İş Göremezlik Raporu Nedir? Ödenek Nasıl Hesaplanır?

İş göremezlik raporu, bir sigortalının hastalık veya iş kazası nedeniyle geçici olarak çalışamaz duruma gelmesi halinde aldığı istirahat raporunu ve buna bağlanan SGK ödeneğini ifade eder. Rapor süresince sigortalıya, günlük kazancının belirli bir oranı üzerinden geçici iş göremezlik ödeneği bağlanır. Bu ödenek işveren tarafından değil, doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenir.

Ödeneğin şartları, hesaplanma biçimi ve süresi 5510 sayılı Kanun'un 18. maddesinde düzenlenir. Raporun hastalık mı yoksa iş kazası veya meslek hastalığı mı kaynaklı olduğu, ödemenin başlangıç tarihini doğrudan etkiler.

İş göremezlik raporu konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

İş Göremezlik Raporu Nedir?

İş göremezlik raporu, Kurumca yetkilendirilen bir hekim veya sağlık kurulu tarafından düzenlenen ve sigortalının belirli bir süre çalışamayacağını tespit eden istirahat belgesidir. Rapor, sigortalının kendisi bir işlem yapmadan sağlık kuruluşu tarafından doğrudan SGK sistemine iletilir.

Raporun tek başına var olması ödenek almaya yetmez. Hastalık sebebiyle alınan raporlarda, istirahatin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması aranır.^[1] İş kazası ve meslek hastalığı hallerinde böyle bir prim gün şartı yoktur.

İş göremezlik raporu ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

İş Göremezlik Ödeneği Hangi Hallerde Verilir?

Geçici iş göremezlik ödeneği dört halde ödenir: hastalık, iş kazası, meslek hastalığı ve analık. Her hal, ödemenin başlama tarihi bakımından aynı kurala tabi değildir.

Hastalık sebebiyle alınan raporlarda ödenek, istirahatin 3. gününden itibaren ödenir; ilk iki gün için ödeme yapılmaz. İş kazası ve meslek hastalığında ise böyle bir bekleme süresi uygulanmaz, ödenek istirahatin ilk gününden itibaren hesaplanır.

İş kazası kaynaklı raporlarda ödenek hesabı ve süreç bazı noktalarda farklılaşır. Kazanın işverenin kusurundan kaynaklandığı durumlarda ayrıca tazminat talebi de gündeme gelebilir. Bu ihtimale özgü hesaplama ve rücu kuralları İş Kazası Geçici İş Göremezlik Ödeneği yazımızda, kaza sonrası açılabilecek tazminat süreci ise İş Kazası Tazminatı Davası yazımızda ele alınmaktadır.

İş Göremezlik Ödeneği Nasıl Hesaplanır?

Ödenek hesabı iki aşamada yapılır. Önce sigortalının günlük kazancı bulunur, ardından bu tutara tedavi biçimine göre bir oran uygulanır.

Günlük kazanç, istirahatin başladığı tarihten önceki on iki aydaki prime esas kazançlar toplamının, aynı döneme ait prim ödeme gün sayısına bölünmesiyle hesaplanır.^[2] Bulunan tutara uygulanacak oran, tedavinin yatarak ya da ayaktan yürütülmesine göre değişir.

• Yatarak tedavi gören sigortalıya günlük kazancının yarısı ödenir.
• Ayaktan tedavi gören sigortalıya günlük kazancının üçte ikisi ödenir.^[3]

Örnek vermek gerekirse, günlük kazancı 1.200 TL olan ve ayaktan tedavi gören bir işçi, rapor günü başına yaklaşık 800 TL ödenek alır. Aynı işçi yatarak tedavi görürse bu tutar 600 TL'ye iner. Bu oranlar hastalık, iş kazası, meslek hastalığı ve analık hallerinin tümünde aynı şekilde uygulanır.

Farklılaşan yalnızca ödemenin hangi günden başladığıdır. Dört halin ödemeye başlama günü bakımından nasıl ayrıştığı aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Hal	Ödeme Hangi Günden Başlar
Hastalık	3. gün
İş kazası	1. gün
Meslek hastalığı	1. gün
Analık	Doğumdan önceki 8. hafta

Rapor Süresince İşveren Ücret Ödemek Zorunda mıdır?

İşveren, rapor süresince işçiye ayrıca ücret ödemekle yükümlü değildir. Bu dönemde ücretin yerini SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği alır.

Bazı işyerlerinde toplu iş sözleşmesi hükmü veya yerleşik işyeri uygulaması (örf-adet) gereği, ödenek ile işçinin normal net ücreti arasındaki fark işverence tamamlanabilir. Bu, kanuni bir zorunluluk değil, isteğe bağlı bir uygulamadır.

Raporlu olduğu dönemde işçinin iş sözleşmesi kural olarak devam eder, sadece çalışma edimi askıya alınır. Raporun süresi işverenin haklı fesih hakkı doğurabilecek sınırı aşarsa bu durum ayrı bir değerlendirme konusu olur. Yargıtay, işçinin aldığı rapor sürelerinin toplamının ihbar süresine altı hafta eklenerek bulunan süreyi aşması halinde işverenin haklı fesih hakkının doğduğunu, raporların aralıklı (ardışık olmayan) alınmış olmasının ise bu süre hesabını farklılaştırabileceğini kabul etmektedir.^[4] Bu sınırların ve rapor sürecinin işçi açısından ne anlama geldiği İşçinin Hastalık İzni ve Rapor Alması yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

Ödeneğin Başvurusu Nasıl Yapılır?

Sağlık hizmet sunucusu tarafından düzenlenen istirahat raporu, SGK sistemine doğrudan iletilir. Sigortalının ayrıca yazılı bir başvuru yapmasına genellikle gerek kalmaz.

Ödemenin yapılabilmesi için sigortalının banka hesap bilgisini e-Devlet üzerinden Kuruma bildirmiş olması yeterlidir. Bilgi eksikse veya hatalıysa ödeme gecikebilir.

Rapor Süresi Uzarsa Ne Olur?

Raporun uzun sürmesi veya tekrarlanması halinde SGK, sigortalıyı sağlık kurulu incelemesine yönlendirebilir. Heyet raporunun ne amaçla istendiği ve süreci Heyet Raporu Nedir Nasıl Alınır yazımızda anlatılmaktadır.

Sigortalının meslekte kazanma gücünü kalıcı biçimde kaybettiği tespit edilirse, geçici iş göremezlik ödeneği yerini sürekli iş göremezlik gelirine bırakır. Çalışma gücü kaybı belirli bir oranı aşan sigortalılar, şartları taşımaları halinde malulen emekliliğe de başvurabilir. Bu yolun şartları Malulen Emekli Nasıl Olunur yazımızda ele alınmaktadır.

İş göremezlik raporu konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

İş Göremezlik Raporu Hakkında Sık Sorulan Sorular

İş göremezlik raporu ve SGK ödeneğiyle ilgili en çok yöneltilen sorulara aşağıda kısaca yanıt verilmiştir.

---

Referans ve Kaynaklar

^[1] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 18 — hastalık halinde geçici iş göremezlik ödeneğinin istirahatin üçüncü gününden itibaren ödenmesi ve son bir yılda en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartı.

^[2] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 17 — geçici iş göremezlik ödeneğine esas günlük kazancın, istirahat öncesi on iki aydaki prime esas kazançlar toplamının prim ödeme gün sayısına bölünmesiyle hesaplanması.

^[3] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 18/3 — geçici iş göremezlik ödeneğinin yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavide üçte ikisi olarak ödenmesi.

^[4] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2019/3462, K. 2019/20852, T. 25.11.2019 — işçinin rapor sürelerinin toplamının ihbar süresine ilave altı haftayı aşması halinde 4857 sayılı Kanun'un 25/1-b maddesindeki haklı fesih şartlarının oluştuğu, ancak raporların ardışık olmayıp aralarında boşluk bulunması halinde bu hesabın farklı değerlendirilebileceği.