Sabıka kaydı nelere engel sorusunun tek bir cevabı yoktur, çünkü engeli her alan için ayrı bir kanun ve o kanunun saydığı suçlar belirler. Memurluk, polislik ve silah ruhsatı gibi alanlarda belirli suçlardan mahkumiyet süresiz engel oluşturur. Özel sektörde çalışmak ya da pasaport almak için ise sabıka kaydı kanunen genel bir engel değildir.
Aynı kayıt bir alanda engelken diğerinde hiçbir sonuç doğurmayabilir. Aşağıdaki tablo her alanda engel sayılan kaydı ve ayrıntının anlatıldığı yazıyı gösterir.
"Sabıka Kaydı Nelere Engel? Meslekler ve Haklar Listesi" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
"Sabıka Kaydı Nelere Engel? Meslekler ve Haklar Listesi" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
- Sabıka kaydı nelere engel sorusunun cevabı her alan için ayrı kanunda yazılıdır ve özel sektörde çalışmaya kanunen genel bir engel yoktur.
- Özel Güvenlik Kanunu 2024 değişikliğinden sonra HAGB kararını yalnızca hırsızlık, cinsel suçlar ve uyuşturucu gibi sayılan suçlarda engel sayar.
- Koruyucu Aile Yönetmeliği adaydan ve birlikte yaşadığı kişilerden kişilere karşı suçlardan mahkum olmadığına dair adli sicil belgesi ister.
Sabıka Kaydı Nelere Engel? Alanlara Göre Tablo
Sabıka kaydı en çok kamu görevlerine ve devletin izin verdiği belgelere engel olur. Tablo, engelin hangi kayda bağlandığını alan alan gösterir.
| Alan | Engel sayılan kayıt | Ayrıntı |
|---|---|---|
| Özel sektörde çalışma | Kanunen genel engel yoktur, işveren arşiv kaydını göremez | Sabıka Kaydı Olan Biri İşe Girebilir mi? |
| Memurluk | Kasten suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis, hırsızlık, rüşvet, dolandırıcılık gibi suçlar af olsa bile | Memuriyete Engel Suçlar Nelerdir |
| Polislik, uzman erbaşlık, avukatlık | Meslek kanunlarındaki listeler, polislik ve uzman erbaşlıkta HAGB de engel | Sabıkası Olan Polis, Asker veya Avukat Olabilir mi? |
| Özel güvenlik görevliliği | Kasten suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis, sayılan suçlarda HAGB | Bu yazıda |
| Milletvekilliği, belediye başkanlığı | Toplam 1 yıl veya daha fazla hapis, yüz kızartıcı suçlar | Sabıkası Olan Belediye Başkanı veya Milletvekili Olabilir mi? |
| Sürücü belgesi | Uyuşturucu imal, ticaret ve kullanma suçları ile silah kaçakçılığı gibi suçlar | Sabıkası Olan Ehliyet Alabilir mi? Engel Suçlar |
| Silah ruhsatı | Yönetmelikte sayılan suçlar ve memnu hak kararı olmadan 1 yıldan fazla hapis | Silah Ruhsatı Nasıl Alınır? Sabıka Kaydı Engel mi? |
| Taksi, servis, SRC belgesi | Yönetmeliklerde sayılan suçlar | Sabıkası Olan Taksici Olabilir mi? SRC ve Servis Şoförlüğü |
| Koruyucu aile | Kasten suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis, kişilere karşı suçlar, çocuk istismarı | Bu yazıda |
| Dernek yöneticiliği, kamu ihalesi | Terörün finansmanı, uyuşturucu ticareti, aklama, örgütlü suçlar | Bu yazıda |
| Pasaport ve yurt dışı | Sabıka tek başına engel değildir, mahkemenin yurt dışı yasağı engeldir | Bu yazıda |
Engellerin çoğu belirli suçlara bağlıdır ve bu suçların hangi kanunda nasıl sayıldığı Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir? Kanunlara Göre Liste yazımızda karşılaştırılmıştır. Cezanın infazı sürerken bunlara ek olarak TCK 53'teki yasaklar da uygulanır ve bu yasaklar TCK 53 Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma yazımızda anlatılmıştır.
Sabıka Kaydı Olan Özel Güvenlik Olabilir mi?
Kaydın türüne göre değişir, kasten suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis alan ya da sayılan suçlardan hüküm giyen kişi özel güvenlik görevlisi olamaz, bu kapsam dışındaki kayıt ise engel değildir. Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, af olsa bile devletin güvenliğine, anayasal düzene, özel hayata, cinsel dokunulmazlığa karşı suçları, uyuşturucu suçlarını, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye ve edime fesat, aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarını engel sayar.[1]
Kanun 21 Kasım 2024'te değişmiştir. Bu tarihten sonra HAGB kararı yalnızca yukarıda sayılan suçlarda engel sayılır ve devam eden soruşturma artık engel değildir, yalnızca devletin güvenliği, anayasal düzen, özel hayat, cinsel dokunulmazlık ve uyuşturucu suçlarından süren kovuşturma engeldir.
Özel güvenlik kimlik kartı için ayrıca güvenlik soruşturmasının olumlu olması aranır. Güvenlik soruşturmasında bakılan kayıtlar Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır yazımızda anlatılmıştır.
Arşiv Kaydı ve HAGB Kararı da Engel Sayılır mı?
Engeli düzenleyen kanun "Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile" ya da "affa uğramış olsa bile" diyorsa arşiv kaydı engel olmaya devam eder. Memurluk, özel güvenlik ve avukatlık kanunları bu ifadeyi kullandığı için bu alanlarda kaydın arşive geçmesi sonucu değiştirmez.
HAGB kararı ise mahkumiyet sayılmaz ve adli sicile işlenmez. Bu karar yalnızca kanun ya da yönetmeliğin açıkça saydığı alanlarda engeldir ve polis okulları, uzman erbaşlık ile özel güvenlik görevliliği bu alanların başında gelir.[2]
Belgedeki arşiv ibaresinin anlamı Adli Sicil Kaydı Yoktur Arşiv Kaydı Vardır Ne Demek? yazımızda, HAGB kararının sicile etkisi HAGB Sicile İşler mi? Adli Sicile İşlenmeyen Kararlar yazımızda anlatılmıştır.
Sabıka Kaydı Yurt Dışına Çıkmaya ve Pasaport Almaya Engel mi?
Sabıka kaydı tek başına pasaport almaya ve yurt dışına çıkmaya engel değildir. Pasaport Kanunu pasaport verilmeyecek kişileri, yurt dışına çıkması mahkemece yasaklananlar ile terör örgütleriyle bağlantılı yurt dışındaki okul, sağlık kuruluşu, vakıf, dernek ya da şirketin kurucusu, yöneticisi veya çalışanı olduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenler olarak sayar.[3]
Yurt dışı yasağı, süren bir ceza soruşturması ya da kovuşturmada adli kontrol tedbiri olarak da konabilir. Ceza muhakemesi kanunu hakime şüpheli veya sanık hakkında yurt dışına çıkamama yükümlülüğü koyma yetkisi verir.[4]
Vize ise gidilecek ülkenin kendi takdirindedir ve Türk makamlarının vereceği bir izin değildir. Bazı konsolosluklar başvuruda adli sicil belgesi ister ve bu belgenin yurt dışında kullanılması için gereken apostil işlemi Adli Sicil Kaydı Nereden Alınır? E-Devlet ve Apostil yazımızda anlatılmıştır.
Koruyucu Aile, Dernek ve Kamu İhalesinde Sabıka Şartı
Koruyucu aile olmak isteyen kişiden, kasten suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis ya da af olsa bile kişilere karşı suçlar, topluma karşı suçlar ve çocuk istismarı gibi suçlardan mahkum olmadığına dair belge istenir. Bu belge adayla birlikte yaşayan kişilerden de istenir ve her iki yılda bir yenilenir.[5]
Dernek kurmak herkes için serbesttir, fakat terörün finansmanı, uyuşturucu imal ve ticareti ya da aklama suçlarından hüküm giyen kişi derneğin genel kurul dışındaki organlarında görev alamaz. Kanun bu yasağın memnu hak kararıyla kalkacağını açıkça yazar.[6]
Kamu ihalesinde terör suçlarından, örgütlü suçlardan ya da yabancı kamu görevlisine rüşvetten hükümlü olanlar ve hileli iflas edenler ihaleye katılamaz.[7] Cezanın infazı süresince şirket ve dernek yöneticiliği yasağı ise TCK 53 kapsamında ayrıca uygulanır.
Sabıka Kaydının Engelini Kaldıran Yollar
Engeli kaldıran iki yol memnu hak kararı ve kaydın kanuni süre dolunca silinmesidir, af ise çoğu alanda engeli kaldırmaz. Memnu hak kararı dernek yöneticiliği, silah ruhsatı ve avukatlıkta engeli kaldırır, fakat Danıştay memurlukta sayılan suçlar bakımından aksi yönde karar vermiştir.[8]
Aftan beklenen sonuç affın türüne bağlıdır. Genel af kamu davasını düşürür ve cezayı bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırır, özel af ise infazı kaldırır ya da hafifletir ama cezaya bağlı hak yoksunluklarını yerinde bırakır.[9] Memurluk şartındaki "affa uğramış olsa bile" ibaresi de kanun gerekçesine göre yalnızca özel affı kapsar.
Kaydın sicilden ve arşivden silinme süreleri ile başvuru yolu Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı) Nasıl Silinir? yazımızda, memnu hak kararının şartları Memnu Hakların İadesi Nedir, Nasıl Alınır? yazımızda anlatılmıştır.
"Sabıka Kaydı Nelere Engel? Meslekler ve Haklar Listesi" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Sabıka Kaydı Nelere Engel Sorusuna İlişkin Sık Sorulan Sorular
Sabıka kaydı olan kişilerin tabloda yer almayan ama sık sorduğu dört konu aşağıda cevaplanmıştır.
Sabıka kaydı olan kişi devlet okulunda öğretmen olabilir mi?
Devlet okulunda öğretmenlik memurluk olduğu için 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki engeller aynen uygulanır. Ayrıca 7315 sayılı Kanun, kamu kurumlarında çalışacak öğretmenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının birlikte yapılmasını öngörür.
Sabıka kaydı olan askere gidebilir mi?
Evet, sabıka kaydı zorunlu askerlik yükümlülüğünü kaldırmaz. Askeralma Kanunu'nun 20. maddesine göre yalnızca tutuklu ve hükümlü olan kişinin askerlik işlemleri tahliyesine kadar ertelenir.
Anne veya babanın sabıka kaydı çocuğuna engel mi?
Kural olarak hayır. Adli Sicil Kanunu'nun 10. maddesi, kanunda açıkça yazılmadıkça kişinin yakınının kaydının istenemeyeceğini düzenler. Koruyucu aile başvurusunda ise aynı evde yaşayan kişilerin adli sicil belgesi de istenir.
Sabıka kaydı olan şirket kurabilir mi?
TCK 53, kasten suçtan verilen hapis cezasının infazı süresince şirket yöneticisi ya da denetçisi olmayı yasaklar, şirket ortaklığını yasaklamaz. Bankacılık gibi bazı alanlarda ise özel kanunlar kurucular için ayrıca şart arar.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun m.10/1-d ve h (7533 sayılı Kanun ile değişik) - özel güvenlik görevlilerinde aranan ceza ve güvenlik soruşturması şartları.
[2] 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231/13 - HAGB kararının mahsus sisteme kaydı ve yalnızca soruşturma ve kovuşturmayla bağlantılı kullanımı.
[3] 5682 sayılı Pasaport Kanunu m.22 - pasaport veya seyahat vesikası verilmesi yasak olan haller.
[4] 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.109/3-a - adli kontrol kapsamında yurt dışına çıkamama yükümlülüğü.
[5] Koruyucu Aile Yönetmeliği m.8/9-d ve m.8/12 - koruyucu aile adayından ve birlikte yaşadığı kişilerden istenen adli sicil belgesi ve belgenin iki yılda bir yenilenmesi.
[6] 5253 sayılı Dernekler Kanunu m.3/3 - dernek organlarında görev alamayacak hükümlüler ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararının etkisi.
[7] 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.11/1-a ve b - ihaleye katılamayacak olanlar.
[8] Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2019/3092, K. 2021/2001, T. 25.10.2021 - memnu hak kararının 657 sayılı Kanun m.48/A-5'te sayılan suçlardan mahkumiyette memuriyet engelini kaldırmaması ve "affa uğramış olsa bile" ibaresinin özel affı kastetmesi.
[9] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.65 - genel ve özel affın sonuçları.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 11 Eylül 2026
