Bağkur borcu sildirme, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun zaman zaman eklenen geçici maddeleriyle tanınan, sürekli değil dönemsel bir haktır. Kanun, belirli bir tarihe kadar oluşan prim borcunu ödemeyen 4/b (Bağ-Kur) sigortalısının sigortalılığını durdurarak o döneme ait borcu takipten çıkarır. Karşılığında ise durdurulan süre emeklilik hesabından düşer.[1]
4/a (SSK) ile 4/b (Bağ-Kur) arasındaki statü farkı ve prim yükünün kim tarafından karşılandığı SGK ile Bağkur Farkı - 4a, 4b, 4c, 4d Farkı yazımızda ele alınmaktadır. Bu yazıda ise yalnızca borcun silinmesi ve durdurulması mekanizması, şartları ve 2026 itibarıyla gündemdeki yeni düzenleme ele alınıyor.
"Bağkur Borcu Sildirme" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
"Bağkur Borcu Sildirme" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
- Bağkur borcu sildirme hakkı sürekli bir imkan değildir ve 5510 sayılı Kanun'un geçici 83 ve 84. maddeleriyle yalnızca 30 Nisan 2021 öncesi borçlara tanınmıştır.
- Durdurulan süreler sigortalılık süresinden sayılmaz, geri kazanmak isteyen sigortalı talep tarihindeki prime esas kazancın yüzde 45'ini üç ay içinde öder.
- 2026 yılında gündeme gelen yeni Bağkur affı Eylül 2026 itibarıyla TBMM'de teklif aşamasındadır, henüz kanunlaşmamıştır.
- SGK'lı çalışırken açılan vergi mükellefiyeti Bağkur borcu doğurursa, mükellefiyetin kapatıldığının bildirilmesiyle borç geriye dönük olarak düzeltilebilir.
İçindekiler10 başlık
- Bağkur Borcu Sildirme Nedir?
- Bağkur Borcunun Silinmesi İçin Hangi Şartlar Aranır?
- Sigortalılığın Durdurulması Nasıl Gerçekleşir?
- Durdurulan Borç Tamamen Ortadan Kalkar mı?
- İhya (Canlandırma) Nasıl Yapılır, Ne Kadar Ödenir?
- 2026'da Yeni Bir Bağkur Affı Var mı?
- SGK'lı Çalışırken Açılan Vergi Mükellefiyeti Bağkur Borcu Doğurursa Ne Yapılır?
- Sildirme Şartlarını Taşımayan Borç Ne Olur?
- Bağkur Borcu Sorgulama Nasıl Yapılır?
- Bağkur Borcu Sildirme Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bağkur Borcu Sildirme Nedir?
Bağkur borcu sildirme, teknik adıyla sigortalılığın durdurulması, prim borcu biriken 4/b sigortalısının o döneme ait borcunun Kurum alacakları arasından çıkarılmasıdır. Bu imkan ilk kez 17 Kasım 2020 tarihli 7256 sayılı Kanun'la Geçici 83. madde olarak getirilmiş, ardından 3 Haziran 2021 tarihli 7326 sayılı Kanun'la Geçici 84. madde olarak yenilenmiştir.[1][2]
İki düzenleme de aynı mantıkla çalışır: belirli bir tarihe kadar oluşmuş ve ödenmemiş prim borcu, sigortalı yapılandırma ya da ödeme yoluna gitmezse kendiliğinden durdurulur. Durdurma borcu affetmez, borcu askıya alır ve o süreyi emeklilik hesabından çıkarır.
Bağkur Borcunun Silinmesi İçin Hangi Şartlar Aranır?
Geçici 84. madde, kapsamı 30 Nisan 2021 tarihiyle sınırlamıştır. Bu tarihten önceki sürelere ait, ödenmemiş prim borcu bulunan 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi Bağ-Kur ve tarım Bağ-Kur sigortalıları kapsama girer.[2] Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihi izleyen dördüncü ayın sonuna kadar bu borç ödenmez veya yapılandırılmazsa durdurma işlemi devreye girer.
Aşağıdaki tablo, kimlerin kapsamda olduğunu özetler.
| Sigortalı Grubu | Geçici 84. Madde Kapsamında mı? |
|---|---|
| 1479 sayılı Kanuna tabi esnaf ve şirket ortağı (4/b) | Evet |
| 2926 sayılı Kanuna tabi tarım Bağ-Kur sigortalısı | Evet |
| Köy ve mahalle muhtarları | Hayır |
| İsteğe bağlı sigortalılar | Hayır |
Bugün yeni bir prim borcu biriktiren bir 4/b sigortalısı için bu maddelere dayanarak borç sildirme talep edilemez, çünkü kapsam tarihi geçmişte sabitlenmiştir.
Sigortalılığın Durdurulması Nasıl Gerçekleşir?
Durdurma iki yoldan işler. Sigortalı hiç prim ödememişse tescil tarihi itibarıyla, kısmen ödemişse ödemelerin karşıladığı ayın sonu itibarıyla sigortalılığı kendiliğinden durdurulur ve borç Kurum alacakları arasından çıkarılır.[2]
Sigortalı, dört aylık süreyi beklemeden durdurmayı kendisi de isteyebilir. Bu talep SGK il müdürlüğüne/merkezine başvuru formuyla ya da e-Devlet üzerinden yapılır.[3] Talep edilmezse SGK, süre sonunda işlemi re'sen gerçekleştirir.
Durdurulan Borç Tamamen Ortadan Kalkar mı?
Durdurulan süreler için Kurum artık bu borcu takip etmez ve alacak listesine dahil etmez, pratikte borç fiilen silinmiş sayılır.[2] Ancak bunun bir bedeli vardır. Durdurulan süre sigortalılık süresi olarak sayılmaz, yani o dönem emeklilik için gerekli prim gününden düşer.
Sağlık sigortası açısından da benzer bir denge kurulmuştur. 1 Ocak 2012 ile maddenin yürürlük tarihi arasında durdurulan süreler için, sigortalı ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler hakkında genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaz.[2]
İhya (Canlandırma) Nasıl Yapılır, Ne Kadar Ödenir?
Durdurulan süreyi geri kazanmak isteyen sigortalı ya da hak sahipleri ihya talebinde bulunabilir. Bedel, talep tarihindeki güncel prime esas kazancın yüzde 45'i üzerinden hesaplanır.[2] Bu oran, "güncel kazancın tamamı" sanılan yaygın bir yanılgının aksine, borcu nispeten ödenebilir kılan bir indirim içerir.
Hesaplanan tutarın tamamı, tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödenmezse ihya talebi düşer ve o zamana kadar yatırılan tutar, sigortalının başka bir prim borcu yoksa faizsiz olarak iade edilir. İhya edilen süre borcun ödendiği tarihten itibaren geçerli sayılır, geriye dönük olarak eski tarihe işlemez.
2026'da Yeni Bir Bağkur Affı Var mı?
Eylül 2026 itibarıyla yeni bir Bağkur borcu sildirme veya yapılandırma kanunu yürürlüğe girmemiştir. TBMM'ye sunulan bir kanun teklifinde esnaf ve sanatkarların vergi, SGK ve Bağkur borçlarına ilişkin gecikme zammı ve gecikme cezası gibi fer'i alacakların kaldırılması, ana borcun ise altmış ay faizsiz taksitle ödenmesi öngörülüyor. Ancak teklif henüz komisyon ve genel kurul aşamalarından geçmedi.
Haber başlıklarındaki "af geliyor" ifadeleri hukuki bir hak doğurmaz. Bağlayıcı olan tek şey Resmi Gazete'de yayımlanan kanun metnidir, bu nedenle mevcut borcu olan bir sigortalının henüz kanunlaşmamış bir beklentiyle ödeme veya yapılandırma başvurusunu ertelemesi risklidir.
SGK'lı Çalışırken Açılan Vergi Mükellefiyeti Bağkur Borcu Doğurursa Ne Yapılır?
Bir işyerinde hizmet akdiyle çalışıp 4/a sigortalısı olan kişi aynı zamanda vergi mükellefiyeti açtığında (şahıs işletmesi, serbest meslek faaliyeti gibi) sistem bu bilgiyi otomatik olarak 4/b tesciline dönüştürebilir. 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesi bu çakışmayı çözer: sigortalılık hallerinin çakışması halinde 4/a esas alınır, 4/b bendi kapsamındaki tescil geçerli sayılmaz.[4]
Uygulamada bu çakışmanın düzeltilmesi kendiliğinden olmaz, sigortalının 4/a kaydını gösteren hizmet dökümüyle SGK'ya mükerrer sigortalılık itirazında bulunması gerekir. Vergi mükellefiyeti gerçekten sona ermişse bu durumun vergi dairesince de on gün içinde işten ayrılış bildirgesiyle SGK'ya bildirilmesi kanuni bir yükümlülüktür.[5] Bildirim gecikirse tahakkuk eden borç, bildirim yapılana kadar sigortalının kaydında görünmeye devam eder.
Sildirme Şartlarını Taşımayan Borç Ne Olur?
Sildirme şartlarını taşımayan ya da durdurma sonrası tekrar oluşan bir Bağkur borcu, normal tahsilat sürecine tabi kalır. Gecikme zammı işler, ödeme emri gönderilir ve süresinde ödenmezse icra takibi başlar. Bu sürecin işleyişi ve sağlık hakkına etkisi 4-b (Bağ-Kur) Borcu Ödenmezse Ne Olur? yazımızda ayrıntılı anlatılmaktadır.
Bağkur Borcu Sorgulama Nasıl Yapılır?
Borç, e-Devlet üzerinden "4/b Borç Durumu" hizmetiyle anında sorgulanabilir. Ayrıca SGK il/ilçe müdürlüğünden kimlikle başvurularak da öğrenilebilir.
Bu sorgunun hizmet dökümüyle birlikte kontrol edilmesi, hangi dönemin durdurulduğunu ve hangi dönemin hala aktif borç olduğunu ayırt etmek için önemlidir. Dökümün nasıl alınacağı SGK Hizmet Dökümü Nasıl Alınır yazımızda anlatılıyor.
"Bağkur Borcu Sildirme" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Bağkur Borcu Sildirme Hakkında Sık Sorulan Sorular
En çok merak edilenler, ihya bedeli ve yeni bir affın olup olmadığı üzerine yoğunlaşıyor.
Bağkur borcu sildirme her zaman başvurulabilecek bir hak mıdır?
Hayır, yalnızca 5510 sayılı Kanun'un geçici 83 ve 84. maddelerinde belirtilen tarihe kadarki (30 Nisan 2021 öncesi) borçlar için tanınmıştır. Bugün oluşan yeni bir borç için bu maddelere dayanarak sildirme istenemez.
Sigortalılığı durdurulan kişi emekli olurken sorun yaşar mı?
Evet, durdurulan süre sigortalılık süresinden sayılmadığı için prim gün sayısını azaltır. İhtiyaç duyulursa bu süre ihya edilerek geri kazanılabilir.
İhya bedeli hangi tarihe göre hesaplanır?
İhya talebinin yapıldığı tarihteki prime esas kazanç tutarının yüzde 45'i esas alınır, borcun oluştuğu eski tarihteki tutar değil güncel tutar hesaba katılır.
Bağkur borcu vergi borcu sayılır mı?
Hayır, Bağkur primi 6183 sayılı Kanun'a göre takip edilen bir Kurum alacağıdır; vergi dairesine değil SGK'ya ödenir ve vergi borcu yapılandırmalarının kapsamına girmez.
Yeni Bağkur affı ne zaman çıkar?
Kesin bir tarih verilemez, TBMM'ye sunulan teklifin kanunlaşması komisyon görüşmeleri ve genel kurul sürecine bağlıdır. Yürürlüğe girmiş bir düzenleme olmadan işlem yapılması hak kaybına yol açabilir.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Geçici Madde 83 (Ek: 17/11/2020-7256/24 md.).
[2] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Geçici Madde 84 (Ek: 3/6/2021-7326/12 md.).
[3] SGK Genelgesi 2021/21, 5510 sayılı Kanunun 4/1-b Kapsamındaki Sigortalılığın Durdurulması.
[4] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 53 — sigortalılık hallerinin birleşmesi.
[5] 5510 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar — gelir vergisi mükellefiyetine tabi 4/b sigortalılarının sigortalılığının sona ermesinin, ilgili vergi dairelerince on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesiyle SGK'ya bildirilmesi yükümlülüğü.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 21 Eylül 2026
