Sigortanın asgariden gösterilmesi, işverenin işçiye fiilen ödediği ücretin bir kısmını Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmeyip yalnızca asgari ücret üzerinden prim yatırmasıdır. İşçi banka hesabına veya elden daha yüksek bir maaş alırken, resmi kayıtlarda görünen kazanç bunun altında kalır. Sigorta asgariden yatarsa ne olur sorusunun kısa cevabı da burada: uygulama işverenin prim ve vergi yükünü azaltır, işçinin emeklilik, iş kazası tazminatı ve kıdem tazminatı gibi haklarını ise sessizce küçültür.
Sigortanın Asgariden Gösterilmesi konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Sigortanın asgariden gösterilmesi işverenin fiilen ödediği ücretin tamamını bildirmeyip 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesindeki prime esas kazancı düşük göstermesidir.
- Uygulama emekli aylığını, iş kazası gelirini ve işsizlik ödeneğini gerçek kazancın altına düşürür.
- Kıdem tazminatı hukuken son brüt ücret üzerinden hesaplanır ve SGK'ya bildirilen düşük tutar mahkemeyi bağlamaz.
- Gerçek ücret banka kaydı, tanık beyanı ve emsal ücret araştırmasıyla ispatlanır.
İçindekiler5 başlık
Sigortanın Asgariden Gösterilmesi Ne Demektir?
Sigorta primlerinin hesaplanmasına esas alınan tutara prime esas kazanç denir ve bu kavram 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinde düzenlenir.[1] İşveren aylık prim ve hizmet belgesinde bu tutarı gerçekte ödediğinden düşük gösterirse, sigorta asgariden gösterilmiş sayılır.
Uygulamada işçinin bordrosunda görünen ücretle banka hesabına yatan veya elden verilen tutar birbirinden farklı çıkar. Aradaki fark bazen yol ve yemek gibi ayrı bir kalemle, bazen hiçbir belgeye yansımadan nakit olarak ödenir. Gerçek ücret zaten asgari ücrete eşitse böyle bir sorun doğmaz, mesele yalnızca gerçek ücretin üzerinde olup düşük bildirildiği hallerde ortaya çıkar.
Bu durum, çalışma gününün hiç ya da eksik bildirilmesinden farklıdır. Burada gün tam görünür, düşük olan bildirilen kazanç tutarıdır. Gün eksikliği ile ücret eksikliği arasındaki fark için Sigortasız Çalışma ve Eksik Sigorta yazımıza bakılabilir.
İşverenlerin bu yola başvurmasının en önemli sebebi prim maliyetidir, çünkü işveren payı da bildirilen kazanç üzerinden hesaplanır. Bazı işyerlerinde kıdem tazminatı ve fazla mesai gibi ileride doğabilecek alacakların düşük görünmesi de amaçlanır. Bu hesap işveren açısından kısa vadeli bir tasarruf gibi görünse de, gerçek ücret sonradan mahkemede ispatlandığında fark faiziyle birlikte geri döner.
Sigortanın asgariden gösterilmesi ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Bu Durumun İşçiye Zararları Nelerdir?
Sigortanın asgariden gösterilmesi işçinin üç temel hakkını doğrudan etkiler. Aşağıdaki tablo bu etkilerin nasıl ortaya çıktığını özetlemektedir.
| Hak | Asgariden Göstermenin Etkisi |
|---|---|
| Emeklilik (yaşlılık aylığı) | Aylık bağlama oranı düşük prime esas kazanç üzerinden hesaplanır, emekli maaşı gerçek kazancın altında kalır |
| İş kazası ve meslek hastalığı geliri | Geçici ve sürekli iş göremezlik ödeneği, gerçek ücret değil bildirilen düşük kazanç üzerinden belirlenir |
| Kıdem ve ihbar tazminatı | Tazminat hukuken son brüt ücret üzerinden hesaplanması gerekirken, düşük bordro bu hesabı ve ispatı zorlaştırır |
Emeklilik aylığının bağlanma şartları için Yaşlılık Aylığı yazımıza, iş kazası sonrası tazminat kalemlerinin hesaplanmasına dair İş Kazası Tazminatı Hesaplama aracımıza bakılabilir.
Kıdem tazminatı hukuken işçinin son brüt ücreti üzerinden hesaplanır, SGK'ya bildirilen tutar mahkemeyi bağlamaz. Düşük bordro tek başına tazminat hakkını ortadan kaldırmaz, yalnızca ispat yükünü işçinin üzerine bırakır. Güncel tavan ve hesaplama mantığı için Kıdem Tazminatı Hesaplama aracımız kullanılabilir.
Aynı düşük kazanç işsizlik ödeneğini de küçültür. Ödenek, son dört aylık prime esas kazanç ortalaması üzerinden hesaplanır. Güncel tutarlar için İşsizlik Maaşı Hesaplama aracımıza bakılabilir.
Gerçek Ücret Nasıl İspatlanır?
Gerçek ücreti ispat yükü kural olarak işçiye aittir. Mahkeme bu ispatı tek bir delile değil, aşağıdaki araçların birlikte değerlendirilmesine dayandırır.
- Banka kayıtları: maaşın düzenli yattığı hesap dökümleri, bordrodaki tutarla karşılaştırılır.
- Tanık beyanı: aynı işyerinde veya emsal işlerde çalışan kişilerin ücrete ilişkin ifadesi.
- Emsal ücret araştırması: aynı bölgede ve işkolunda, benzer kıdemdeki çalışanların ücret düzeyine ilişkin meslek odası verisi.
Mahkeme banka kaydı gibi yazılı delillere öncelik tanır, yalnızca tanık beyanına dayanan taleplerde daha ihtiyatlı davranır. Elden ödemenin hiçbir yazılı izi yoksa emsal ücret araştırması gerçek ücreti ortaya koymanın uygulamada en sık başvurulan yoludur.[2]
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2012/27769, K. 2013/23848, T. 08.11.2013"İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir."
Emsal ücret araştırması, işçinin çalıştığı ildeki meslek odasından veya bağlı olunabilecek sendikadan istenen yazıyla yapılır. Mahkeme bu yazıdaki rakamı işçinin unvanı ve kıdemiyle birlikte değerlendirir. Dosyada birden fazla delil birlikte bulunduğunda gerçek ücretin ispatı büyük ölçüde kolaylaşır.
Bu serbestlik işverene karşı açılan alacak davası içindir. SGK kayıtlarının düzeltilmesi için açılan prime esas kazanç tespiti davasında HMK m.200'deki sınırı aşan ücret iddiası yazılı delille kanıtlanır, tanık ancak yazılı delil başlangıcı sayılabilecek bir belge varsa dinlenir (Yargıtay 10. HD, E. 2024/16234, K. 2025/5051, T. 26.03.2025).
Sigortanın Asgariden Gösterilmesi Haklı Fesih Sebebi midir?
Sigorta priminin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması işçiye 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca haklı fesih hakkı tanır.[3] İşçi bu nedene dayanarak iş sözleşmesini derhal feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır.
Fesih işçiden geldiği için ihbar tazminatı bu durumda doğmaz. Haklı fesih halinin diğer görünümleri için İşçinin Haklı Fesih Sebepleri yazımıza, ihbar tazminatının hangi fesihlerde doğduğuna dair İhbar Tazminatı Nedir ve Şartları Nelerdir yazımıza bakılabilir.
Sigortanın asgariden gösterilmesi işveren için ayrıca idari para cezası riski taşır. Kurum bu farkı tespit ederse geriye dönük prim borcunun yanında ceza da uygulanır.[4] Cezanın hesaplanma yöntemi ve güncel tutarlar için Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası yazımıza bakılabilir.
Durumunuza özel ön değerlendirme için İşçi Bilgi Formu'nu doldurabilirsiniz.
Sigortanın Asgariden Gösterilmesi konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Sigortanın Asgariden Gösterilmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sigortası asgariden gösterilen okuyucularımızın en çok merak ettiği noktaları bu başlıkta topladık.
Sigortanın asgariden gösterilmesi ne anlama gelir?
İşçinin gerçekte aldığı ücretin bir kısmının Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilmeyip yalnızca asgari ücret üzerinden prim yatırılmasıdır. Çalışma günü tam görünür, düşük olan yalnızca kayıtlara geçen kazanç tutarıdır.
Sigortanın asgariden gösterilmesi emekli maaşını nasıl etkiler?
Emekli aylığı, çalışma hayatı boyunca bildirilen prime esas kazançlar üzerinden hesaplanır. Kazancın düşük gösterildiği her dönem, bağlanacak yaşlılık aylığını gerçek kazanca göre daha düşük bir seviyede sabitler.
Sigortası asgariden gösterilen işçi ne yapabilir?
İşçi, gerçek ücretinin tespiti için işverene karşı dava açabilir ve bu ücret üzerinden hesaplanan alacaklarını talep edebilir. Durumu haklı fesih nedeni sayarak iş sözleşmesini kendisi de feshedip kıdem tazminatına hak kazanabilir.
Gerçek ücret mahkemede nasıl ispatlanır?
Banka kayıtları, tanık beyanı ve emsal ücret araştırması bu ispatta birlikte kullanılan temel araçlardır. Mahkeme yazılı delillere, özellikle banka dökümlerine, tanık beyanından daha fazla ağırlık verir.
Sigortanın asgariden gösterilmesi kıdem tazminatı hakkı doğurur mu?
Evet, bu durum 4857 sayılı Kanun'un 24. maddesi kapsamında haklı fesih sebebi sayılır ve işçiye kıdem tazminatı hakkı kazandırır. Fesih işçiden geldiği için ihbar tazminatı bu halde doğmaz.
Banka kaydı olmayan işçi gerçek ücretini ispat edebilir mi?
İşverene karşı açılan alacak davasında evet. Banka kaydı bulunmasa da tanık beyanı ve emsal ücret araştırmasıyla gerçek ücret ortaya konabilir, ancak mahkeme bu durumda delilleri daha sıkı bir incelemeye tabi tutar. SGK kayıtlarının düzeltilmesi için açılan prime esas kazanç tespiti davasında ise yasal sınırı aşan ücret iddiası yazılı delil ya da yazılı delil başlangıcı olmadan yalnız tanıkla ispatlanamaz.
Sigorta asgariden gösterilirse iş kazası tazminatı düşer mi?
Evet, geçici ve sürekli iş göremezlik ödeneği SGK'ya bildirilen kazanç üzerinden hesaplandığından düşük bildirim bu ödemeleri de azaltır. Fark, işverene karşı açılacak tazminat davasında ayrıca talep edilebilir.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 80.
[2] Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2012/27769, K. 2013/23848, T. 08.11.2013 — gerçek ücretin tespitinde bordroların gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında tanık beyanı ve emsal ücret araştırmasının birlikte değerlendirilmesi gerektiği.
[3] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 24.
[4] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 102.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 24 Eylül 2026
