Tahsilat Makbuzu Örneği

Tahsilat Makbuzu

Tahsilat makbuzu, alacaklının borçludan aldığı ödemenin tutarını, tarihini ve hangi borca ilişkin olduğunu belgelediği yazıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 103. maddesi, borçluya her ödemede makbuz isteme hakkı tanır. Borcun tamamı ödenmişse borçlu ayrıca borç senedinin geri verilmesini ya da iptalini ister ve makbuz, ödemenin ispatında temel belgedir.^[1]

Makbuzun içeriği, ispat gücü ve faturadan farkı aşağıda. Ödemenin dayanağı olan borç ilişkisi Borç Sözleşmesi Örneği yazımızda, ödenmeyen borç için gönderilecek ihtar ise Borcun Ödenmesi İhtarnamesi Örneği yazımızda anlatılıyor.

Borçlu Makbuz İstemek Zorunda mı?

Borçlu makbuz istemek zorunda değildir, ancak makbuz almadan yapılan ödemenin ispatı borçluya düşer. Alacaklı ödemeyi inkar ederse borçlu, banka dekontu ya da tanıkla ispat etmek zorundadır. Belirli tutarı aşan ödemeler tanıkla ispat edilemez ve makbuz olmadan borçlu ikinci kez ödemekle karşı karşıya kalır.

Alacaklı makbuz vermekten kaçınamaz. Kanun, alacaklıya makbuz verme yükümlülüğü yükler. Makbuz vermeyen alacaklıya karşı borçlu ödemeyi yapmayabilir ve alacaklı temerrüdü hükümleri uygulanır.

Makbuz en çok elden ödemede önem taşıyor. Havale ve EFT ödemelerinde dekont makbuz işlevi görür. Nakit ödemede ise makbuz olmadan ödemenin ispatı neredeyse imkansızdır ve kira, taksit ve senet ödemelerinde makbuz alınmaması en sık görülen hatadır.

Makbuzda Neler Bulunmalıdır?

Makbuz, ödeyenin ve tahsil edenin kimliğini, tutarı rakam ve yazıyla, ödeme tarihini ve ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu içerir. Borcun belirtilmemesi, ödemenin başka bir borca mahsup edildiği iddiasına yol açar. Birden fazla borcu olan borçlu, hangi borcu ödediğini makbuzda göstermelidir.

Makbuzda şunlar yer alır:

• Makbuz numarası ve tarih
• Tahsil eden ve ödeyenin kimlik bilgileri
• Tutar, rakam ve yazıyla
• Ödemenin konusu olan borç ve dönem
• Ödeme şekli ve varsa dekont numarası
• Kalan bakiye ya da borcun kapandığı beyanı
• Tahsil edenin imzası

Kalan bakiye yazılması uyuşmazlığı önler. Makbuz, ödemeden sonra kalan borcu gösterirse borçlu, sonradan daha yüksek bir bakiye iddiasıyla karşılaşmaz. Borcun tamamen kapandığı beyanı ise ibra niteliği taşır.

Anapara Makbuzu Faizi de Kapsar mı?

Kanun'un 104. maddesi, alacaklının anapara için makbuz vermesi halinde faizin de ödendiğini karine olarak kabul eder.

Alacaklı, faizi saklı tuttuğunu makbuza yazmamışsa sonradan faiz isteyemez. Bu yüzden alacaklı, faiz alacağı varsa makbuza "faiz hakkı saklıdır" kaydını düşer.

Taksit makbuzu önceki taksitleri ispatlar. Sonraki taksitin makbuzu, önceki taksitlerin de ödendiğine karinedir. Alacaklı, önceki taksitin ödenmediğini ancak makbuzdaki açık kayıtla ileri sürebilir.

Kira makbuzunda aynı kural uygulanır. Son ayın kira makbuzu, önceki ayların da ödendiğine karine oluşturur. Ev sahibi, önceki ay kirasının ödenmediğini iddia ediyorsa makbuza kaydetmelidir ve kira ödemelerinin belgelenmesi Kira Ödeme Belgesi Örneği yazımızda yer alıyor.

Makbuz ile Fatura Arasındaki Fark Nedir?

Fatura, satılan mal ya da hizmetin bedelini ve niteliğini gösteren ve vergi mevzuatı gereği düzenlenmesi zorunlu belgedir. Makbuz ise ödemenin alındığını gösterir.

Fatura, ödemenin yapıldığını ispatlamaz. "Bedeli alınmıştır" kaydı taşıyan kapalı fatura ise makbuz işlevi de görür.

Serbest meslek makbuzu ayrı bir belgedir. Avukat, doktor ve mali müşavir gibi serbest meslek erbabı, tahsilatı Vergi Usul Kanunu uyarınca serbest meslek makbuzuyla belgeler. Bu makbuz hem tahsilat hem vergi belgesidir ve elektronik ortamda düzenlenir.

Tacirler arasında makbuz ticari defterlerle desteklenir. Tacir, tahsilatı kasa ve banka kayıtlarına işler. Makbuz, defter kayıtlarıyla uyumlu olduğunda tam ispat gücü kazanır ve tacirler arası temerrüt ihtarlarının biçimi İhtarname Nedir ve Örnekleri yazımızda gösterildi.

Makbuz Kaybolursa Ne Olur?

Makbuz kaybolan borçlu, ödemeyi banka kaydı, tanık ya da alacaklının defter kayıtlarıyla ispat etmeye çalışır. Nakit ödemede tanıkla ispat sınırı, ödeme tarihindeki parasal sınıra tabidir. Sınırı aşan ödeme yazılı delil ister ve alacaklının defterlerinde ödeme kaydı varsa borçlu bu kayda dayanabilir.

Alacaklıdan ikinci makbuz istenebilir. Alacaklı, kayıtlarında ödeme görünüyorsa yeni makbuz vermek zorundadır. Vermezse borçlu, menfi tespit davasıyla borcun ödendiğinin tespitini ister.

Elektronik makbuz saklama sorununu çözer. E-posta ya da mesajla gönderilen makbuz, gönderen ve tarih bilgisiyle ispat gücü taşır. Elektronik imzalı makbuz, ıslak imzalı makbuzla aynı değerdedir ve ödeme emrine itirazda makbuzun kullanımı Ödeme Emrine İtiraz Dilekçesi yazımızda anlatılmaktadır.

Tahsilat Makbuzu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Anapara makbuzunun faizi kapsayıp kapsamadığı en sık sorulan konu.

Referans ve Kaynaklar

^[1] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, madde 103, 104 ve 105; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, madde 200; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 229 ve 236.