Haksız yere işten çıkarılan işçinin hakları, işçinin iş güvencesi kapsamında olup olmadığına göre değişir. İş güvencesi kapsamındaki işçi işe iade isteyebilirken, kapsam dışında kalan işçi kötüniyet tazminatı ile kıdem ve ihbar tazminatını talep eder. Hangi hakkın doğduğunu belirleyen ölçüt işyerindeki işçi sayısı, işçinin kıdemi ve fesih bildiriminin şekli olur.
Haksız yere işten çıkarılma konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Tanımı: Geçerli veya haklı bir sebep gösterilmeden ya da gösterilen sebep gerçek olmadan yapılan fesih haksız sayılır.
- Haklar kapsama göre ikiye ayrılır: İş güvencesi kapsamındaki işçi işe iade davası açar, kapsam dışındaki işçi kötüniyet tazminatı ister.
- Kıdem ve ihbar tazminatı doğar: Haksız fesihte şartları taşıyan işçi her iki tazminata da hak kazanır.
- Bir aylık süre işler: İşe iade için arabulucuya başvuru, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır.
- İlk adım yazılı belge istemektir: İşçi, fesih bildirimini ve gerekçesini yazılı olarak talep etmelidir.
- İspat işverendedir: Feshin geçerli bir sebebe dayandığını işveren göstermek zorundadır.
İşten Çıkarılma Ne Zaman Haksız Sayılır?
Bir fesih, işverenin geçerli veya haklı bir sebep göstermeden ya da gösterdiği sebep gerçeği yansıtmadan iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde haksız sayılır. İşçinin madde 25 kapsamında bir kusuru yokken "haklı fesih" gerekçesiyle çıkarılması bunun tipik bir örneğidir. İşverenin hangi hallerde gerçekten haklı fesih yapabildiği İşverenin Haklı Fesih Sebepleri yazımızda anlatılmaktadır.
Fesih bildiriminin hiç yazılı yapılmaması veya sebep içermemesi de feshin haksızlığına işaret eden ayrı bir usul sorunudur. Fesih bildiriminin şekli ve tebliğ kuralları İş Sözleşmesi Nasıl Feshedilir yazımızda ele alınmaktadır.
Yargıtay bu şekil şartının sonucunu şöyle açıklamıştır:[1]
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/34344, K. 2016/16731, T. 27.09.2016"4857 sayılı İş Kanunu'nun 19'uncu maddesinde öngörülen yazılı şekil şartına uymamak feshi geçersiz kılar. Yazılı fesih bildiriminde, fesih açık ve kesin sebebinin gösterilmemesi, İş Kanunu'nun 20'nci maddesi anlamında feshin geçersizliği sonucunu doğurur... Haklı fesih halleri hariç fesih bildiriminin yazılı yapılmaması feshi başlı başına geçersiz kılar."
Aynı kararda, işverenin toplu çıkarımlarda dahi ilan yoluyla değil kişiye özgü ve yazılı bir bildirim yapması gerektiği, aksi halde feshin salt bu nedenle geçersiz sayılacağı da vurgulanmıştır.
Uygulamada işverenlerin bir kısmı, gerçekte ekonomik sıkıntı ya da kadro küçültme yüzünden yaptığı feshi işçinin performansına bağlar ve tazminat ödememeye çalışır. Bu tutum, dava aşamasında gerekçenin ispatlanamaması halinde işveren aleyhine sonuçlanır.
Haksız yere işten çıkarılan işçinin hakları ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Haksız Yere İşten Çıkarılan İşçinin Hakları Nelerdir?
Haksız fesihte doğan hak, işçinin iş güvencesi kapsamında olup olmamasına göre iki ayrı yola ayrılır. Aşağıdaki tablo bu iki durumu ve doğan hakları özetler.
| Durum | Talep Edilebilecek Hak |
|---|---|
| İş güvencesi kapsamında (30+ işçi, 6 ay+ kıdem, belirsiz süreli sözleşme) | İşe iade, boşta geçen süre ücreti, işe başlatmama tazminatı |
| İş güvencesi kapsamı dışında | Kötüniyet tazminatı (varsa), kıdem ve ihbar tazminatı |
İş Güvencesi Kapsamındaki İşçinin Hakları
İş güvencesi kapsamındaki bir işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18-21. maddeleri uyarınca feshin geçersizliğini ileri sürerek işe iade talep edebilir. Bu kapsama girmek için işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışması gerekir. Bu şartların tam kapsamı İş Güvencesi ve İşe İade Şartları yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.
Mahkeme feshi geçersiz bulursa işveren, işçiyi kararın kesinleşmesinden itibaren bir ay içinde işe başlatmakla yükümlü olur. İşveren bu süre içinde başlatmazsa işçiye dört ile sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı, ayrıca en çok dört aylık boşta geçen süre ücreti ödenir.[2] Davanın hangi şartlarla, hangi sürede ve hangi adımlarla açılacağı İşe İade Davası Nasıl Açılır yazımızda anlatılmaktadır.
Durumunuza özel ön değerlendirme için İşçi Bilgi Formu'nu doldurabilirsiniz.
İş Güvencesi Kapsamı Dışındaki İşçinin Hakları
Otuzdan az işçi çalıştıran işyerinde veya altı aydan kısa kıdemi olan işçi işe iade davası açamaz. Bu işçi, fesih hakkının kötüye kullanıldığını ispatlarsa bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı talep edebilir.[3] Bu tazminatın hesaplanma yöntemi İş Sözleşmesi Nasıl Feshedilir yazımızda anlatılmaktadır.
Kötüniyetin ispat yükü işçidedir ve bu ispat somut olgulara dayanmalıdır. Yargıtay bu şartı şöyle açıklamıştır:[4]
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2013/14483, K. 2014/409, T. 16.01.2014"İşçinin işvereni şikâyet etmesi, aleyhine dava açması veya tanıklık yapması nedenlerine bağlı fesihlerin kötüniyete dayandığı kabul edilmelidir... Kötü niyetin varlığını ispat yükü davacı işçide olup, davacının davalının iş akdini feshederken kanunun aradığı şekilde kötü niyetli olarak davrandığı hususunda somut olarak ileri sürdüğü bir iddia olmadığı, kötü niyetin ispat edilemediği anlaşılmaktadır."
Yani yalnızca "işveren beni haksız yere çıkardı" demek yeterli değildir; işçinin fesih hakkının gerçekten kötüye kullanıldığını (örneğin şikâyeti, davası veya tanıklığı nedeniyle çıkarıldığını) somut olgularla göstermesi gerekir.
Kıdemi bir yılı dolduran her işçi, iş güvencesi kapsamında olsun ya da olmasın, işveren tarafından haksız yere çıkarıldığında kıdem tazminatına hak kazanır.[5] İhbar süresine uyulmadan yapılan ani bir fesihte ihbar tazminatı da bu taleplere eklenir.
İşçinin kendi haklı fesih hakkını kullanarak ayrılması farklı bir durumdur ve haksız fesihle karıştırılmamalıdır. Bu hallerin tam listesi İşçinin Haklı Fesih Sebepleri yazımızda yer almaktadır.
Hangi Durumlar Haksız Fesih Sayılır?
Uygulamada haksız fesih iddiası, çoğunlukla belirli tekrarlayan senaryolarda gündeme gelir. Aşağıdaki durumlar bunların en sık karşılaşılanlarıdır.
- İşverenin fesih bildirimini sözlü veya WhatsApp mesajıyla yapması. Bkz. WhatsApp veya Sözlü İşten Çıkarma Geçerli mi.
- Hamile işçinin gebelik gerekçesiyle işten çıkarılması. Bkz. Hamilelik Nedeniyle İşten Çıkarılan İşçi Hakkı.
- İşçinin dini görevini yerine getirmek istemesi nedeniyle işten çıkarılması. Bkz. İşçinin Dini Görevlerini Yerine Getirmek İstemesi Nedeniyle Çıkarılma.
- İşçinin istifaya zorlanarak kendi isteğiyle ayrılmış gibi gösterilmesi. Bkz. İşçinin İstifaya Zorlanması. Yargıtay bu konuda şu ilkeyi benimsemektedir: "İşverenin tazminatların derhal ödeneceği sözünü vermek ve benzeri baskılarla işçiden yazılı istifa dilekçesi vermesini talep etmesi ve işçinin buna uyması halinde, gerçek bir istifa iradesinden söz edilemez. Bu halde feshin işverence gerçekleştirildiği kabul edilmelidir... İşverenin baskı uygulaması sonucu düzenlenen istifa dilekçesine değer verilemez." (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/3428, K. 2018/3442, T. 20.02.2018)[6]
- Tutanak tutulmadan veya savunma alınmadan yapılan fesih. Bkz. İşçiye Tutanak Nasıl Tutulur ve İşçinin Savunmasının Alınması.
- Bedelli askerlik dönüşü işe başlatılmayan personel. Bkz. İşten Çıkarılan Bedelli Personeli Hakları.
- İşçiye herhangi bir tazminat ödenmeyeceği söylenerek yapılan fesih. Bkz. Tazminatsız İşten Çıkarma.
Haksız Yere İşten Çıkarılan İşçi Nasıl Hak Arayabilir?
Haksız fesihle karşılaşan işçinin ilk adımı, fesih bildirimini ve varsa gerekçesini yazılı olarak talep etmektir. İşe iade veya tazminat talebiyle dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu başvuru fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılır.
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava açma süreci başlar. İşe iade talebiyle açılacak davanın şartları ve süreci İşe İade Davası Nasıl Açılır yazımızda, dava dilekçesinin nasıl hazırlanacağı ise İşe İade Dava Dilekçesi Örneği yazımızda anlatılmaktadır.
Haksız yere işten çıkarılma konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Haksız Yere İşten Çıkarılan İşçinin Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Haksız fesihle karşılaşan okuyucularımızın en çok merak ettiği ek soruları bu başlıkta yanıtladık.
Haksız yere işten çıkarılan işçi hem işe iade hem tazminat isteyebilir mi?
İşe iade davası kazanılıp işçi süresinde başlatılmazsa işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti birlikte doğar. Ancak aynı fesih için hem kötüniyet tazminatı hem işe başlatmama tazminatı birlikte talep edilemez, çünkü ikisi farklı işçi gruplarına özgü korumalardır.
İşe iade davası kazanılırsa geriye dönük SGK primleri ödenir mi?
Evet, işveren işe başlatmasa dahi boşta geçen süreye ait ücret üzerinden hesaplanan SGK primlerini yatırmakla yükümlüdür, çünkü bu süre hizmetten sayılmaktadır.
Deneme süresinde işten çıkarılan işçinin hakkı var mı?
Deneme süresi içinde taraflar bildirim yapmadan ve tazminat ödemeden sözleşmeyi feshedebildiğinden bu dönemde işe iade veya kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Ancak deneme süresi dolduktan sonra yapılan fesih genel kurallara tabidir.
İşveren fesih sebebini yazılı bildirmezse ne olur?
İş güvencesi kapsamındaki işçi için sebep gösterilmemesi feshi doğrudan geçersiz kılar. Kapsam dışındaki işçi için ise bu durum, dava aşamasında işveren aleyhine bir ispat sorunu yaratır.
Haksız fesih sonrası işsizlik maaşı alınabilir mi?
Evet, işveren tarafından yapılan fesih kendi isteğiyle işten ayrılma sayılmadığından işçi, diğer prim ve süre şartlarını taşıması halinde işsizlik ödeneğine hak kazanır.
İşe iade talebi olmadan sadece tazminat istenebilir mi?
Evet, işçi işe dönmek istemiyorsa yalnızca kıdem, ihbar veya kötüniyet tazminatı gibi alacak kalemlerini konu alan bir dava açabilir. İşe iade talebi işçinin kendi tercihine bağlıdır.
Referans ve Kaynaklar
[1] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/34344, K. 2016/16731, T. 27.09.2016 — yazılı şekil şartına uyulmamasının ve fesih sebebinin açık ve kesin biçimde gösterilmemesinin feshi başlı başına geçersiz kıldığı.
[2] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 21 - Geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçları.
[3] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 17 - Kötüniyet tazminatı.
[4] Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2013/14483, K. 2014/409, T. 16.01.2014 — işçinin şikayeti, davası veya tanıklığı nedeniyle çıkarılmasının kötüniyet sayıldığı, kötüniyetin ispat yükünün ise işçide olduğu.
[5] Mülga 1475 sayılı İş Kanunu, madde 14 - Kıdem tazminatı.
[6] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/3428, K. 2018/3442, T. 20.02.2018 — işverenin baskısıyla alınan istifa dilekçesine değer verilemeyeceği, bu halde feshin işveren tarafından yapılmış sayılacağı.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 27 Temmuz 2026
