Prim gün sebebiyle haklı fesih, işveren tarafından sözleşmede veya işyeri uygulamasında kararlaştırılan primin gününde ödenmemesi durumunda işçiye tanınan derhal fesih hakkını ifade eder. Bu hak, 4857 sayılı İş Kanunu'nun ücretin ödenmemesine ilişkin 24. maddesinden doğar. Primin bir defalık değil sürekli aksatılması, işçinin bu yola başvurmasını hukuken daha güçlü bir zemine oturtur.
Bu konuda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Prim gün sebebiyle haklı fesih düzenli ödenen primin gününde ödenmemesi halinde İş Kanunu'nun 24. maddesinin II-e bendine göre işçiye tanınan derhal fesih hakkıdır.
- Süreklilik kazanan prim ücretin ayrılmaz parçası sayılır ve ödenmemesi doğrudan ücret ihlalidir.
- Ödenmeme 20 günü aşarsa işçi Kanun'un 34. maddesine göre sözleşmeyi bozmadan iş görmekten kaçınabilir.
- Buradaki prim günü SGK'ya bildirilen prim gün sayısından tamamen farklı bir kavramdır.
İçindekiler8 başlık
- Prim Ücretin Bir Parçası Sayılır mı?
- Prim Günü, SGK Prim Gün Sayısından Farklı mıdır?
- Primin Ödenmemesi Hangi Kanun Maddesine Dayanır?
- Primin Yirmi Gün Ödenmemesi Ne Anlama Gelir?
- Prim Alacağı Nasıl İspatlanır?
- Prim Alacağı Kıdem Tazminatı Hesabına Girer mi?
- İşçinin Diğer Haklı Fesih Sebepleri Nelerdir?
- Prim Gün Sebebiyle Haklı Fesih Hakkında Sık Sorulan Sorular
Prim Ücretin Bir Parçası Sayılır mı?
Prim, işçinin başarılı bir çalışması karşılığında ödüllendirilmesi amacıyla verilen bir ek ödemedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu kavramı, işçiyi daha verimli çalışmaya özendiren, işverence belirlenen bir ücret eki olarak tanımlar.[1]
Prim uygulaması ikramiyeden farklı olarak kişiye özgü kurulabilir. Tüm işyerini kapsayan genel bir nitelik taşıması şart değildir. Bununla birlikte aynı koşullardaki işçiler arasında keyfi ayrım yapılamaz.
Sınırı İşverenin Eşit Davranma Borcu çizer. Buna karşılık işveren, aynı koşullardaki işçiler arasında haklı bir gerekçe olmadan prim ayrımı yapamaz.
Bir prim ödemesi işyerinde düzenli ve süreklilik gösterecek biçimde uygulanıyorsa, artık işçinin ücretinin ayrılmaz bir parçası sayılır. Bu noktadan sonra primin ödenmemesi, sıradan bir ek ödeme değil doğrudan ücret ihlali olarak değerlendirilir. Ücreti ödenmeyen işçinin başvurabileceği yollar Maaşını Alamayan İşçi Hakları yazımızda toplanmıştır.
Prim gün sebebiyle haklı fesih ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Prim Günü, SGK Prim Gün Sayısından Farklı mıdır?
Bu iki kavram sık karıştırılır ama tamamen ayrı konulardır. Buradaki "prim gün", işverenin işçiye ödemesi gereken performans priminin ödenmediği gün sayısını anlatır. SGK'ya bildirilen prim gün sayısı ise emeklilik hesabına esastır ve hizmet dökümünden takip edilir.
SGK prim gün sayısı ise Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilen ve emeklilik hak edişini etkileyen çalışma günlerini ifade eder. Bu iki kavram farklı haklara ve farklı dava türlerine dayanır.
İşverenin sigortayı gerçek ücretin altında göstermesi de ayrı bir haklı fesih sebebidir. Ancak bu durum ücret alacağının değil sigorta bildiriminin doğruluğunun ihlaliyle ilgilidir.
Primin Ödenmemesi Hangi Kanun Maddesine Dayanır?
Ücretin gününde ödenmemesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesinin II-e fıkrası kapsamında işçiye haklı fesih hakkı tanır. Yargıtay da primlerin gününde ödenmemesi halinde işçinin bu hükme dayanarak iş sözleşmesini haklı olarak feshedebileceğini kabul etmektedir.[2]
Aşağıdaki tablo, primin ödenmeme süresine göre işçiye tanınan iki farklı hakkı özetler.
| Durum | İşçinin Hakkı |
|---|---|
| Prim, kararlaştırılan ödeme gününde ödenmez | 4857 m.24/II-e uyarınca iş sözleşmesini derhal feshedebilir |
| Ödenmeme süresi 20 günü aşar | 4857 m.34 uyarınca sözleşmeyi bozmadan iş görmekten kaçınabilir |
İşçi bu iki yoldan yalnızca birini seçer. Sözleşmeyi sona erdirmeden ücretini isteyecekse iş görmekten kaçınmayı, ilişkiyi tamamen bitirip kıdem tazminatı alacaksa haklı feshi tercih eder.
Primin Yirmi Gün Ödenmemesi Ne Anlama Gelir?
Primin ödenmediği gün sayısı 20 günü aştığında işçi, iş sözleşmesini sürdürerek çalışmaya ara verebilir.[3] Bu süre boyunca işçinin ücret alacağı işlemeye devam eder, iş ilişkisi kesilmez.
Haklı fesih ise bunun aksine sözleşmeyi tamamen sona erdirir. Bu yüzden işçi, işyerinde çalışmaya devam etmek isteyip istemediğine göre iki hak arasında seçim yapmalıdır.
Uygulamada primin tek seferlik gecikmesi çoğu zaman haklı fesih için yeterli görülmez. Mahkemeler ödemenin sistematik olarak aksatıldığını gösteren tekrar eden bir ihlal arar.
Prim Alacağı Nasıl İspatlanır?
Prim alacağının varlığını ve miktarını gösteren temel belge iş sözleşmesi, prim yönetmeliği veya işyeri uygulamasını gösteren yazışmalardır. Bordroda prim satırının hiç yer almaması da başlı başına bir delildir.
Geçmiş dönemlerde düzenli ödenen ancak sonradan kesilen bir primin varlığı banka hesap dökümüyle kanıtlanabilir. Tanık beyanı, özellikle prim politikasının yazılı olmadığı küçük işyerlerinde belirleyici rol oynar.
Uygulamada işverenler primi "ikramiye" veya "teşvik ödemesi" gibi farklı bir isimle anarak ücret niteliğini gizlemeye çalışabilir. Ödemenin ismi değil, düzenli ve süreklilik taşıyan gerçek niteliği esas alınır.
Durumunuza özel ön değerlendirme için İşçi Bilgi Formu'nu doldurabilirsiniz.
Prim Alacağı Kıdem Tazminatı Hesabına Girer mi?
Devamlılık gösteren prim ödemeleri, kıdem tazminatına esas alınan giydirilmiş ücrete dahil edilir.[4] Bu kural, primi tek seferlik bir ikramiyeden ayıran en önemli sonuçlardan biridir.
Kıdem tazminatı hesaplanırken son bir yıl içinde ödenen primlerin toplamı 365 güne bölünür ve bulunan tutar günlük ücrete eklenir. Satış hedefine bağlı olduğu için tutarı aydan aya değişen prim de bu hesaba girer, tek seferlik bir ödeme ise süreklilik unsuru taşımadığı için eklenmez.
Örneğin, son bir yılda toplam 24.000 TL prim almış bir işçide bu tutarın 365 güne bölünmesiyle bulunan günlük ortalama, kıdem tazminatına esas günlük ücrete eklenerek nihai tutar belirlenir.
İşçinin Diğer Haklı Fesih Sebepleri Nelerdir?
İşçiye haklı fesih hakkı tanıyan durumlar prim ödememesiyle sınırlı değildir. 4857 sayılı Kanun'un 24. maddesi, ücretin ödenmemesinden sağlık sorunlarına kadar geniş bir hal listesi barındırır.
Bu listede yer alan diğer haller arasında mobbing, sigortasız çalıştırma ve esaslı çalışma koşulu değişikliği bulunur.
Kapsamlı liste için İşçinin Haklı Fesih Sebepleri rehberimize bakabilirsiniz.
İşçi haklarınızla ilgili sorularınız için İşçi Hakları Danışma Hattı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Prim gün sebebiyle haklı fesih konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Prim Gün Sebebiyle Haklı Fesih Hakkında Sık Sorulan Sorular
Primi ödenmeyen işçilerin süreç boyunca en çok merak ettiği ek soruları bu başlıkta yanıtladık.
Prim tek bir ay ödenmezse haklı fesih hakkı doğar mı?
Tek seferlik bir gecikme genellikle yeterli görülmez. Mahkemeler, ödemenin süreklilik gösterecek biçimde aksatıldığını veya işverenin ödemeyi kalıcı olarak kestiğini arar.
Prim sözleşmede yazılı değilse yine de talep edilebilir mi?
Evet. Prim yazılı olarak kararlaştırılmamış olsa bile işyerinde süreklilik kazanmışsa işyeri uygulaması (teamül) haline gelir ve işveren bu uygulamayı tek taraflı olarak kaldıramaz.
Prim alacağının zamanaşımı süresi ne kadardır?
Prim alacağı da diğer işçilik alacakları gibi 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Süre, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren işlemeye başlar.
Prim gün sebebiyle haklı fesih yapan işçi ihbar tazminatı öder mi?
Hayır. Haklı fesih derhal sonuç doğurur ve ihbar süresi beklenmez. İşçi ihbar tazminatı ödemez, karşı taraftan da talep edemez.
Primi ödenmeyen işçi işsizlik maaşı alabilir mi?
Evet. Madde 24 kapsamında yapılan haklı fesih, kendi isteğiyle işten ayrılma sayılmaz. İşçi diğer şartları taşıyorsa işsizlik ödeneğine hak kazanır.
Prim ile ikramiye aynı şey midir?
Hayır. İkramiye genellikle işyerindeki tüm çalışanlara belirli dönemlerde ödenen genel bir ek ödemeyken, prim çoğu zaman kişiye özgü performans kriterlerine bağlanır.
Prim alacağı davasında arabuluculuk zorunlu mudur?
Evet. İşçilik alacaklarına ilişkin davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunlu bir dava şartıdır.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2012/9-849 Esas, 2012/704 Karar — primin, işçiyi verimliliğe özendirmek için işverence belirlenen bir ücret eki niteliğinde olduğu.
[2] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2018/5530 Esas, 2018/14907 Karar, 05.07.2018 Tarih — primlerin gününde ödenmemesi halinde işçinin 4857 sayılı Kanun m.24/II-e uyarınca haklı fesih, yirmi gün ve daha fazla ödenmemesi halinde m.34 uyarınca iş görmekten kaçınma hakkı ile primin ödendiğini ispat yükünün işverende olduğu.
[3] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 34 - Ücretin gününde ödenmemesi.
[4] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2016/7978 Esas, 2019/17508 Karar, 08.10.2019 Tarih — devamlılık arz eden primin ve satış rakamlarına göre değişkenlik gösteren primin kıdem tazminatına esas ücrete katılması, son bir yılda yapılan ödemelerin 365'e bölünmesi.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 16 Eylül 2026
