Özel sektörde sabıka kaydını genel bir çalışma yasağına bağlayan bir kanun hükmü yoktur ve sabıka kaydı olan biri işe girebilir mi diye soran kişi kural olarak işe girebilir. İşveren adli sicil kaydını ancak kanunun öngördüğü ya da işin niteliğinin zorunlu kıldığı hallerde isteyebilir, arşiv kaydını ise hiç isteyemez. Özel güvenlik, okul servisi, ticari şoförlük ve memuriyet gibi işlerde ise kanunlar belirli suçları açıkça engel sayar.
Kamu işyerleri ayrıca eski hükümlülere kontenjan ayırmak zorundadır. Sabıka kaydı bu yüzden bazı kapıları kapatırken bazı işlerde öncelik de sağlayabilir.
"Sabıka Kaydı Olan Biri İşe Girebilir mi?" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
"Sabıka Kaydı Olan Biri İşe Girebilir mi?" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
- Sabıka kaydı olan biri işe girebilir mi sorusunun cevabı evettir, özel sektörde sabıka kaydını genel bir çalışma yasağına bağlayan kanun hükmü yoktur.
- İş Kanunu'nun 30. maddesi elli ve daha fazla işçi çalıştıran kamu işyerlerine yüzde 2 oranında eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu getirir.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 2012 tarihli kararında işe alınırken sabıkasını bildirmeyen işçinin iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshini hukuka uygun bulmuştur.
Özel Sektörde Sabıka Kaydı İşe Girmeye Engel mi?
Özel sektörde sabıka kaydı kural olarak işe girmeye engel değildir ve işçiyi işe alıp almamak işverenin takdirindedir. Türk Borçlar Kanunu işverenin işçiye ait kişisel verileri ancak işçinin işe yatkınlığıyla ilgili ya da sözleşmenin ifası için zorunlu olduğu ölçüde kullanabileceğini düzenler.[1] Adli sicil bilgisi özel nitelikli kişisel veri olduğu için her iş başvurusunda belge istemek hukuka uygun sayılmaz.
Özel sektör işvereni arşiv kaydını hiçbir durumda isteyemez, çünkü Kanun arşiv bilgisini yalnızca kişinin kendisine, yargı mercilerine, seçim kurullarına ve özel kanunun izin verdiği kamu kurumlarına açmıştır. Cezası infaz edilip arşive geçmiş bir kayıt bu nedenle özel sektördeki iş başvurusunda görünmez. İşverenin hangi şartlarla belge isteyebileceği Adli Sicil Kaydını Kimler Görebilir? yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır.
Sabıka Kaydının Kanunen Engel Olduğu İşler
Bazı işlerde sabıka kaydı işverenin takdirine değil kanuna göre engeldir ve işveren bu kişileri çalıştıramaz. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan işleri ve dayanaklarını gösterir.
| İş | Dayanak | Engel oluşturan kayıt |
|---|---|---|
| Özel güvenlik görevlisi | 5188 sayılı Kanun m.10 | Kasten suçtan 1 yıl ve üzeri hapis, hırsızlık, uyuşturucu, cinsel suçlar gibi katalog suçlar, bunlarda HAGB dahil |
| Okul servis şoförü ve rehber personel | Okul Servis Araçları Yönetmeliği m.9 | Katalog suçlar, HAGB ve uzlaşmayla biten kovuşturma dahil |
| Ticari yolcu ve eşya taşımacılığı sürücüsü | Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği m.47 | Sayılan suçlardan adli sicil kaydı, arşiv hariç |
| Memur ve sözleşmeli kamu personeli | 657 sayılı Kanun m.48/A-5 | Kasten suçtan 1 yıl ve üzeri hapis ya da katalog suçlar |
| Avukat | 1136 sayılı Kanun m.5 | Kasten suçtan 2 yıldan fazla hapis ya da katalog suçlar |
Özel güvenlik görevliliğinde Kanun, sayılan suçlardan HAGB verilmiş olmasını ve bazı suçlarda devam eden kovuşturmayı bile engel sayar.[2] Ticari şoförlük şartları Sabıkası Olan Taksici Olabilir mi? SRC ve Servis Şoförlüğü yazımızda, memuriyete engel suçlar Memuriyete Engel Suçlar Nelerdir yazımızda, diğer alanlardaki engeller ise Sabıka Kaydı Nelere Engel? Meslekler ve Haklar Listesi yazımızda anlatılmıştır.
Kamu İşyerlerinde Eski Hükümlü Kontenjanı
Elli veya daha fazla işçi çalıştıran kamu işyerleri, 4857 sayılı İş Kanunu'na göre işçilerinin yüzde 2'si oranında eski hükümlü çalıştırmakla yükümlüdür.[3] Özel sektör işyerleri için Kanun yalnızca engelli kontenjanı öngörür, eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu yoktur.
Eski hükümlü sayılmak için kasten işlenen suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis ya da süresine bakılmaksızın hırsızlık, dolandırıcılık gibi katalog suçlardan hüküm giymiş olmak gerekir. Cezasını tamamlayanlar, cezası ertelenenler, koşullu salıverilenler ve denetimli serbestlikten yararlananlar bu kapsama girer.[4] Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar, casusluk, cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarından hüküm giyenler ise af olsa bile eski hükümlü kontenjanından yararlanamaz.
Birkaç gün cezaevinde kalıp denetimli serbestlikle çıkmanın sicile ve işe etkisi Girdi Çıktı Sicile İşler mi? Girdi Çıktı Kaç Gün Sürer? yazımızda anlatılıyor.
Kontenjandan yararlanmak isteyen kişi, yetkili makamdan alacağı belgeyle en yakın İŞKUR birimine başvurarak eski hükümlü statüsü alır ve kamu işçi ilanlarına bu statüyle başvurur. Kanun kamu güvenliğiyle ilgili hizmetlere ilişkin özel hükümleri saklı tuttuğu için bu alanlardaki işlerde eski hükümlü çalıştırılması ilgili özel kanunlara göre değerlendirilir.
Sabıka Kaydı Sonradan Ortaya Çıkarsa İşten Çıkarılır mı?
Tek başına hayır, sabıka kaydının sonradan öğrenilmesi işten çıkarma sebebi değildir, ancak işçi işin esaslı bir şartı olan sabıka durumunu sorulduğu halde gizlemişse işveren sözleşmeyi feshedebilir. İş Kanunu, sözleşme yapılırken gerekli vasıflar kendisinde bulunmadığı halde bulunduğunu ileri süren ya da gerçeğe aykırı bilgi vererek işvereni yanıltan işçinin sözleşmesinin bildirimsiz feshine izin verir.[5]
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, işe girerken sabıkalı olduğunu bildirmeyen işçinin durumunu 25/II-a kapsamında görmüş, ancak işe alırken gerekli özeni göstermeyen işverenin ihbar tazminatını ödeyerek yaptığı feshi geçerli nedenle fesih olarak değerlendirmiştir.[6]
İşe girdikten sonra işlenen suçlarda ise Kanun iki ayrı hal öngörür. Kanuna göre işyerinde işlenen, 7 günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen suç haklı fesih sebebidir, işçinin gözaltı ya da tutuklama nedeniyle devamsızlığı bildirim süresini aşarsa işveren yine sözleşmeyi feshedebilir.
"Sabıka Kaydı Olan Biri İşe Girebilir mi?" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Sabıka Kaydı Olan Biri İşe Girebilir mi Sorusuna İlişkin Sık Sorulan Sorular
İş arayan sabıka kaydı olan kişilerin en çok sorduğu dört konu aşağıda cevaplanmıştır.
Sabıka kaydı olan belediyede çalışabilir mi?
Belediyede memur kadrosu için 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki şartlar aranır. İşçi kadrosunda ise sabıka kaydı genel bir engel değildir ve elli veya daha fazla işçi çalıştıran kamu işyerleri eski hükümlü kontenjanı ayırmak zorundadır.
İşveren dayanaksız olarak adli sicil belgesi isterse ne yapılabilir?
Kişi önce işverene yazılı başvurarak verinin hangi amaçla işlendiğini sorar ve işveren başvuruyu en geç 30 gün içinde sonuçlandırır. Başvuru reddedilir, cevap yetersiz kalır ya da süresinde cevap verilmezse Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikayet yolu açılır.
Sabıka kaydı olan sigortalı çalışabilir mi?
Evet. Sigortalılık iş ilişkisine bağlıdır ve sabıka kaydını sigortalı çalışmaya engel sayan bir hüküm yoktur. İşe giren kişinin sigorta girişi, kaydı ne olursa olsun işverenin yasal yükümlülüğüdür.
Cezaevinden denetimli serbestlikle çıkan kişi işe girebilir mi?
Evet, Kanun bu dönemde çalışmayı yasaklamaz. Kamuya yararlı işte çalışma, belirli yerlere gitmeme ya da programa katılma gibi yükümlülükleri denetimli serbestlik müdürlüğü belirler ve hükümlünün risk ve ihtiyaçlarına göre değiştirebilir.
Referans ve Kaynaklar
[1] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.419 - işverenin işçiye ait kişisel verileri işe yatkınlık veya sözleşmenin ifası için zorunlu olduğu ölçüde kullanabilmesi (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/21857, K. 2019/9884 kararında aktarıldığı şekliyle).
[2] 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun m.10/d - TCK m.53 süreleri geçmiş veya HAGB verilmiş olsa bile sayılan suçlardan mahkum olmamak ve bazı suçlarda devam eden kovuşturma bulunmamak.
[3] 4857 sayılı İş Kanunu m.30 - kamu işyerlerinde yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü çalıştırma yükümlülüğü ve kamu güvenliğine ilişkin hizmetlerde özel hükümlerin saklı olması.
[4] Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Eski Hükümlü veya Terörle Mücadelede Malul Sayılmayacak Şekilde Yaralananların İşçi Olarak Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.4/1-a - eski hükümlü tanımı ve kapsam dışı tutulan suçlar.
[5] 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-a, II-f ve IV - işvereni yanıltma, işyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen suç ile gözaltı veya tutuklamada devamsızlığın bildirim süresini aşması.
[6] Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2011/17725, K. 2012/11223, T. 25.05.2012 - sabıkasını bildirmeyen işçinin sözleşmesinin ihbar tazminatı ödenerek geçerli nedenle feshinin kabulü.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 11 Eylül 2026
