Ehliyete hangi durumlarda el konulur sorusu, trafik kontrolünde durdurulan pek çok sürücünün ilk aklına gelen sorudur. Alkollü araç kullanma, belirli bir hızın üzerinde yakalanma ve ceza puanının dolması, sürücü belgesinin geçici olarak alınmasına yol açan en yaygın hallerdir. Bu işlem doğrudan kolluk veya idare tarafından uygulanır, mahkeme kararı gerektirmez.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, bu halleri madde 48, madde 51 ve madde 118 gibi farklı hükümlerde ayrı ayrı düzenler. Kanunun tam metnine Karayolları Trafik Kanunu sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Ehliyete el konulması konusunda avukatlarımızla görüşmek için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
Ehliyete el konulması konusunda detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
- Alkolde süre kademelidir: İlk ihlalde ehliyet 6 ay, ikinci ihlalde 2 yıl, üçüncü ve sonraki her ihlalde 5 yıl süreyle geri alınır.
- Hızda eşik 46 km/s'tir: Yerleşim yeri içinde hız sınırını 46 km/s ve üzeri aşan sürücünün belgesi kademeli olarak 30, 60 veya 90 gün geri alınır.
- Ceza puanı 100'ü bulunca devreye girer: Bir yılda ilk kez 100 puana ulaşan sürücü 2 ay, ikinci kez 4 ay ehliyetsiz kalır, üçüncü kez süresiz iptal gelir.
- El koyma iptal değildir: El koyma geçici bir idari tedbirdir, süre dolup şartlar sağlanınca ehliyet iade edilir. İptal ise kalıcıdır.
- İtiraz süresi 15 gündür: El koyma işlemine karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde yetkili sulh ceza hakimliğine itiraz edilebilir.
Ehliyete El Koyma ile Ehliyetin İptali Arasındaki Fark
Ehliyete el koyma, kanunda öngörülen sürenin sonunda gerekli şartlar yerine getirilince belgenin sahibine iade edildiği geçici bir tedbirdir. İptal ise kalıcıdır, sürücü yeniden ehliyet alabilmek için kurs sürecinden ve sınavlardan baştan geçmek zorunda kalır. İkisi de trafik zabıtası veya trafik tescil biriminin düzenlediği bir tutanakla uygulamaya konur.
Aynı ihlal türü bile duruma göre bu iki sonuçtan birine yol açabilir. Ceza puanı bir yıl içinde ilk kez 100'ü bulduğunda ehliyet yalnızca 2 ay geri alınırken, aynı yıl üçüncü kez dolduğunda sürücü belgesi süresiz iptal edilir.[1]
Aday (stajyer) sürücülerde bu ayrım daha keskin işler. İki yıllık aday sürücülük süresinde 0,20 promilin üzerinde alkollü yakalanan bir sürücünün belgesi, süreli bir el koyma değil doğrudan iptal işlemine tabi tutulur.[2]
Alkollü veya Uyuşturucu Madde Etkisinde Araç Kullanma (KTK Madde 48)
Alkollü araç kullanma, ehliyete el konulmasının en sık görülen sebebidir ve KTK madde 48'de düzenlenir. Hususi araç sürücüleri için yasal sınır 0,50 promil, ticari araç ve toplu taşıma sürücüleri için ise 0,20 promildir. Bu sınırların üzerinde tespit edilen sürücünün belgesine yerinde el konulur.
Alkol tespiti genellikle yol kenarında alkolmetreyle yapılır, şüpheli durumlarda kan tahlili istenebilir. El koyma süresi, kişinin son beş yıl içindeki tekrar sayısına göre kademeli olarak artar:
- İlk ihlalde sürücü belgesi 6 ay süreyle geri alınır.
- İkinci ihlalde (son beş yıl içinde) süre 2 yıla çıkar ve SÜDGE (Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimi) zorunlu hale gelir.
- Üçüncü ve sonraki her ihlalde belge 5 yıl süreyle geri alınır, bu aşamada psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi de şarttır.
Alkol seviyesi 1,00 promili aştığında, kaçıncı ihlal olduğuna bakılmaksızın ayrıca Türk Ceza Kanunu madde 179/3 uyarınca "trafik güvenliğini tehlikeye sokma" suçundan soruşturma açılır. Bu suç, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasını gündeme getirir.[3]
Peki alkolmetre üflemeyi reddetmek cezadan kurtarır mı? Tam tersi olur: KTK madde 48/9 bu reddi bizzat ihlalin kendisi sayar ve sürücü belgesi doğrudan 2 yıl süreyle geri alınır.
Hız Sınırının Aşılması Nedeniyle Ehliyete El Konulması (KTK Madde 51)
Hız aşımı da belirli bir eşiğin üzerinde ehliyete el konulmasına yol açar. 7574 sayılı Kanun'un 27 Şubat 2026'da yürürlüğe girmesiyle KTK madde 51 baştan aşağı değişti ve eski yüzdesel tolerans sistemi tamamen kaldırıldı.[4]
Yeni düzenlemede yerleşim yeri içinde hız sınırını 46 km/s ve üzeri aşan sürücünün belgesi doğrudan geri alınır:
- 46-55 km/s aşımda 30 gün,
- 56-65 km/s aşımda 60 gün,
- 66 km/s ve üzeri aşımda 90 gün süreyle el konulur.
Yerleşim yeri dışında eşikler biraz farklıdır, ehliyete el koyma yine üst kademelerde başlar. Bu eşiğin altındaki aşımlarda yalnızca idari para cezası uygulanır, ehliyete dokunulmaz. Ancak aynı hız ihlali bir yıl içinde beş kez tekrarlanırsa, KTK madde 51/3 gereği aşım miktarı ne olursa olsun belge 1 yıl süreyle geri alınır.
Ceza Puanının Dolması Nedeniyle Ehliyete El Konulması (KTK Madde 118)
Her trafik ihlali, idari para cezasının yanında belirli bir ceza puanı da doğurur. Puanlar takvim yılı sonunda topluca sıfırlanmaz, her puan işlendiği tarihten 12 ay sonra kendiliğinden düşer. İhlalin ağırlığına göre puan 5 ile 20 arasında değişir.
Bir yıl içinde toplam 100 ceza puanına ulaşan sürücü için KTK madde 118 üç kademeli bir yaptırım öngörür:
- İlk kez 100 puana ulaşınca ehliyet 2 ay geri alınır, sürücü bir kursta davranış geliştirme eğitimi almak zorundadır.
- Aynı yıl ikinci kez 100 puana ulaşılırsa süre 4 aya çıkar, bu kez psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi de istenir.
- Üçüncü kez 100 puan dolarsa sürücü belgesi süresiz iptal edilir ve dosya Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 167/1-c gereği sulh ceza hakimliğine sevk edilir.
Kırmızı ışık ihlali, hatalı sollama ya da makas atma gibi agresif sürüş davranışları genellikle yüksek puanlı ihlaller arasında sayılır. Bu davranışlar tek başlarına değil, işte bu puan tablosu üzerinden ehliyete el konulmasını tetikler.
Ehliyetsiz Araç Kullanma ve Kullandırma
Ehliyeti el konulduğu halde araç kullanmaya devam eden sürücüye KTK madde 36/3-b uyarınca ayrı bir idari para cezası uygulanır. Bu durum, sonraki bir ihlalde tekrar sayısını artırarak süreci fiilen ağırlaştırabilir. Hiç sürücü belgesi bulunmayan birinin araç kullanması ise madde 36/3-a kapsamında ayrıca cezalandırılır.[5]
Aracını, sürücü belgesi olmayan ya da belgesi el konulmuş bir kişiye kullandıran araç sahibi de bu süreçte sorumluluktan bağımsız kalmaz. Kanun, işleteni de gerekli özeni göstermekle yükümlü tutar.
Uygulamada trafik ekipleri el koyma tutanağını düzenlerken idari para cezası tutanağını aynı anda keser. İki tutanak birbirinden bağımsız işler, ayrı ayrı itiraz konusu olabilir.
Aracın bir şirkete ait olması ehliyete el konulmasının süresini değiştirmez. Bu durumda ayrıca gündeme gelen trafik para cezasının işçi mi yoksa şirket mi tarafından karşılanacağı için Şirket Aracına Kesilen Cezayı Kim Öder yazımıza bakabilirsiniz.
Tescil plakasıyla oynanması, plakanın okunamaz hale getirilmesi ya da sahte plaka kullanılması da ehliyete el koymayla sonuçlanan hallerdendir. KTK madde 23 uyarınca bu ihlalleri ilk kez işleyen sürücünün belgesi 30 gün, bir yıl içindeki tekrarında ise 60 gün süreyle geri alınır.[6]
Aşağıdaki tablo, yukarıda anlatılan hallerin süresini bir arada gösteriyor.
| İhlal | El Koyma Süresi |
|---|---|
| Alkol/uyuşturucu — ilk ihlal | 6 ay |
| Alkol/uyuşturucu — ikinci ihlal | 2 yıl |
| Alkol/uyuşturucu — üçüncü ve sonrası | 5 yıl |
| Alkolmetre üflemeyi reddetme | 2 yıl |
| Hız aşımı 46-55 km/s (yerleşim yeri içi) | 30 gün |
| Hız aşımı 56-65 km/s (yerleşim yeri içi) | 60 gün |
| Hız aşımı 66 km/s ve üzeri (yerleşim yeri içi) | 90 gün |
| Aynı hız ihlalinin 1 yılda 5 kez tekrarı | 1 yıl |
| Ceza puanı — ilk kez 100 puan | 2 ay |
| Ceza puanı — ikinci kez 100 puan | 4 ay |
| Ceza puanı — üçüncü kez 100 puan | Süresiz iptal |
| Plaka ihlali — ilk kez | 30 gün |
| Plaka ihlali — tekrar | 60 gün |
El Konulan Ehliyetin Geri Alınması Nasıl Olur?
El konulan bir ehliyetin iadesi için öncelikle o ihlale ait idari para cezasının tamamının ödenmiş olması gerekir. Ödeme yapılmadan süre dolsa bile belge iade edilmez.
İlk kez ceza puanından ehliyeti alınan sürücü, sürenin sonunda bir sürücü kursundan davranış geliştirme eğitimi almalı ve eğitim belgesiyle ehliyete el koyan trafik birimine ya da ikametgahındaki trafik tescil kuruluşuna başvurmalıdır. Alkolden ikinci kez ehliyeti alınanlarda SÜDGE, üçüncü kez alınanlarda ise psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi şarttır. Başvuruda kimlik, geri alma tutanağı ve ceza ödeme dekontu istenir.
Süresiz iptal durumunda iade söz konusu değildir. Sürücü, yeniden ehliyet almak için sürücü kursu kaydından sınavlara kadar tüm süreci baştan yürütmek zorundadır.
Ehliyete El Koyma İşlemine İtiraz Nasıl Yapılır?
Ehliyete el koyma ve buna bağlı idari para cezası kararına karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yetkili sulh ceza hakimliğine itiraz dilekçesiyle başvurulabilir. İtirazda ölçüm cihazının kalibrasyon eksikliği, tutanaktaki usul hataları veya tebligat sorunları gibi somut gerekçeler ileri sürülür.
İtiraz reddedilirse ceza ve el koyma işlemi kesinleşir, süre işlemeye tutanak tarihinden itibaren zaten başlamış olur. Süresiz iptal kararları farklı bir yol izler, çünkü bu karar zaten bir mahkeme kararına dayanır. Bu durumda itiraz, idari işleme değil, verilen mahkeme kararına karşı kanun yoluna başvurularak yapılır.
Ehliyete el konulması konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Ehliyete El Konulması Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ehliyete el konulan sürücülerin en çok merak ettiği noktaları bu başlıkta topladık.
Ehliyete el konulduğu sürede araç kullanılırsa ne olur?
Sürücüye ayrı bir idari para cezası uygulanır ve bu fiil, sonraki bir ihlalde tekrar sayısını etkileyerek süreci ağırlaştırabilir. Alkollü olarak da yakalanırsa cezalar ayrı ayrı katlanır.
Ehliyete el konulma süresi idari para cezasına çevrilebilir mi?
Hayır. El koyma bir idari tedbirdir ve para cezasına çevrilmesi mümkün değildir. Sürücü, kanunda belirtilen süre boyunca ehliyetsiz kalmak zorundadır.
Alkolden ehliyete el koyma kaydı hiç silinmez mi?
Silinir. Tekrar sayısı hesaplanırken son ihlal tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem esas alınır. Bu beş yıl içinde yeni bir alkollü araç kullanma ihlali işlenmezse, bir sonraki ihlal yeniden "ilk ihlal" kabul edilir.
Hız aşımından ehliyete el konulan sürücü belgeyi hemen mi teslim eder?
Evet, tutanak düzenlendiği anda sürücü belgesi trafik görevlisi tarafından alınır ve süre bu tarihten itibaren işlemeye başlar.
Ceza puanı ehliyete el koymadan önce sorgulanabilir mi?
Evet. Güncel ceza puanı, e-Devlet üzerindeki "Sürücü Belgesi ve Şahıslara Yazılan Ceza Sorgulama" hizmetiyle ücretsiz görüntülenebilir.
Süresiz iptal edilen ehliyet hiç geri alınamaz mı?
Süre işlemez, belge kanun gereği doğrudan iptal edilmiş sayılır. Sürücü yeniden ehliyet sahibi olmak isterse sürücü kursuna kaydolup tüm sınavları yeniden ve başarıyla tamamlamalıdır.
Referans ve Kaynaklar
[1] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 118 — trafik ceza puanı sistemi ve puanın dolması halinde sürücü belgesinin geri alınması/iptali. Ayrıca bkz. Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 167/1-c.
[2] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 48 — alkollü veya uyuşturucu/uyarıcı madde etkisinde araç kullanan sürücülerin belge geri alma süreleri, promil sınırları ve alkolmetre testini reddetme sonucu.
[3] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu madde 179/3 — alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle güvenli araç kullanamayacak durumda araç kullanılması suçu.
[4] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 51 (7574 sayılı Kanunla değişik, RG 27.02.2026) — hız sınırının aşılması halinde uygulanan idari yaptırımlar ve sürücü belgesinin geri alınması.
[5] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 36 — sürücü belgesi bulunmadan veya belgesi geri alınmışken araç kullanmanın idari yaptırımları.
[6] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 23 — tescil plakasının usulsüz kullanılması, okunamaz hale getirilmesi veya sahte plaka kullanılması hallerinde sürücü belgesinin geri alınması.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 31 Temmuz 2026
