Kısmi süreli çalışan hakları, işçinin haftalık çalışma süresinin tam süreli emsaline göre önemli ölçüde az belirlendiği iş sözleşmelerinde uygulanan özel kurallardır. Bu işçiler kural olarak tam süreli çalışanla aynı haklara sahiptir, farklılaşan yalnızca ücret gibi süreyle orantılı ödenen kalemlerdir. Bu yazı, kısmi süreli (part time) çalışanın eşit işlem ilkesini, kıdem-ihbar hesabını, yıllık izin hakkını ve sigorta günü sorununu ele alır.
Kısmi süreli çalışan hakları konusunda avukatlarımızla görüşmek için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Kısmi süreli çalışan hakları İş Kanunu'nun 13. maddesine göre tam süreli işçiyle eşittir, yalnızca ücret gibi bölünebilir kalemler süreyle orantılı ödenir.
- Haftalık süresi emsal tam süreli çalışmanın üçte ikisine kadar olan çalışma kısmi sürelidir ve süresi bir yıl ve daha fazla olan sözleşme yazılı yapılır.
- Kıdem süresi fiilen geçen takvim süresine göre hesaplanır, haftada kaç gün çalışıldığı kıdemi kısaltmaz.
- Yıllık izin gün sayısı tam süreli işçiyle aynıdır ve orantısız uygulanır.
İçindekiler8 başlık
- Kısmi Süreli (Part Time) Çalışma Nedir?
- Kısmi Süreli Çalışanın Tam Süreli İşçiyle Eşit Haklara Sahip Olması İlkesi
- Kısmi Süreli Çalışanın Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
- Kısmi Süreli Çalışanın Yıllık İzni Tam Süreli İşçiyle Aynı mıdır?
- Kısmi Süreli Çalışanın Sigorta Prim Günü Neden 30'dan Az Olur?
- Kısmi Süreli Çalışan Fazla Sürelerle Çalışma Yapabilir mi?
- Kısmi Süreli Çalışan İş Güvencesi Kapsamına Girer mi?
- Kısmi Süreli Çalışan Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kısmi Süreli (Part Time) Çalışma Nedir?
Kısmi süreli iş sözleşmesi, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, aynı işyerinde tam süreli çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlendiği sözleşme türüdür. Uygulamada bu eşik, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca emsal tam süreli çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma olarak kabul edilir.[1]
Kanun kısmi süreli iş sözleşmesi için ayrı bir şekil şartı koymaz. Genel kural İş Kanunu'nun 8. maddesindedir: süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmeleri yazılı yapılır. Sözleşmede haftalık çalışma süresinin gün ve saat olarak açıkça belirtilmesi gerekir, aksi halde işçi lehine yorum ilkesi devreye girer.
Kısmi süreli çalışmanın bir türü olan çağrı üzerine çalışmada ise yazılı sözleşme kanunen aranır ve yazı yoksa ilişki bu türde sayılmaz, hazır metin çağrı üzerine çalışma sözleşmesi örneğimizde yer alıyor.
Haftada 2 gün mağazada çalışan bir satış elemanı ile haftanın her günü çalışan bir meslektaşı arasındaki fark, tam da bu haftalık süre farkından ibarettir. İkisi de aynı iş sözleşmesi türüne, farklı sürelerle tabidir.
Kısmi süreli çalışan hakları ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Kısmi Süreli Çalışanın Tam Süreli İşçiyle Eşit Haklara Sahip Olması İlkesi
Kısmi süreli çalışan işçi, ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça salt sözleşmesinin kısmi süreli olması nedeniyle farklı işleme tabi tutulamaz. Bu ilke, işe alım, terfi ve işyeri imkanlarından yararlanma gibi konuların tamamını kapsar.
İstisna, ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatlerdir. Bu kalemler, işçinin çalıştığı süreyle orantılı olarak ödenir. Eşit işlem ilkesi burada "aynı tutar" değil "aynı oran" anlamına gelir.
Aşağıdaki tablo, iki çalışan türü arasındaki farkı özetler.
| Konu | Tam Süreli İşçi | Kısmi Süreli İşçi |
|---|---|---|
| Ücret | Tam ödenir | Çalışılan süreyle orantılı |
| Yıllık izin (gün sayısı) | Kıdeme göre 14-26 gün | Aynı, orantısız uygulanır |
| Kıdem tazminatı | Tam süre üzerinden | Orantılı ücrete göre |
| İşe alım ve terfi | Eşit muamele | Eşit muamele |
Kısmi Süreli Çalışanın Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kısmi süreli çalışan işçinin kıdem süresi, işyerinde fiilen geçirdiği takvim süresi esas alınarak hesaplanır. Haftada kaç gün çalıştığı kıdem süresini kısaltmaz. Tazminat tutarı ise işçinin kısmi süreli çalışmaya göre belirlenen günlük brüt ücreti üzerinden çıkarılır.
Kıdem tazminatının genel hesap yöntemi ve tavan uygulaması Kıdem Tazminatı Nedir yazımızda anlatılmakta, tutar Kıdem Tazminatı Hesaplama aracımızla hesaplanabilmektedir. İhbar süreleri ve tazminatın şartları için İhbar Tazminatı Nedir ve Şartları Nelerdir yazımıza, tutar hesabı için İhbar Tazminatı Hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.
Doğum sonrası kısmi süreli çalışmaya geçen bir işçinin bu dönemdeki hakları ayrı bir yönetmelikle düzenlenir. Ayrıntılar için Doğum Sonrası Çalışan Hakları yazımıza bakabilirsiniz. Doğum dışındaki sebeplerle kısmi süreli ya da uzaktan çalışmaya geçmek isteyen işçi talebini işverene yazılı iletir, örnek metin Esnek Çalışma Talebi Dilekçesi yazımızda.
Kısmi Süreli Çalışanın Yıllık İzni Tam Süreli İşçiyle Aynı mıdır?
Kısmi süreli çalışan işçi yıllık ücretli izin gün sayısı bakımından tam süreli işçiyle tamamen aynı haklara sahiptir. İzin süresi haftalık çalışma gününe göre orantılı olarak azaltılamaz.[2]
Bu, uygulamada sık karıştırılan bir noktadır. Haftada 3 gün çalışan bir işçi de, kıdemi bir yılı doldurduğunda kanunda öngörülen 14 günden az izin hakkına sahip olamaz.
Yıllık izin süresinin kıdeme göre nasıl arttığı Yıllık İzin Hakkı yazımızda, gün bazında hesaplama örnekleri ise Yıllık İzin Süresi Hesaplama aracımızda yer almaktadır.
Kısmi Süreli Çalışanın Sigorta Prim Günü Neden 30'dan Az Olur?
Kısmi süreli çalışan işçinin aylık prim gün sayısı, o ay fiilen çalıştığı gün sayısına göre SGK'ya bildirilir ve çoğu zaman 30 günün altında kalır. Ayda 8 gün ve altında prim günü bulunan işçinin, eksik günlere ait genel sağlık sigortası priminin 30 güne tamamlanması gerekir.[3]
Bu tamamlama zorunluluğunun istisnaları vardır. İşçi, eşi veya anne-babası üzerinden bakmakla yükümlü kişi statüsündeyse ya da gelir testinde hane geliri düşük çıkarsa, tamamlama primi ödemek zorunda kalmaz.
Uygulamada kısmi süreli çalışanların önemli bir kısmı bu tamamlama yükümlülüğünden habersiz kalır ve prim borcuyla karşılaşır. İşe başlarken işverenin bildirdiği prim gün sayısının takip edilmesi bu riski azaltır.
Kısmi Süreli Çalışan Fazla Sürelerle Çalışma Yapabilir mi?
Kısmi süreli çalışan işçiye, sözleşmede belirlenen haftalık süreyi aşan çalışma yaptırılabilir, ancak bu çalışma klasik fazla mesai değil fazla sürelerle çalışma olarak adlandırılır ve ayrı bir ücret rejimine tabidir.
İşçinin bu şekilde çalıştırılabilmesi için yazılı onayının alınması gerekir. Onay olmadan sözleşmede belirlenen sürenin üzerinde çalıştırma, işçiye çalışma koşullarının uygulanmaması gerekçesiyle haklı fesih hakkı tanıyabilir.
Kısmi Süreli Çalışan İş Güvencesi Kapsamına Girer mi?
İş güvencesi hükümleri, işyerinde en az 30 işçi çalışması ve işçinin en az 6 aylık kıdeme sahip olması şartına bağlıdır. Bu sayım yapılırken kısmi süreli çalışanlar da tam süreli çalışanlarla birlikte, baş sayısı üzerinden hesaba katılır. Çalışma saati oranına göre bir küçültme yapılmaz.[4]
Bu nedenle yalnızca kısmi süreli işçilerden oluşan ve 30 kişiyi aşan bir işyeri de iş güvencesi kapsamındadır. İşveren, bu işyerlerinde de geçerli fesih nedeni göstermek ve genel hükümlere uymakla yükümlüdür.
Kısmi süreli çalışanın diğer genel işçi hakları için İş Kanununa Göre İşçi Hakları rehberimize bakabilirsiniz.
Kısmi süreli çalışan hakları konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Kısmi Süreli Çalışan Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Part time çalışanların en çok merak ettiği soruları bu başlıkta yanıtladık.
Kısmi süreli çalışan asgari ücretin altında ücret alabilir mi?
Hayır. Kısmi süreli çalışanda asgari ücret tabanı, çalışılan süreyle orantılı olarak uygulanır ama bu orana denk gelen tutarın altında ödeme yapılamaz.
Kısmi süreli çalışan kıdem tazminatına hak kazanabilir mi?
Evet. Aynı işverende en az 1 yıl kıdemi bulunan ve kanunda sayılan bir sebeple ayrılan kısmi süreli işçi de kıdem tazminatına hak kazanır.
Kısmi süreli sözleşme sözlü olarak yapılabilir mi?
Kanun kısmi süreli çalışma için ayrı bir şekil şartı koymaz. Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmeleri ise İş Kanunu'nun 8. maddesi gereği yazılı yapılır. Yazılı sözleşme yapılmadıysa işveren en geç iki ay içinde haftalık çalışma süresini ve ücreti gösteren yazılı bir belge vermek zorundadır.
Kısmi süreli çalışan tam süreliye geçebilir mi?
Evet, işçi tam süreli çalışmaya geçmek isterse bu talebini işverene yazılı bildirir. İşveren boş pozisyon varsa öncelik tanımakla yükümlüdür.
Kısmi süreli çalışanın hafta tatili hakkı var mıdır?
Evet, kısmi süreli çalışan da tam süreli işçi gibi kesintisiz hafta tatili hakkına sahiptir. Bu hak çalışma gününe göre daraltılamaz.
Kısmi süreli çalışanın prim günü eksikse emeklilik hesabı nasıl etkilenir?
Eksik prim günleri emeklilik için gereken toplam gün sayısına dahil edilmez, bu nedenle kısmi süreli çalışma dönemleri emekliliğe hak kazanma süresini uzatabilir.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 13 — Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışma.
[2] Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği, madde 13 — Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışanların izin hakkı.
[3] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — genel sağlık sigortası prim gün tamamlama uygulaması.
[4] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2019/4366, K. 2019/11755, T. 22.05.2019 — otuz işçi sayısının belirlenmesinde belirli-belirsiz süreli, tam-kısmi süreli, daimi-mevsimlik sözleşmelerle çalışan tüm işçilerin dikkate alınacağı.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 28 Temmuz 2026
