4/B sözleşmeli personel, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası uyarınca, kamu kurumlarında belirli bir mali yıl için düzenlenen sözleşmeyle, kadro yerine pozisyon karşılığında çalıştırılan personeldir. Bu statü, kanunun kadrolu memuru düzenleyen 4/A fıkrasından ayrı bir mevzuat çerçevesine tabidir ve esas kaynağını Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar oluşturur.[1] Burada anlatılan 4/B, personel hukukundaki bu statüdür; Sosyal Güvenlik Kurumu'nun esnaf ve bağımsız çalışanlar için kullandığı 4/b (Bağ-Kur) sigortalılığı ile karıştırılmamalıdır, o konu 4-b (Bağ-Kur) Borcu Ödenmezse Ne Olur? yazımızda ayrıca ele alınmıştır.
- Yasal dayanak: 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası ve Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar.
- Nakil kısıtı: Kurumlar arası nakil hakkı yoktur, yalnızca kurum içi tayin mümkündür.
- Tazminat farkı: Kıdem tazminatı yerine, her tam yıl için iş sonu tazminatı ödenir.
- Fesih güvencesi: Sözleşme ancak hizmet gerekleriyle sınırlı haklı bir sebeple yenilenmez veya feshedilir.
- Kadroya geçiş imkanı: 3 yıl fiilen çalışıp süresinde talep eden personel 4/A memur statüsüne geçebilir.
4/B Sözleşmeli Personelin 4/A Memurdan Farkları Nelerdir?
İki istihdam şeklinin en çok karıştırılan noktaları aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır.
| Ölçüt | 4/A Kadrolu Memur | 4/B Sözleşmeli Personel |
|---|---|---|
| Statü | Kadroya bağlı, süresiz | Pozisyona bağlı, mali yıl sözleşmesi |
| Kurumlar arası nakil | 657 sayılı Kanun madde 74 uyarınca mümkün | Bulunmaz, yalnızca kurum içi tayin mümkün |
| İşten ayrılmada tazminat | Emeklilikte ikramiye | Kıdem tazminatı yerine iş sonu tazminatı |
| Terfi/derece yükselmesi | Kademe ve derece sistemi işler | Sözleşme ücreti pozisyon unvanına bağlıdır |
| Kadroya geçiş | Zaten kadroludur | Şartları taşıyan personel talep üzerine geçebilir |
Bu farkların en belirgini nakil hakkındadır: 4/B'li personelin mevzuatta düzenlenmiş bir kurumlar arası nakil hakkı yoktur, yalnızca görev yaptığı kurumun başka bir il veya ilçedeki biriminde boş pozisyon bulunması halinde kurum içi tayin talep edebilir. Kadrolu memurun 657 sayılı Kanun'un 74. maddesi uyarınca kullanabildiği kurumlar arası nakil imkanı, Naklen Atama (Kurum İçi Atama) Nedir? yazımızda ayrıca ele alınmıştır. Eş durumu tayini ise 4/B'de sınırlı bir haktır ve fiilen en az 1 yıl çalışmış olma ile boş vizeli pozisyon bulunması şartına bağlıdır.
4/B Sözleşmeli Personelin İzin, Sağlık ve Disiplin Hakları
4/B'li personel izin ve disiplin bakımından 657 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine büyük ölçüde tabidir. Ancak mali haklar, atama ve terfi konularında ayrı bir çerçeve uygulanır. Yıllık izin süresi hizmet yılına göre değişir: 1-10 yıl arası hizmeti olana 20 gün, 10 yıldan fazla hizmeti olana 30 gün ücretli yıllık izin verilir.
Hastalık izni resmi tabip raporuyla kullanılabilir; rapor süresince Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği personelin ücretinden düşülür. Disiplin işlemlerinde de 657 sayılı Kanun'un disiplin hükümleri kıyasen uygulanır ve disiplin cezasına karşı idari yargı yolu açıktır.
4B Sözleşmesinin Yenilenmemesi veya Feshi Nasıl Olur?
4/B sözleşmesinin yenilenmemesi veya feshi kurumun keyfi tercihine bırakılmış bir işlem değildir; hizmet gerekleriyle sınırlı, haklı bir gerekçeye dayanmalıdır. Personel de kendi isteğiyle, 1 ay önceden yazılı bildirimde bulunmak kaydıyla sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir. Haklı bir sebep gösterilmeden yapılan fesih veya yenilememe işlemine karşı, tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava sürecinde fesih gerekçesinin somut ve denetlenebilir olup olmadığı, mahkemenin üzerinde en çok durduğu noktadır.
4B Sözleşmesinde İş Sonu Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
4/B'li personel kıdem tazminatı değil iş sonu tazminatı alır ve bu iki kavram birbirinden farklı hesaplama esaslarına dayanır. Haftalık 40 saatin altında çalışmayan ve aynı ya da farklı kamu kurumlarında toplam en az 2 yıl istihdam edilmiş olan personel, ayrılma tarihindeki brüt ücreti üzerinden her tam yıl için, emekli ikramiyesi tavanını geçmemek kaydıyla iş sonu tazminatına hak kazanır. Kendi isteğiyle istifa eden personel de belirli hallerde bu tazminatı alabilir; sıradan bir istifa bu hakkı kural olarak doğurmaz.[2] Bu ayrım, istifa gerekçesinin sözleşme feshinde neden belirleyici olduğunu açıklar.
4/B'den Kadroya (Memurluğa) Geçiş Şartları Nelerdir?
4/B'den kadroya geçiş, 657 sayılı Kanun'a 7433 sayılı Kanun'la eklenen Geçici Madde 48 ile düzenlenmiştir. Bu madde 26 Ocak 2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.[3] Geçişin şartı, mevcut kurumunda fiilen 3 yıl çalışmış olmak ve bu sürenin dolmasını izleyen 30 gün içinde yazılı talepte bulunmaktır; işlem kişinin kendi başvurusuna bağlıdır, kurum resen kadroya geçiremez.
Talep kabul edilen personel, 657 sayılı Kanun'un 4/A maddesi kapsamında kadrolu memur statüsüne geçer ve bu andan itibaren adaylık, terfi ve nakil hükümleri de 4/A'ya göre işler. Bazı meslek gruplarında ayrıca doğrudan asil memurluk kazanılması gibi ek kolaylıklar da düzenlenmiştir.
4/B sözleşmeli personel statüsü ve kadroya geçiş konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz. 4/B sözleşmeli personel hakları konusunda detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sözleşme feshi, iş sonu tazminatı veya kadroya geçiş başvurunuzla ilgili sorularınız için İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
4/B Sözleşmeli Personel Hakkında Sık Sorulan Sorular
4/B statüsüyle ilgili en çok sorulan soruları burada yanıtladık.
4/B sözleşmeli personel kıdem tazminatı alır mı?
Hayır, kıdem tazminatı yerine iş sonu tazminatı alır; bu tazminat her tam hizmet yılı için ayrılık tarihindeki brüt ücret esas alınarak, emekli ikramiyesi tavanını geçmemek kaydıyla hesaplanır.
4/B'den memur kadrosuna kaç yılda geçilir?
Aynı kurumda fiilen 3 yıl çalışmış olmak ve bu sürenin bitiminden itibaren 30 gün içinde yazılı talepte bulunmak gerekir; talep kabul edilirse 4/A kadrolu memur statüsüne geçilir.
4/B personelin başka bir kuruma nakli mümkün mü?
Mevzuatta düzenlenmiş bir kurumlar arası nakil hakkı yoktur; yalnızca aynı kurumun başka bir yerdeki biriminde boş pozisyon bulunması halinde kurum içi tayin talep edilebilir.
4/B sözleşmesi haksız yere yenilenmezse ne yapılabilir?
Yenilememe işleminin tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; mahkeme, gösterilen gerekçenin hizmet gerekleriyle sınırlı ve somut olup olmadığını inceler.
4/B ile Bağ-Kur'daki 4/b aynı şey mi?
Hayır. Personel hukukundaki 4/B, 657 sayılı Kanun'a göre kamuda sözleşmeyle çalışmayı ifade eder; Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kullandığı 4/b ise esnaf ve bağımsız çalışanların sigortalılık türüdür, ikisi farklı mevzuata tabidir.
Referans ve Kaynaklar
[1] 06.06.1978 tarihli ve 8/1590 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar.
[2] Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar, Ek Madde 1/4-(b) ve (c).
[3] 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Geçici Madde 48 (7433 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle eklenmiştir, RG T. 26.01.2023, S. 32085).
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 1 Ağustos 2026
