadır. Yukarıda anlatılan istisna, yalnızca pandemi döneminde fiilen geçirilmiş ücretsiz izin sürelerinin geriye dönük kıdem hesabını ilgilendirir, güncel dönemde uygulanan yeni bir nakdi destek değildir.

Ücretsiz İzin Yerine Başka Bir Çözüm Uygulanabilir mi?

İşveren ile işçi anlaşırsa, tam ücretsiz izin yerine kısmi süreli çalışmaya geçiş gibi ara bir çözüm de kararlaştırılabilir. Bu çalışma biçiminin hakları nasıl etkilediği Kısmi Süreli Part Time Çalışan Hakları yazımızdadır. Bu durumda işçi haftanın belirli günlerinde çalışmaya devam eder ve yalnızca çalışmadığı günler için ücret alamaz.

Bu düzenleme de işçinin yazılı onayını gerektirir, çünkü çalışma süresinin ve ücretin azaltılması yine esaslı bir değişikliktir. Uygulamada işverenler, işyerini tamamen kapatmak yerine bu tür kademeli çözümleri tercih edebilir, ancak hangi model uygulanırsa uygulansın onay ve yazılı bildirim şartı ortadan kalkmaz.

Ücretsiz İzin Sonrası İşe Dönüş Nasıl Olur?

Taraflar ücretsiz izin süresini önceden belirlemişse, bu sürenin sonunda işçi işe dönmekle yükümlüdür ve işveren de işçiyi eski şartlarla çalıştırmaya devam etmelidir. İşveren, belirlenen sürenin sonunda işçiyi işe başlatmazsa, bu durum fiilen bir fesih olarak değerlendirilebilir ve işçi işçilik alacaklarını talep edebilir.

Ücretsiz izin uygulaması ve işçi hakları konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Ücretsiz İzne Çıkarılan İşçinin Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ücretsiz izne çıkarılan işçinin haklarına dair en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık.

---

Referans ve Kaynaklar

^[1] 4857 sayılı İş Kanunu madde 22 — çalışma koşullarında esaslı değişiklik.

^[2] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/3201, K. 2025/4965, T. 29.05.2025 — pandemi döneminde geçirilen ücretsiz izin süresinin, bildirim süresine ek altı haftayı aşmamak kaydıyla kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabına esas süreye dahil edilmesi gerektiğine ilişkin karar.