İşveren, işçiyi yazılı onayı alınmadan tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkaramaz. Ücretsiz izin, işçinin ücret almadan çalışmaya ara vermesi anlamına geldiğinden, çalışma koşullarının esaslı unsuru olan ücreti doğrudan etkiler ve İş Kanunu'nun 22. maddesindeki esaslı değişiklik usulüne tabidir.[1]
Ücretsiz izin uygulaması ve işçi hakları konusunda avukatlarımızla görüşmek için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- İşçinin onayı şarttır: Ücretsiz izin teklifi işçinin serbest iradesine bağlıdır, tek taraflı uygulanamaz.
- Onaysız uygulama haklı fesih doğurur: Rıza alınmadan fiilen ücretsiz izne çıkarılan işçi, İş Kanunu m. 24/II-f kapsamında sözleşmeyi feshedip kıdem tazminatı talep edebilir.
- Kıdem ve yıllık izne sayılmaz: Sözleşme askıya alındığından bu süre kural olarak kıdem hesabına ve yıllık izin hak edişine dahil edilmez.
- Prim işlemez: İşçi fiilen çalışmadığı için ücretsiz izin süresince prim ödeme gün sayısı ilerlemez.
- Kısa çalışma ödeneğinden farklıdır: Ücretsiz izin taraf anlaşmasına dayanır ve ödemesizdir, kısa çalışma ise İŞKUR tarafından ödenek ödenen ayrı bir uygulamadır.
- Süre sonunda işe dönüş zorunludur: Önceden belirlenen sürenin bitiminde işçi işe dönmekle, işveren de işçiyi çalıştırmakla yükümlüdür.
İşveren Ücretsiz İzni Nasıl Uygulayabilir?
İşveren, ekonomik daralma, sipariş azlığı veya benzer bir gerekçeyle işçiyi ücretsiz izne çıkarmak istiyorsa, bu değişikliği işçiye yazılı olarak bildirmelidir. İşçi bu teklifi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse, ücretsiz izin uygulaması işçiyi bağlamaz ve işçi eski şartlarla çalışmaya devam etme hakkını korur.
Uygulamada işveren, teklifi ve işçinin verdiği yazılı onayı mutlaka belgelemelidir. Bildirimin tarihi, kapsamı ve işçinin onay tarihi ayrı ayrı kayıt altına alınmalıdır, çünkü ileride açılacak bir davada bu belgelerin ibraz edilememesi ispat yükü işverende olduğu için işveren aleyhine sonuç doğurur.
Ücretsiz izne çıkarılan işçinin hakları ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
İşçi Ücretsiz İzni Kabul Etmek Zorunda mıdır?
Hayır. Ücretsiz izin teklifi, işçinin serbest iradesine bağlıdır, işçi bu teklifi reddedebilir.
İşçi reddettiği halde işveren onu fiilen çalıştırmaz ve ücret ödemezse, bu durum çalışma şartlarının uygulanmaması anlamına gelir ve işçiye iş sözleşmesini haklı sebeple feshetme hakkı tanır. İşçinin hangi hallerde haklı sebeple fesih hakkı doğduğuna dair genel bilgi için İşçinin Haklı Fesih Sebepleri yazımıza bakabilirsiniz.
Durumunuza özel ön değerlendirme için İşçi Bilgi Formu'nu doldurabilirsiniz.
İşveren Onay Almadan Ücretsiz İzne Çıkarırsa İşçinin Hakları Nelerdir?
İşçinin onayı alınmadan fiilen ücretsiz izne çıkarılması, İş Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendi kapsamında çalışma şartlarının uygulanmaması sayılır. Bu durumda işçi iş sözleşmesini haklı sebeple feshedip kıdem tazminatına hak kazanabilir.
İşçi, sözleşmeyi feshetmeden de bu süreye ait ücretini alacak davasıyla talep edebilir. Çünkü hukuken geçersiz bir ücretsiz izin uygulaması, işçinin ücret alacağını ortadan kaldırmaz.
İş Kanunu'nun işçiye tanıdığı genel haklar hakkında ayrıntılı bilgi için İş Kanununa Göre İşçi Hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Ücretsiz İzin Süresi Kıdem ve Yıllık İzin Hesabına Dahil Edilir mi?
Kural olarak hayır. Ücretsiz izin süresince iş sözleşmesi askıya alındığından, işçi bu dönemde fiilen çalışmamış sayılır ve süre kıdem tazminatına ve yıllık izin hak edişine esas sürelere dahil edilmez. Uzun süreli bir ücretsiz izin dönemi, işçinin kıdem yılını doldurma tarihini geriye öteler.
Bu kuralın önemli bir istisnası pandemi döneminde uygulanan ücretsiz izinler için tanınmıştır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2025 yılında verdiği güncel bir kararında, Covid-19 döneminde 4857 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10. madde kapsamında geçirilen ücretsiz izin süresinin, bildirim (ihbar) süresine ek olarak altı haftayı aşmamak kaydıyla kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabına esas süreye dahil edilmesi gerektiğine hükmetmiştir.[2]
Bu sınırı aşan pandemi dönemi ücretsiz izin süreleri ise hizmet süresinden sayılmaz. Bu ayrım, özellikle 2020-2021 döneminde uzun süre ücretsiz izinde kalan işçilerin kıdem tazminatı hesaplarını doğrudan etkiler.
Ücretsiz İzin Süresince İşçinin Sigortalılığı Ne Olur?
Ücretsiz izin süresince işçi fiilen çalışmadığından, bu süre için prim ödeme gün sayısı işlemez. Sigortalılığın sona ermesiyle birlikte, zorunlu sigortalılığı sona eren kişi ilk on gün boyunca genel sağlık sigortasından yararlanmaya devam eder. Bir takvim yılı içindeki toplam ücretsiz izin süresi otuz günü aşarsa, en son primin ödendiği tarih itibarıyla genel sağlık sigortalılığı sona ermiş sayılır ve işçi, primini kendisi ödemesi gereken 60/1-g kapsamında tescil edilir.
Bu durumda sağlık hizmetlerinden aksamadan yararlanmak isteyen işçi, e-Devlet üzerinden başvurarak GSS primini kendisi ödeyebilir veya ailesinden başka bir sigortalı üzerinden yararlanma imkanı varsa bu yolu değerlendirebilir. Otuz günü aşmayan kısa süreli ücretsiz izinlerde bu risk doğmaz.
Ücretsiz İzin ile Kısa Çalışma Ödeneği Arasındaki Fark Nedir?
Ücretsiz izin, işçi ile işveren arasındaki karşılıklı bir anlaşmaya dayanan ve işçinin ücret almadığı bir düzenlemedir. Kısa çalışma ödeneği ise genel ekonomik kriz, sektörel kriz veya deprem, sel, salgın gibi zorlayıcı sebeplerin bulunması halinde İŞKUR tarafından işçiye doğrudan ödenen, işsizlik sigortası fonundan karşılanan ayrı bir destektir.
Kısa çalışma ödeneğinden yararlanmak için işverenin İŞKUR'a başvurup uygunluk tespiti yaptırması, işçinin de kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi çalışmış olması ve son üç yılda en az 450 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekir. Ödenek tutarı, işçinin son 12 aylık prime esas kazancının günlük ortalamasının yüzde 60'ı üzerinden hesaplanır ve aylık üst sınırı brüt asgari ücretin yüzde 150'sini aşamaz. İki uygulama farklı hukuki temellere dayanır ve karıştırılmamalıdır.
Pandemi Döneminde Uygulanan Nakdi Ücret Desteği Hala Geçerli midir?
Hayır. 2020 yılında getirilen fesih yasağı ve nakdi ücret desteği düzenlemeleri, dönemsel olarak birkaç kez uzatılmış, ancak bu istisnai düzenlemelerin süresi sona ermiştir. Güncel dönemde ücretsiz izin uygulaması, yukarıda anlatılan genel esaslı değişiklik kuralına (m.22) tabidir.
İşçinin ayrıca nakdi ücret desteği alacağı özel ve geçici bir düzenleme bulunmamaktadır. Yukarıda anlatılan istisna, yalnızca pandemi döneminde fiilen geçirilmiş ücretsiz izin sürelerinin geriye dönük kıdem hesabını ilgilendirir, güncel dönemde uygulanan yeni bir nakdi destek değildir.
Ücretsiz İzin Yerine Başka Bir Çözüm Uygulanabilir mi?
İşveren ile işçi anlaşırsa, tam ücretsiz izin yerine kısmi süreli çalışmaya geçiş gibi ara bir çözüm de kararlaştırılabilir. Bu durumda işçi haftanın belirli günlerinde çalışmaya devam eder ve yalnızca çalışmadığı günler için ücret alamaz.
Bu düzenleme de işçinin yazılı onayını gerektirir, çünkü çalışma süresinin ve ücretin azaltılması yine esaslı bir değişikliktir. Uygulamada işverenler, işyerini tamamen kapatmak yerine bu tür kademeli çözümleri tercih edebilir, ancak hangi model uygulanırsa uygulansın onay ve yazılı bildirim şartı ortadan kalkmaz.
Ücretsiz İzin Sonrası İşe Dönüş Nasıl Olur?
Taraflar ücretsiz izin süresini önceden belirlemişse, bu sürenin sonunda işçi işe dönmekle yükümlüdür ve işveren de işçiyi eski şartlarla çalıştırmaya devam etmelidir. İşveren, belirlenen sürenin sonunda işçiyi işe başlatmazsa, bu durum fiilen bir fesih olarak değerlendirilebilir ve işçi işçilik alacaklarını talep edebilir.
Ücretsiz izin uygulaması ve işçi hakları konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Ücretsiz İzne Çıkarılan İşçinin Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ücretsiz izne çıkarılan işçinin haklarına dair en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık.
İşveren işçiyi zorla ücretsiz izne çıkarabilir mi?
Hayır, ücretsiz izin işçinin yazılı onayına bağlıdır. İşçinin onayı alınmadan uygulanan ücretsiz izin işçiyi bağlamaz ve işçiye haklı fesih hakkı doğurabilir.
Ücretsiz izni kabul etmezsem işten çıkarılır mıyım?
İşveren, teklifi reddeden işçiyi eski şartlarla çalıştırmaya devam edebilir veya geçerli bir neden göstererek usulüne uygun feshedebilir. Bu durumda kıdem ve ihbar tazminatı hakları doğar.
Ücretsiz izin süresince ücret alabilir miyim?
Hayır, ücretsiz izin süresince işçiye ücret ödenmez, bu iznin özelliği ücretsiz olmasıdır. Ancak izin, işçinin onayı olmadan uygulanmışsa bu süreye ait ücret alacak davasıyla talep edilebilir.
Ücretsiz izin en fazla ne kadar sürebilir?
Kanunda üst bir sınır belirlenmemiştir, süre tarafların anlaşmasına bağlıdır. Ancak süre uzadıkça işçinin genel sağlık sigortası kapsamı ve kıdem hesabı etkilenebileceğinden, sürenin baştan net biçimde belirlenmesi önerilir.
Ücretsiz izinden sonra işe alınmazsam ne yapabilirim?
Kararlaştırılan sürenin sonunda işe başlatılmayan işçi, bu durumu fiili bir fesih olarak ileri sürüp işçilik alacaklarını (kıdem, ihbar tazminatı gibi) talep edebilir.
Referans ve Kaynaklar
[1] 4857 sayılı İş Kanunu madde 22 — çalışma koşullarında esaslı değişiklik.
[2] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/3201, K. 2025/4965, T. 29.05.2025 — pandemi döneminde geçirilen ücretsiz izin süresinin, bildirim süresine ek altı haftayı aşmamak kaydıyla kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabına esas süreye dahil edilmesi gerektiğine ilişkin karar.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 10 Ağustos 2026
