Kısa çalışma ödeneği, kriz, genel salgın ya da zorlayıcı sebep yüzünden çalışma süresi en az üçte bir azaltılan veya faaliyeti en az dört hafta durdurulan işyerlerinde, işçiye çalışmadığı süre için İşsizlik Sigortası Fonundan yapılan ödemedir. Ödenekten yararlanmak için işçinin kısa çalışma başlamadan önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olması ve son üç yılda en az 450 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekir. Ödenek en fazla üç ay sürer, günlük tutarı son on iki aylık ortalama brüt kazancın yüzde 60'ı kadardır.
İnternette bulunan anlatımların çoğu pandemi dönemine ait. 7495 sayılı Kanun, 1 Mart 2024'ten itibaren başlayan kısa çalışmalar için hak kazanma şartını, ödeme gününü, haciz sınırını ve işsizlik ödeneğinden mahsubu yeniden düzenledi, aynı tarihten geçerli yeni bir Yönetmelik de 11.06.2024'te yayımlandı. Aşağıdaki bilgiler bu güncel metinlere göredir.
- Kısa çalışma ödeneği için 4447 sayılı Kanun ek 2. madde son 120 gün hizmet akdi ve son üç yılda 450 gün prim şartı arar.
- 4447 sayılı Kanun'a göre kısa çalışma ödeneği en fazla üç ay ödenir, günlük tutarı ortalama brüt kazancın yüzde altmışı olarak belirlenir.
- 7495 sayılı Kanun'la 1 Mart 2024'ten sonra başlayan kısa çalışmalarda ödenen süreler, üç yıl içindeki fesihlerde işsizlik ödeneği süresinden düşülür.
İçindekiler8 başlık
- Kısa Çalışma Ödeneği Hangi Durumlarda Ödenir?
- Kısa Çalışma Ödeneği Şartları
- Kısa Çalışma Başvurusu ve Uygunluk Tespiti
- Kısa Çalışma Ödeneği Süresi Ne Kadar?
- Kısa Çalışma Ödeneği Nasıl Hesaplanır?
- Kısa Çalışma Ödeneği İşsizlik Maaşından Düşer mi?
- Kısa Çalışma Döneminde Kıdem Tazminatı ve İşten Çıkarma
- Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kısa Çalışma Ödeneği Hangi Durumlarda Ödenir?
Ödenek, işyerini genel ekonomik kriz, sektörel ya da bölgesel kriz, genel salgın veya zorlayıcı sebep etkilediğinde ödenir. Yönetmelik genel ekonomik krizi ülke ekonomisini ve işyerlerini ciddi biçimde sarsan ulusal ya da uluslararası olaylar, bölgesel krizi belirli bir il veya bölgedeki işyerlerini sarsan durumlar, genel salgını ise ülke çapında ya da geniş bir bölgede yayılan hastalık olarak tanımlar.[1]
Kısa çalışma sayılması için işyerindeki çalışma süresinin en az dört hafta boyunca en az üçte bir oranında azaltılması ya da faaliyetin en az dört hafta tamamen veya kısmen durdurulması gerekir. Üçte bir eşiği işyeri bakımından aranır, işçi bazında ise azalma sıfır olmamak şartıyla üçte birin altında belirlenebilir.[2]
Kriz ve dışsal etkilerden doğan zorlayıcı sebeplerde başvurunun kabulü için İŞKUR Yönetim Kurulunun o durumu karara bağlamış olması gerekir, böyle bir karar yoksa başvuru reddedilir. Deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık ve seferberlik gibi işyerini fiziken doğrudan etkileyen olaylarda Yönetim Kurulu kararı aranmaz.[3]
Uygulamada en sık red sebebi dolaylı etkilenmedir. Depremden ya da selden fiziken etkilenmeyen, yalnız nakit darlığı, pazar daralması veya stok artışı yaşayan işyerinin başvurusu Kurum tarafından reddedilir.[4] Bu işyerlerinde gündeme gelen ücretsiz izin uygulamasını Ücretsiz İzne Çıkarılan İşçinin Hakları yazısında ayrıca anlattık.
Kısa Çalışma Ödeneği Şartları
Ödenek için iki şart birlikte aranır: işverenin kısa çalışma talebinin uygun bulunması ve işçinin hizmet ile prim koşulunu sağlaması.[5] Hizmet ve prim koşulu 7495 sayılı Kanun'la şu biçimi aldı:
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ek madde 2/3"Sigortalının kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olması ve son üç yılda en az 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekir."
Değişiklikten önce işçiden, fesih dışında işsizlik ödeneği şartlarını taşıması bekleniyordu. Pandemide ise geçici 23. madde bu şartı son 60 gün hizmet akdi ve 450 gün prim olarak hafifletmiş, ödenekten yararlanan işverene de işçi çıkarmama yükümlülüğü getirmişti.[6] Kısa çalışması 1 Mart 2024'ten önce başlayanlara ek 2. maddenin eski metni uygulanmaya devam eder.[7]
Şartları taşıyan işçinin ödeneği, aşağıdaki durumlardan biri gerçekleştiği tarihte kesilir veya durdurulur:[8]
- iş sözleşmesinin sona ermesi ya da işçinin başka işyerine nakli,
- iş sözleşmesinin askıya alınması veya yaşlılık aylığı almaya başlanması,
- silah altına alınma, tutuklanma, hüküm giyme, yurt dışına çıkma ve ölüm,
- geçici iş göremezlik raporu alınması (ödenek raporun başladığı tarihte durur).
Kısa Çalışma Başvurusu ve Uygunluk Tespiti
Başvuruyu işçi değil işveren yapar. İşveren talebini gerekçeleriyle derhal İŞKUR'a iletir, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya da yazılı bildirir.[9] Talepte krizin işyerine etkisi, işyeri bilgileri ve kısa çalışma yapılacak işçilerin listesi yer alır.
Kurum birimi talebi önce sebep ve şekil yönünden inceler, ardından dosya uygunluk tespiti için iş müfettişlerine gider. Sonuç işverene bildirilir, işveren de bunu işyerinde ilan eder ve sendikaya bildirir.[10] İnceleme sürerken işveren, müfettişin gerekli gördüğü değişiklikler dışında kısa çalışma dönemini değiştiremez, süreyi artıramaz, listeye yeni işçi ekleyemez ve aynı gerekçeyle yeni talep oluşturamaz.[11]
Kısa çalışma dönemi, başlangıç günü dahil üç ayı geçemez. Aynı gerekçeyle farklı tarihlerde birden çok talep yapılırsa üç ay ilk talebin başlangıcından sayılır.[12] İşveren ilan ettiği süreden önce normal çalışmaya dönmek isterse İŞKUR'a, sendikaya ve işçilere altı işgünü önce yazılı bildirim yapar, kısa çalışma bildirilen tarihte sona erer.[13]
Uygunluk tespitinden sonra ödenek her ayın 5'inde aylık olarak doğrudan işçinin kendisine ödenir, işveren aracı olmaz.[14] Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ödeme tarihini öne çekebilir.
Kısa Çalışma Ödeneği Süresi Ne Kadar?
Ödenek, üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma süresi kadar ödenir.[15] Cumhurbaşkanı bu süreyi altı aya kadar uzatmaya ve ödenen sürenin işsizlik ödeneğinden mahsup edilip edilmeyeceğini belirlemeye yetkilidir. Kısa çalışmanın başladığı ve bittiği aylar fiili gün sayısıyla, ara aylar ise şubat dahil 30 gün üzerinden değerlendirilir.[16]
Zorlayıcı sebebe dayanan kısa çalışmada ödeme hemen başlamaz. Ödenek, İş Kanunu'nun 24. maddesinin (III) numaralı bendi ve 40. maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar, bu bir hafta için işveren işçiye her gün yarım ücret öder.[17]
Bu ayrıntının bir de fesih yüzü var. İş Kanunu, işi bir haftadan fazla durduran zorlayıcı sebebi hem işçi hem işveren için haklı fesih sebebi sayar, kısa çalışma ise bu feshe gidilmeden işçinin işte tutulmasını sağlayan geçici bir köprüdür.[18]
Kısa Çalışma Ödeneği Nasıl Hesaplanır?
Günlük ödenek, son on iki aylık prime esas kazançlara göre bulunan günlük ortalama brüt kazancın yüzde 60'ıdır ve bu tutar 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan brüt asgari ücretin yüzde 150'sini geçemez.[19] Ödenek, haftalık çalışma süresini tamamlayacak biçimde çalışılmayan süreler için aylık hesaplanır. Damga vergisi dışında vergi ve kesinti yapılmaz.
Hesabın nasıl kurulduğunu varsayımsal bir ücretle aşağıdaki tablo gösteriyor. Örnekte 12 aylık kazanç 360 prim günü üzerinden bölünmüştür, tavan kontrolü ise ödeme yılındaki brüt asgari ücretle ayrıca yapılmalıdır.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Son 12 ayın prime esas kazancı | Örnek toplam | 540.000 TL |
| Günlük ortalama brüt kazanç | 540.000 ÷ 360 | 1.500 TL |
| Günlük kısa çalışma ödeneği | 1.500 × %60 | 900 TL |
| Faaliyet tamamen durduğunda aylık ödenek | 900 × 30 gün | 27.000 TL |
| Çalışma süresi üçte bir azaldığında aylık ödenek | 900 × yaklaşık 10 gün | 9.000 TL |
Tablodaki tutarlar brüttür, ödemeden yalnız damga vergisi düşülür. Tavanın güncel karşılığı için Asgari Ücret Zammı ve Tutarı yazısındaki brüt tutar esas alınır. Ödenek alınan süre için sigorta primi Fondan SGK'ya aktarılır ve bildirgede eksik gün nedeni olarak 18 kodu görünür, bu kodun anlamını SGK Eksik Gün Kodları yazısında bulabilirsiniz.[20]
Ödenek, nafaka borçları dışında onda birinden fazla haczedilemez ve başkasına devredilemez. İşverenin hatalı bilgi ve belgesi yüzünden yapılan fazla ödemeler yasal faiziyle işverenden, sigortalının kusurundan doğanlar ise sigortalıdan tahsil edilir. Ölen sigortalıya yapılan fazla ödeme geri alınmaz.[21]
İşvereniniz kısa çalışma ödeneği aldığınız dönemde sizi tam gün çalıştırdıysa ya da ödeneğiniz geri isteniyorsa sorunuzu Avukata Sor üzerinden sorabilirsiniz.
Kısa Çalışma Ödeneği İşsizlik Maaşından Düşer mi?
Kısa çalışma başlangıcı 1 Mart 2024 ve sonrası olan işçilerde ödenen süreler, kısa çalışmanın başladığı tarihten itibaren üç yıl içinde iş sözleşmesi feshedilirse işsizlik ödeneği süresinden düşülür.[22] Üç yıl geçtikten sonraki fesihlerde mahsup yapılmaz.
Somut bir örnek kuralın etkisini gösterir. Son 120 gün hizmet akdine tabi olan ve son üç yılda 600 gün prim ödeyen işçi, işten çıkarıldığında 180 gün işsizlik ödeneği alır.[23] Bu işçi faaliyeti tamamen duran işyerinde üç ay boyunca tam ödenek almışsa ve iki yıl sonra işten çıkarılırsa, 180 günden 90 gün düşülür ve kendisine 90 gün işsizlik ödeneği kalır.
İki ödenek ayrıca tutar ve kapsam bakımından da ayrılır. İşsizlik ödeneği iş sözleşmesi sona eren işçiye son dört aylık brüt kazancın yüzde 40'ı üzerinden ve brüt asgari ücretin yüzde 80'i tavanıyla ödenir, kısa çalışma ödeneği ise sözleşme sürerken ödenir.[24] Fesih halinde hak kazanma koşullarını İşsizlik Maaşı Şartları, tutar hesabını İşsizlik Maaşı Hesaplama yazısında ayrıntılı anlattık.
Kısa Çalışma Döneminde Kıdem Tazminatı ve İşten Çıkarma
Kısa çalışma işçinin kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz ve tazminat son ücret üzerinden hesaplanır.[25] Ödenek işverenin ödediği ücret değil, Fondan yapılan bir sigorta ödemesidir. Bu yüzden hesapta ödeneğin değil sözleşmedeki ücretin dikkate alınması gerektiği savunulur, ancak bu ayrımı açıkça düzenleyen bir kanun hükmü ya da yerleşik bir Yargıtay kararı yoktur, hesap yöntemi için Kıdem Tazminatı Hesaplama yazısına bakabilirsiniz.
Fiilen çalışılmayan kısa çalışma sürelerinin kıdem süresine eklenip eklenmeyeceği ise tartışmalıdır. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi bir davada kısa çalışma ve ücretsiz izinde geçen süreleri kıdeme esas süreden dışladı ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2026/713, K. 2026/2823, T. 30.03.2026 sayılı kararıyla, yalnız işverenin temyiz ettiği bu kararı onadı. İşçi temyiz etmediği için dışlama noktası Yargıtay önünde tartışılmadı, bu yüzden karar yerleşik bir içtihat gibi okunmamalıdır.
Kağıt üzerinde kısa çalışmada görünüp tam gün çalıştırılan işçi ise ödenek dışında kalan ücretini ve eksik bildirilen primlerini işverenden isteyebilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2026/1676, K. 2026/1983, T. 04.03.2026 sayılı kararıyla, işverenin bu dönemin hizmetten dışlanması gerektiği yönündeki itirazına rağmen aşağıdaki gerekçeyle kurulan kısmen kabul hükmünü onadı:
Yargıtay 9. HD, E. 2026/1676, K. 2026/1983, T. 04.03.2026"somut olayda davalı işyerinde kısa çalışmadan yararlanıldığı, bazı çalışanların 30 günlük çalışma süresinde 15 gün çalışma yapmasına karşın davacının kısa çalışma döneminde de ara vermeksizin çalıştığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir."
Bu davaların sonucunu çoğu zaman ispat belirler. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2026/1962, K. 2026/4775, T. 20.05.2026 sayılı kararında, kısa çalışma döneminde 30 gün tam çalıştığını ve SGK'ya eksik gün bildirildiğini ileri süren işçinin bunu ispatlayamadığı gerekçesiyle kurulan red hükmünü onadı. Puantaj, giriş-çıkış kayıtları, işyeri yazışmaları ve işverenle davası bulunmayan tanıklar bu yüzden önem taşır, eksik prim bildirimine dayanan fesih için Prim Gün Sebebiyle Haklı Fesih yazısına bakılabilir.
İşten çıkarma konusunda 4447 sayılı Kanun ve 2024 tarihli Yönetmelik, kısa çalışma süresince fesih yasağı öngörmez. Pandemide uygulanan fesih yasağı İş Kanunu'nun geçici 10. maddesine dayanıyordu ve en geç 30.06.2021'e kadar uzatılabiliyordu.[26] Bugün kısa çalışma sırasında yapılan fesih genel kurallara tabidir, ödenek fesih tarihinde kesilir ve işveren bunu ödeme yapılmadan önce İŞKUR'a bildirir.[27]
İş güvencesi kapsamındaki işçide feshin son çare olması aranır ve kısa çalışma gibi daha hafif tedbirlerin denenip denenmediğine bakılır. Yargıtay ise yalnızca kısa çalışma başvurusu yapılmamış olmasını feshi tek başına geçersiz kılan bir neden saymamıştır.[28] Bu değerlendirmenin nasıl yapıldığını İşyerinin Küçülmesi Nedeniyle Fesih yazısında anlattık.
Kanunun ve Yönetmeliğin güncel metnine 4447 sayılı Kanun ve Kısa Çalışma Yönetmeliği bağlantılarından ulaşılabilir.
Kısa çalışma döneminde ücretiniz, priminiz ya da kıdem tazminatınız eksik ödendiyse dosyanızı değerlendirmek için bir avukatla görüşmek üzere randevu alabilirsiniz.
İşçi alacakları ve kısa çalışma uygulamasıyla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kısa çalışma ödeneğiyle ilgili en çok sorulan soruları aşağıda yanıtladık.
Kısa çalışma ödeneği ne zaman yatar?
Kısa çalışma ödeneği her ayın 5'inde aylık olarak doğrudan işçinin kendisine ödenir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ödeme tarihini öne çekmeye yetkilidir.
Kısa çalışma ödeneği alan işçi çalıştırılabilir mi?
Kısa çalışma ödeneği yalnız fiilen çalışılmayan süre için ödenir, işçi ödenek alınan saatlerde çalıştırılamaz. Böyle bir durumda işverenin hatalı bilgisinden doğan fazla ödeme yasal faiziyle işverenden tahsil edilir, işçi de ödenek dışında kalan ücretini işverenden isteyebilir.
Kısa çalışma ödeneği alırken SGK primi yatar mı?
Kısa çalışma ödeneği alınan süre için sigorta primi İşsizlik Sigortası Fonu tarafından SGK'ya aktarılır ve sağlık hizmeti devam eder. Bu günler bildirgede 18 numaralı eksik gün koduyla gösterilir.
Kısa çalışma ödeneği haczedilebilir mi?
Kısa çalışma ödeneğinin nafaka borçları dışında onda birinden fazlası haczedilemez ve başkasına devredilemez. Ödenekten damga vergisi dışında vergi ya da kesinti yapılmaz.
Kısa çalışma ödeneği geri istenir mi?
Kısa çalışma ödeneği fazla ödenmişse geri istenir. İşverenin hatalı bilgi ve belgesinden doğan fazla ödeme işverenden, sigortalının kusurundan doğan fazla ödeme ise yasal faiziyle sigortalıdan tahsil edilir, ölen sigortalıya ait fazla ödeme geri alınmaz.
Kısa çalışma ödeneği alırken rapor alınırsa ne olur?
Kısa çalışma ödeneği alan işçi geçici iş göremezlik raporu alırsa ödenek raporun başladığı tarihte durdurulur. İş sözleşmesinin sona ermesi, yaşlılık aylığı bağlanması ve askerlik gibi hallerde de ödenek o tarihte kesilir.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneğine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 11.06.2024) madde 3.
[2] Yönetmelik madde 3/1-d ve madde 4/3-4.
[6] 4447 sayılı Kanun geçici madde 23.
[7] 4447 sayılı Kanun geçici madde 34, Yönetmelik geçici madde 1.
[9] 4447 sayılı Kanun ek madde 2/2, Yönetmelik madde 4/1.
[10] Yönetmelik madde 5/1, 5/6 ve 5/8.
[14] 4447 sayılı Kanun ek madde 2/4, Yönetmelik madde 7/13.
[17] 4447 sayılı Kanun ek madde 2/5, 4857 sayılı İş Kanunu madde 40.
[18] 4857 sayılı İş Kanunu madde 24/III ve 25/III.
[19] 4447 sayılı Kanun ek madde 2/4.
[21] 4447 sayılı Kanun ek madde 2/4 ve 2/7, Yönetmelik madde 7/17-18.
[22] 4447 sayılı Kanun ek madde 2/4 son cümle, Yönetmelik madde 7/16.
[23] 4447 sayılı Kanun madde 50/2.
[24] 4447 sayılı Kanun madde 50/1.
[25] 1475 sayılı İş Kanunu madde 14.
[26] 4857 sayılı İş Kanunu geçici madde 10.
[27] Yönetmelik madde 9 ve 10/2.
[28] Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2013/11498, K. 2013/13508, T. 04.06.2013.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 26 Ekim 2026
