Ev hizmetlerinde çalışan sigortası, temizlikçi, bakıcı veya bahçıvan gibi bir hanede çalışan kişilerin 5510 sayılı Kanun'un ek 9. maddesi kapsamında sosyal güvenceye kavuşturulmasını sağlar. Bu kişilerin sigortalılık rejimi, ayda kaç gün çalıştıklarına göre ikiye ayrılır. Ev sahibi, işveren sıfatıyla bu bildirimi yapmakla yükümlüdür.
Ev hizmetlerinde çalışan sigortası konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Ev hizmetlerinde çalışan sigortası 5510 sayılı Kanun'un ek 9. maddesine göre ayda 10 günden az ve 10 gün üzeri çalışmaya göre ikiye ayrılır.
- Ayda 10 günden az çalışan yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamına girer, genel sağlık sigortasını kendisi ödeyebilir.
- On gün ve üzeri çalışan normal işçiyle aynı haklara sahip olur, emeklilik primi biriktirir ve işsizlik ödeneği alabilir.
- Bildirimi işveren sıfatıyla ev sahibi yapar ve birden fazla hanede çalışan kişi her hane için ayrı bildirilir.
İçindekiler6 başlık
Ev Hizmetlerinde Çalışan Kimdir?
Ev hizmetleri, bir hanede süreklilik göstermeyen ya da düzenli aralıklarla yürütülen temizlik, çocuk bakımı, yaşlı bakımı, bahçe işleri ve benzeri işleri kapsar. Bu işi yapan kişi, işvereni olan hanenin ticari bir faaliyeti bulunmadığı için genel işçi statüsünden farklı bir sigortalılık rejimine tabidir. Kanun bu ilişkiyi 5510 sayılı Kanun'un ek 9. maddesinde özel olarak düzenlemiştir.[1]
Evde hasta ya da yaşlı bakımının ev işlerine göre ağır bastığı durumlarda Yargıtay ilişkiye İş Kanunu'nu uygulayabildiği için bakıcıyla yapılacak sözleşmede görevlerin tek tek yazılması uygulanacak kanunu da etkiler, örnek metin bakıcı iş sözleşmesi örneğimizde yer alıyor. Temizlik, yemek ve ütü gibi gündelik ev işleri için hazırlanmış metin ise Ev İşleri Hizmet Sözleşmesi Örneği yazımızda.
Ev hizmetlerinde sigortalılık, çalışılan gün sayısına göre iki ayrı rejime ayrılır. Bu ayrım hem işverenin hem çalışanın hangi haklara sahip olacağını doğrudan belirler. Uygulamada birçok ev sahibi bu ayrımı bilmediği için bildirimi hiç yapmamakta ya da eksik yapmaktadır.
Ev hizmetlerinde çalışan sigortası ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Ayda 10 Günden Az Çalışanların Sigortası Nasıldır?
Bir haneye ayda 10 günden az çalışan kişi, yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamına alınır. Bu kapsamda genel sağlık sigortası ile malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası kolları otomatik olarak işlemez. Çalışan isterse genel sağlık sigortasını ayrıca kendi primini ödeyerek isteğe bağlı şekilde tesis ettirebilir.
Bu rejimde çalıştıran ev sahibi Kanun uygulamasında işveren sayılmaz, ancak çalıştırdığı kişiyi bildirir ve primi çalıştırılan süreyle orantılı olarak öder. Birden fazla hanede çalışan kişi, her hane için ayrı bildirimle sigortalı gösterilir. Toplam gün sayısı ayda 10 günü geçse bile her hane kendi bildirdiği gün sayısı üzerinden değerlendirilir.
Ayda 10 Gün ve Üzeri Çalışanların Sigortası Nasıldır?
Bir haneye ayda 10 gün ve üzeri çalışan kişi, 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılarla aynı haklara sahip olur. Haftalık çalışma süresi tam süreli çalışmanın üçte ikisinin altında kalıyorsa ayrıca Kısmi Süreli Part Time Çalışan Hakları yazımızdaki kurallar uygulanır.[2] Bu durumda uzun ve kısa vadeli sigorta kolları, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası birlikte işler. Sigortalılık, ücret ve sürekli çalışma şartı aranmadan bu kapsamda kurulur.
Bu rejimdeki çalışan, yaşlılık aylığına esas prim gün sayısını biriktirebilir ve işsiz kaldığında işsizlik ödeneğine hak kazanabilir.[3] Emeklilik açısından normal bir işçiden farkı yoktur. Sigorta primi, çalışanın beyan ettiği kazanç üzerinden hesaplanır ve genellikle işveren ile çalışan arasında paylaşılır.
Yargıtay, ev hizmetlerinde sigortalı sayılmanın belirleyici ölçütünün çalışmanın ücretle ve sürekli biçimde yapılması olduğunu şu şekilde açıklamıştır:[4]
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/11943, K. 2022/13574, T. 02.11.2022"Ev hizmetleri 506 sayılı Kanun ile tamamen sigortalılık dışında tutulmuşken 2100 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle ev hizmetlerinde sadece "ücretle ve sürekli olarak çalışanlar" sigortalı sayıldıklarından, bu kişilerin sigortalı olarak kabul edilebilmesi için önemli olan, ev hizmetinde geçen çalışmanın ücretle yapılması ve sürekli olmasıdır... Sürekli çalışma kavramı yönünden uygulamada, haftanın çoğu işlerinde geçirilmiş ve çalışma bir süre devam etmişse, bu çalışma sigortalı çalışma olarak değerlendirilmekte, süreklilik için çalışmanın belli bir yoğunluğa ulaşması aranmamaktadır."
Sigorta Primi Nasıl Hesaplanır ve Kim Öder?
On günden az çalışılan hanelerde prim, günlük belirlenen sabit bir tutar üzerinden hesaplanır ve tamamı ev sahibi tarafından ödenir. Çalışan, bu rejimde primden pay ödemez, çünkü kapsam yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortasıyla sınırlıdır. Ödeme genellikle e-Devlet üzerinden oluşturulan tahakkuk ile yapılır.
On gün ve üzeri çalışılan hanelerde ise durum farklıdır. Prim, tarafların üzerinde anlaştığı günlük kazanç esas alınarak hesaplanır ve genel sigortalılıkta olduğu gibi işveren ile çalışan payına bölünür. Kazancın olduğundan düşük bildirilmesinin sonuçları Sigortanın Asgariden Gösterilmesi yazımızda ele alınmaktadır. Taraflar günlük kazancı düşük beyan ederse, çalışanın ileride alacağı yaşlılık aylığı ve işsizlik ödeneği de bu düşük beyana göre şekillenir.
İşverenin (Ev Sahibinin) Bildirim Yükümlülüğü Nedir?
On gün ve üzeri çalıştıran ev sahibi, çalışmanın başladığı ayın sonuna kadar Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirim yapmakla yükümlüdür. Bildirim yapılmazsa hem idari para cezası uygulanabilir hem de çalışan bir kaza geçirdiğinde iş kazası tespiti güçleşir. Çalışma sona erdiğinde de ayrılış bildirimi on gün içinde yapılmalıdır.
On günden az çalıştıran ev sahibi için bildirim daha basit bir yapıya sahiptir ve genellikle e-Devlet üzerinden birkaç adımda tamamlanır. Bildirimin hiç yapılmaması halinde işverenin karşılaşacağı yaptırımlar Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası yazımızda ayrıca ele alınmaktadır. Bildirim yapılmadan çalıştırma, kayıt dışı istihdam sayılır ve sonradan tespit edildiğinde geriye dönük prim ve ceza riski doğurur.
Aşağıdaki tablo, iki rejim arasındaki temel farkları özetler.
| Konu | 10 Günden Az Çalışma | 10 Gün ve Üzeri Çalışma |
|---|---|---|
| Kapsam | Yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı | Tam sigortalılık (4/a) |
| Genel sağlık sigortası | İsteğe bağlı | Otomatik dahil |
| İşsizlik sigortası | Yok | Var |
| Bildirim | Her hane için ayrı, basitleştirilmiş | Ay sonuna kadar SGK'ya bildirim |
Genel işçi haklarının kapsamlı listesi için İş Kanununa Göre İşçi Hakları yazımıza bakılabilir.
Ev hizmetlerinde çalışan sigortası konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Ev Hizmetlerinde Çalışan Sigortası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Temizlikçi, bakıcı ve benzeri ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılığı hakkında en çok sorulan konuları bu başlıkta topladık.
Ev hizmetlerinde çalışan kişi kendi sigortasını yaptırabilir mi?
Hayır, sigorta bildirimini yapma yükümlülüğü çalışana değil, o haneye ev sahibine aittir. Çalışan yalnızca isteğe bağlı sigorta yoluyla ek güvence sağlayabilir.
Aynı anda birden fazla evde çalışan kişi nasıl sigortalanır?
Çalışan her hane için ayrı ayrı bildirilir ve 10 gün eşiği her hanede ayrı hesaplanır. Ayda 10 günden az çalıştıran hane Kanun uygulamasında işveren sayılmaz, ancak iş kazası ve meslek hastalığı primini öder.
Ev hizmetlerinde çalışırken kaza geçirilirse ne olur?
Bildirimi yapılmış çalışan, ayda kaç gün çalıştığına bakılmaksızın iş kazası sigortası kapsamında tedavi ve geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanır.
Ev sahibi sigorta bildirimini yapmazsa ne ceza öder?
Bildirim yapılmadığının tespiti halinde ev sahibine idari para cezası uygulanır ve çalışmanın geriye dönük olduğu süre prim borcu olarak talep edilebilir.
Ev hizmetlerinde çalışan emekli olabilir mi?
Ayda 10 gün ve üzeri çalışıp tam sigortalılık kapsamında bildirilen kişi, diğer sigortalılar gibi prim gün sayısı ve yaş şartlarını tamamladığında emekli olabilir.
Ev hizmetlerinde çalışan işsizlik maaşı alabilir mi?
Yalnızca ayda 10 gün ve üzeri çalışıp tam sigortalılık kapsamında bildirilen ve işsizlik sigortası primi yatırılan çalışan, işini kaybettiğinde işsizlik ödeneğine başvurabilir.
10 günden az çalışan kişinin sağlık gideri nasıl karşılanır?
Bu kişi otomatik genel sağlık sigortası kapsamında olmadığından sağlık giderleri için ya isteğe bağlı genel sağlık sigortası primi ödemesi ya da aile üzerinden bakmakla yükümlü statüsünde olması gerekir.
Ev hizmetlerinde çalışan kıdem tazminatı alabilir mi?
Hayır, ev hizmetleri ilişkisi İş Kanunu kapsamında bir iş sözleşmesi sayılmadığından kıdem tazminatı düzenlemesi bu ilişkiye uygulanmaz, taraflar arasındaki anlaşmazlıklar genel hükümlere göre çözülür.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, ek madde 9.
[2] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 4/1-a.
[3] 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, madde 46.
[4] Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/11943, K. 2022/13574, T. 02.11.2022 — ev hizmetlerinde sigortalı sayılmanın ölçütünün çalışmanın ücretle ve sürekli biçimde yapılması olduğu. Sürekliliğin belirli bir yoğunluk gerektirmediği.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 23 Eylül 2026
