Yaşlılık Aylığı

Yaşlılık aylığı, SGK'ya prim ödeyerek çalışmış bir sigortalıya, yaş, prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarını birlikte sağladığında bağlanan emeklilik aylığıdır. Bu üç şart kişiden kişiye değişmez görünse de aslında sigortalının işe ilk giriş tarihine göre farklı kombinasyonlarda uygulanır.^[1] Bu yüzden aynı yaştaki iki kişi için emeklilik tarihi oldukça farklı çıkabilir.

Yaşlılık aylığı şartları ve başvurusu konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

Yaşlılık Aylığı ile 65 Yaş Aylığı Karıştırılmamalıdır

İnternette "yaşlılık aylığı" araması yapıldığında karşınıza bazen 2022 sayılı Kanun kapsamındaki 65 yaş üstü sosyal yardım aylığı da çıkar. Bu iki hak birbirinden tamamen farklıdır. 65 yaş aylığı, SGK'dan hiçbir gelire sahip olmayan muhtaç yaşlılara verilen bir sosyal yardımdır ve prim şartı aramaz.

Bu yazıda anlatılan yaşlılık aylığı ise SGK'ya (SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı) prim ödemiş bir sigortalının, çalışma hayatı karşılığında hak ettiği emeklilik aylığıdır. İkisi ayrı kurumlarca, ayrı şartlarla ve ayrı bütçelerden ödenir.

Yaşlılık aylığı şartları ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Yaşlılık Aylığının Üç Temel Şartı

Yaşlılık aylığına hak kazanmak için üç unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• Yaş şartı: Sigortalının belirli bir yaşı doldurmuş olması
• Sigortalılık süresi: İlk sigorta girişinden itibaren geçen takvim süresi
• Prim gün sayısı: Fiilen prim ödenen gün toplamı

Sigortalılık süresi ile prim gün sayısı sık karıştırılır, oysa ikisi farklı şeyleri ölçer. Sigortalılık süresi, işe ilk giriş tarihinden itibaren geçen zamanı sayar. Ara sıra çalışılmasa bile bu süre işlemeye devam eder.

Prim gün sayısı ise yalnızca fiilen çalışılıp prim yatırılan günleri kapsar. Bu nedenle sigortalılık süresi dolsa bile prim günü yetersizse aylık bağlanmaz.

Uygulamada, hizmet dökümünde eksik veya hatalı bir dönem varsa sigortalı önce bu kaydı düzelttirir, çünkü kademeli sistemde doğru kademenin belirlenmesi ilk sigorta giriş tarihinin tam olarak tespitine bağlıdır.

Yaşlılık Aylığı Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Yaşlılık aylığı sabit bir tutar değildir. İki değişkenin çarpımıyla bulunur, ortalama aylık kazanç ve aylık bağlama oranı.

Aylık bağlama oranı (ABO), malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi geçen toplam prim ödeme gün sayısının her 360 günü için %2 olarak hesaplanır.^[2] 360 günden eksik süreler orana göre dikkate alınır ve bu oran hiçbir durumda %90'ı geçemez.

Ortalama aylık kazanç ise sigortalının yıllara göre prime esas kazançlarının, kazancın ait olduğu yıldan aylık talep tarihine kadar SGK'nın o yıl için belirlediği güncelleme katsayısıyla güncellenmesi ve bulunan toplamın toplam prim gün sayısına bölünmesiyle elde edilen günlük kazancın otuz katıdır.

Örnek vermek gerekirse, 9.850 gün (yaklaşık 27 yıl 4 ay) prim ödemiş bir sigortalının aylık bağlama oranı 9850/360 x 2, yani yaklaşık %54,7 olur. Bu oran, sigortalının güncellenmiş ortalama aylık kazancıyla çarpılarak yaşlılık aylığı tutarı bulunur.

08.09.1999 Öncesi Sigortalılarda Durum Farklı mıdır?

1999 yılından önce sigortalı olanlar için yaş şartı büyük ölçüde kaldırılmıştır. Bu düzenleme, kamuoyunda EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) olarak bilinir ve yalnızca prim gün sayısı ile sigortalılık süresi şartlarının tamamlanması yeterli sayılır. EYT kapsamının kimleri içerdiği ve başvuru süreci EYT Şartları Nelerdir yazımızda ayrıntılı anlatılmaktadır.

Kadın ve Erkek Sigortalılar Arasında Fark Var mıdır?

Türk sosyal güvenlik sisteminde kadın sigortalılar için tarihsel olarak daha düşük yaş ve prim gün şartı uygulanmıştır. Bu fark, özellikle 08.09.1999 öncesi ve sonrası sigortalılık dönemlerinde farklı oranlarda kendini gösterir. Kadın sigortalının hangi kademeye gireceği yine ilk sigorta giriş tarihine bağlıdır.

Ev Hanımlarının Emekliliği Farklı Şartlara mı Tabidir?

Sigortalı olarak hiç çalışmamış ev hanımları, isteğe bağlı sigorta yoluyla kendi primini yatırarak yaşlılık aylığına hak kazanabilir. Bu yol, zorunlu sigortalılıktan farklı prim ödeme biçimi ve başvuru süreci gerektirir. Ayrıntılar Ev Hanımlarına Emeklilik Şartları yazımızda anlatılmaktadır.

Malulen Emeklilik Yaşlılık Aylığından Farklı mıdır?

Malulen emeklilik, yaş ve uzun prim gün şartı aranmaksızın, çalışma gücünün belirli oranda kaybedilmesi durumunda bağlanan ayrı bir aylık türüdür. Yaşlılık aylığıyla karıştırılmamalıdır, çünkü dayanağı yaş değil sağlık durumudur. Şartları Malulen Emekli Nasıl Olunur yazımızda yer almaktadır.

Emeklilik Sonrasında Tazminat ve Fesih Hakları

Yaşlılık aylığına hak kazanan bir işçi, bu gerekçeyle iş sözleşmesini kendisi feshedip kıdem tazminatı talep edebilir. Bu hakkın şartları ve dikkat edilmesi gereken süreler Emeklilik Sebebiyle Haklı Fesih yazımızda anlatılmaktadır.

Emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden veya yeniden işe giren kişilerin tazminat hakları ayrıca özel kurallara tabidir. Bu konudaki ayrıntılar Emeklinin Tazminat Hakları yazımızda ele alınmaktadır.

Yaşlılık Aylığı Başvurusu Nasıl Yapılır?

Şartları tamamlayan sigortalı, e-Devlet üzerinden "Emeklilik (Yaşlılık) Talep Belgesi" oluşturarak veya doğrudan SGK il müdürlüğüne dilekçeyle başvurarak süreci başlatabilir. Başvuru sırasında hizmet dökümünün güncel ve hatasız olması önemlidir, çünkü eksik veya hatalı hizmet kaydı aylık bağlama tarihini geciktirebilir.

Yaşlılık aylığı konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Yaşlılık Aylığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yaşlılık aylığı şartlarına dair en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık.

---

Referans ve Kaynaklar

^[1] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, geçici madde 9 — Sigorta giriş tarihine göre kademeli yaşlılık aylığı şartları.

^[2] 5510 sayılı Kanun madde 29 — Aylık bağlama oranının her 360 gün için %2 olarak hesaplanması ve %90 üst sınırı.