Sigortasız işçi çalıştırma cezası, işverenin işe giriş bildirgesi vermeden veya eksik bildirimle çalıştırdığı her işçi için Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından uygulanan idari para cezasıdır. Ceza, asgari ücretin katları üzerinden hesaplanır ve bildirimin kendiliğinden mi yoksa denetimle mi ortaya çıktığına göre değişir. Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması cezayı ayrıca katlar.
Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
Bu ceza, işçinin hiç bildirilmediği durumlarda olduğu gibi, ücretin gerçeğinden düşük bildirildiği hallerde de SGK tarafından tespit edilirse gündeme gelir. İki durum arasındaki fark için Sigortasız Çalışma ve Eksik Sigorta ve Sigortanın Asgariden Gösterilmesi yazılarımıza bakılabilir.
- Sigortasız işçi çalıştırma cezası 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesine göre her işçi için brüt asgari ücretin katları üzerinden kesilir.
- 2026'da kendiliğinden geç bildirimde 33.030 TL, denetimle tespitte 66.060 TL ve bir yıl içinde tekrarda 165.150 TL uygulanır.
- Eksik gün ve kazanç cezası her ay ve işyeri için defter türüne göre sigortalı başına belirlenir ve üst sınırla bağlıdır.
- Cezaya on beş gün içinde SGK'ya itiraz edilir, ret halinde otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılır.
İçindekiler6 başlık
Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası Ne Kadardır?
İdari para cezalarının hesabında fiilin işlendiği tarihteki brüt asgari ücret esas alınır ve tutar 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinde sayılan katsayılara göre değişir.[1] Aşağıdaki tablo 25 Eylül 2026 itibarıyla geçerli asgari ücret üzerinden sık karşılaşılan ceza kalemlerini göstermektedir.
| Fiil | Ceza | 2026 Tutarı (Yaklaşık) |
|---|---|---|
| İşe giriş bildirgesinin işveren tarafından kendiliğinden geç verilmesi | Asgari ücretin 1 katı | 33.030 TL |
| İşe giriş bildirgesinin hiç verilmediğinin denetimle tespiti | Asgari ücretin 2 katı | 66.060 TL |
| Aynı ihlalin bir yıl içinde ikinci kez tespiti | Asgari ücretin 5 katı | 165.150 TL |
| Kazanç veya prim gün sayısının eksik bildirildiğinin tespiti | Her ay ve işyeri için sigortalı başına asgari ücretin 1/3'ü ile 1 katı, üst sınır asgari ücretin 1 ile 3 katı | Aylık en fazla 33.030 TL ile 99.090 TL |
İşe giriş bildirgesine ilişkin ceza sigortalı başına hesaplanır. Aynı işyerinde sigortasız çalıştırılan işçi sayısı arttıkça bu ceza da o oranda büyür.
İdari para cezası, geriye dönük prim borcundan ayrı bir yükümlülüktür. İşveren cezayı ödese bile, çalıştırılan sürenin primini gecikme zammı ve faiziyle birlikte Kuruma ayrıca ödemek zorundadır.
Sigortasız işçi çalıştırma cezası ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Ceza Tekrarında Neden Artıyor?
Kanun koyucu aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarını, işverenin ilk cezadan caydırılmadığının göstergesi sayar. Bu yüzden ikinci tespitte ceza beş katına kadar çıkar. Denetimle ortaya çıkan ihlaller, işverenin kendiliğinden yaptığı geç bildirimden her zaman daha ağır cezalandırılır.
Kazanç veya gün eksikliğine dayanan ceza, bugün muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden 102. maddenin (m) bendine göre uygulanır. Mahkeme kararı ya da denetimle ortaya çıkan eksiklikte ceza her aylık beyanname ve işyeri için ayrı hesaplanır. Bilanço esasına göre defter tutan işverende sigortalı başına bir asgari ücret, diğer defterleri tutanda yarım asgari ücret, defter tutmayanda asgari ücretin üçte biri uygulanır. Bu tutarların üst sınırı sırasıyla asgari ücretin üç, iki ve bir katıdır. Yalnız kazanç eksik bildirilmişse ceza, asgari ücretin onda birinden az ve iki katından fazla olmamak üzere tespit edilen eksik kazanç tutarı kadardır.
Örneğin bilanço esasına göre defter tutan bir işverenin iki işçiyi üç ay boyunca eksik günle bildirdiği denetimde tespit edilirse her ay için 2 × 33.030 = 66.060 TL, üç ay için toplam 198.180 TL ceza doğar.
Ceza kesilmesi çoğunlukla SGK prim teşviklerinin geriye dönük olarak iptaline de yol açar. Bu kayıp, işletmeler açısından çoğu zaman idari para cezasının kendisinden daha büyük bir mali yük oluşturur.
Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır?
İşveren, tebliğ edilen cezaya karşı on beş gün içinde ilgili SGK ünitesine dilekçeyle itiraz edebilir. İtiraz süresi içinde yapılırsa cezanın takibi durur. İtiraz, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 113. maddesi uyarınca ilgili itiraz komisyonunda incelenir ve en geç otuz gün içinde karara bağlanır.[2]
İtirazın reddi halinde, ret kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir. Cezanın tebliğ tarihinden itibaren yasal süresinde peşin ödenmesi halinde ise yüzde yirmi beş oranında indirim uygulanabilir.
SGK Denetimi Nasıl Başlar?
Denetim, SGK'nın resen yürüttüğü rutin incelemelerle başlayabileceği gibi, işçinin veya üçüncü bir kişinin şikayeti üzerine de başlar. Müfettiş işyerinde inceleme yapar, tanık dinler ve bulgularını bir tutanağa bağlar.
Bu tutanak yalnızca idari para cezasının değil, işçinin ayrıca açacağı hizmet tespit davasının da güçlü bir delilidir. Davanın şartları ayrı bir yazımızda ele alınmaktadır.
Denetim sırasında işveren, ücret bordrosu ve puantaj kayıtları gibi belgeleri müfettişe ibraz etmekle yükümlüdür. Bu belgeler yazılı ihtara rağmen sunulmazsa, sigortasızlık cezasından bağımsız olarak ayrı ve genellikle çok daha yüksek tutarlı bir idari para cezası daha doğar.
Alt işveren (taşeron) üzerinden çalıştırılan işçilerde asıl işveren de bu cezadan taşeronla birlikte sorumlu tutulabilir. Bu müteselsil sorumluluk, işçinin korunmasını asıl işverenin de denetim yükümlülüğüne bağlar.
İşçinin Şikayet Hakkı ve Misilleme Yasağı
İşçi, sigortasız çalıştırıldığını SGK il müdürlüğüne veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın Alo 170 hattına şikayet edebilir. Bu şikayet başlı başına işçinin işten çıkarılmasını haklı kılan bir sebep oluşturmaz.
İşveren işçiyi sırf bu şikayet nedeniyle işten çıkarırsa fesih kötüniyetli sayılır.[3] Sonuç, işyerindeki çalışan sayısına göre değişir.
"İşveren bu durumdaki işçilerin iş sözleşmelerini fesih hakkını kötüye kullanarak, sözgelimi işçi kendisi hakkında bir şikayette bulunduğu ... için sona erdirmiş ise, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında bir kötü niyet tazminatı ödeyecektir."
- Otuz ve üzerinde işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi işe iade davası açabilir. Fesih geçersiz sayılırsa işçiye dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir, işçi işe başlatılmazsa işveren ayrıca dört ila sekiz aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatı öder.[4]
- Otuzdan az işçi çalıştıran işyerinde ya da altı aylık kıdemi doldurmamış işçide ise ihbar süresine ait ücretin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı gündeme gelir.[5]
Sigortasızlık iddiasının doğru çıkması bu tazminatlar için şart değildir, şikayetin işten çıkarmanın gerçek sebebi olması yeterli görülür. İspat yükü ise işçidedir. Kötüniyet tazminatı isteyen işçi, feshin gerçekte şikayet nedeniyle yapıldığını kanıtlamalıdır. İş güvencesi kapsamındaki işçide feshin geçerli sebebe dayandığını işveren ispatlar, ama işçi feshin başka bir sebebe, örneğin şikayete dayandığını ileri sürüyorsa bunu kendisi kanıtlar.[6]
Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşveren ve işçilerin bu konuda en çok sorduğu soruları bu başlıkta topladık.
Sigortasız işçi çalıştırma cezası ne kadardır?
Ceza, fiilin işlendiği tarihteki brüt asgari ücretin bir ila beş katı arasında değişir. Bildirimin denetimle ortaya çıkması ve ihlalin tekrarı ceza tutarını artırır.
Ceza her işçi için ayrı ayrı mı uygulanır?
Evet, işe giriş bildirgesi cezası sigortalı başına hesaplanır. Bir işyerinde birden fazla işçi sigortasız çalıştırılmışsa ceza, işçi sayısıyla çarpılarak uygulanır. Eksik gün ve kazanç cezası ise her ay ve işyeri için hesaplanır ve defter türüne göre bir üst sınırla bağlıdır.
Sigortasız işçi çalıştırma cezasına itiraz edilebilir mi?
Evet, tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde ilgili SGK ünitesine dilekçeyle itiraz edilebilir. İtirazın reddi halinde otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.
Cezanın peşin ödenmesinde indirim var mıdır?
Evet, ceza yasal süresi içinde peşin ödenirse yüzde yirmi beş oranında indirim uygulanabilir. İndirim yalnızca mali yükü azaltır, geriye dönük prim borcunu ortadan kaldırmaz.
SGK denetimi nasıl başlar?
Denetim, Kurumun resen yürüttüğü incelemelerle veya işçinin ya da bir üçüncü kişinin şikayeti üzerine başlar. Müfettiş işyerinde inceleme yaparak bulgularını bir tutanakla tespit eder.
İşçi SGK'ya şikayette bulunursa işten çıkarılabilir mi?
İşveren işçiyi yalnızca bu şikayet nedeniyle çıkarırsa fesih kötüniyetli sayılır ve işyerinin büyüklüğüne göre iş güvencesi veya kötüniyet tazminatı doğar. Şikayetin haklı çıkması bu tazminat için şart değildir.
Sigortasız işçi çalıştırma cezasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İdari para cezasına hükmedilebilmesi için fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıllık bir zamanaşımı süresi öngörülmüştür. Bu süre geçtikten sonra aynı fiil nedeniyle ceza kesilemez.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 102.
[2] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 102 — on beş günlük itiraz ve otuz günlük dava süresi. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, madde 113/5 — itirazın en geç otuz gün içinde karara bağlanması.
[3] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2015/2548, K. 2019/92, T. 07.02.2019 — işçinin sigortasız çalıştırıldığı yönündeki şikayeti nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilmesinin kötüniyetli fesih sayılacağı ve ihbar önelinin üç katı tutarında kötü niyet tazminatı doğuracağı.
[4] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 18 ve 21.
[5] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 17.
[6] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 20/2; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, madde 6.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 25 Eylül 2026
