Yoklama kaçağı cezası, 7179 sayılı Askeralma Kanunu'nun 24. maddesine göre yoklamasını yaptırmayan yükümlüye kaçak kaldığı her gün için verilen idari para cezasıdır. Kanundaki taban tutar kendiliğinden gelen için günlük 5 TL, yakalanan için günlük 10 TL'dir ve her yıl yeniden değerleme oranıyla artar, 2026'da bu tutarlar 58,13 TL ve 116,27 TL'ye ulaşmıştır. Hapis cezası ilk kaçaklıkta verilmez, ancak para cezası kesinleştikten sonra yükümlü yeniden kaçak kalırsa Askeri Ceza Kanunu'nun 63. maddesi devreye girer.
- Yoklama kaçağı cezası Askeralma Kanunu 24. maddeye göre kaçak kalınan her gün için verilir ve yakalanan yükümlüde iki kat uygulanır.
- Askeri Ceza Kanunu 63. madde uyarınca hapis cezası ancak idari para cezası kesinleştikten sonra yükümlü yeniden kaçak kalırsa gündeme gelir.
- Yargıtay 7. Ceza Dairesine göre idari para cezası MERNİS adresine usulsüz tebliğ edilmişse kesinleşmiş sayılmaz ve yoklama kaçağı suçundan beraat kararı verilir.
İçindekiler7 başlık
- Yoklama Kaçağı, Bakaya ve Saklı Arasındaki Fark
- Yoklama Kaçağı Cezası Ne Kadar?
- Cezanın Ödenmesi, İndirim ve İtiraz Süresi
- Yoklama Kaçağı Ne Zaman Hapis Cezasına Dönüşür?
- Yoklama Kaçağı Davasında Görevli Mahkeme, HAGB ve Erteleme
- Yoklama Kaçağının Bedelli Askerlik, Erteleme ve Çalışmaya Etkisi
- Yoklama Kaçağı Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yoklama Kaçağı, Bakaya ve Saklı Arasındaki Fark
Üç kavram da askerlik ödevini zamanında yerine getirmeyen yükümlüyü anlatır, fark kaçaklığın hangi aşamada başladığındadır. Kanunun tanımına göre yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan kişidir. Yoklama ise sağlık muayenesinin yapılıp askerliğe elverişliliğin, öğrenim durumunun ve mesleğin tespit edildiği işlemdir.[1]
Bakaya, yoklamasını yaptırıp sevke tabi olduğu halde sevkini yaptırmayan ya da sevk edildiği birliğe katılmayan yükümlüdür. Saklı ise 20 yaşına girdiği halde nüfus kaydı bulunmayan kişidir, sevkini yaptırıp yol süresi dışında birliğine katılan da geç iltihak bakayası sayılır. Dört durumun hepsinde aynı ceza maddesi uygulanır, değişen yalnız günlerin sayılmaya başladığı tarihtir.
Yoklama kaçağı ve saklı için gün sayımı kaçak kalınan tarihten, bakaya için bakaya kalınan tarihten, geç iltihak bakayası için tanınan yol süresinin bitiminden başlar. Muayenenin nasıl yapıldığı ve hangi rahatsızlıkların askerliğe engel sayıldığı TSK Sağlık Yeteneği Hastalık Listesi yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Yoklama Kaçağı Cezası Ne Kadar?
Ceza, kaçak kalınan gün sayısının günlük tutarla çarpılmasıyla bulunur ve kendiliğinden gelen ile yakalanan arasında iki kat fark vardır. Kanun 2019'da 5 TL ve 10 TL olarak koyduğu tutarların Kabahatler Kanunu'nun 17/7. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılmasını, ancak bu hesapta kuruşların atılmamasını öngörür.[2] 2025 yılı için ilan edilen %25,49 oranı uygulandığında 2026 tutarları aşağıdaki gibi olur.[3]
| Durum | 2026 günlük tutar | 200 günlük kaçaklık | Bir ay içinde ödenirse |
|---|---|---|---|
| Kendiliğinden gelen | 58,13 TL | 11.626,00 TL | 8.719,50 TL |
| Yakalanan | 116,27 TL | 23.254,00 TL | 17.440,50 TL |
Örnekteki tutarlar 2026'da düzenlenen ceza için geçerlidir, sonraki yıllarda oran yeniden açıklandıkça günlük tutar da değişir. Kendiliğinden gelmek ile kolluk tarafından getirilmek arasındaki fark yüz günlük bir kaçaklıkta bile beş bin TL'yi geçer, bu yüzden yakalanmayı beklemeden şubeye başvurmak cezayı belirgin biçimde düşürür.
Kanuni bir mazeret içinde geçen günler hesaba katılmaz. Muayenede askerliğe elverişsiz çıkanlar, muafiyet hakkı olanlar ve erteleme hakkı olduğu halde süresinde başvurmayanlar için erteleme süresine denk gelen günlere para cezası uygulanmaz.[4] Sevk sırasında tutukluluk, istirahat raporu, yakın akrabanın ölümü ya da çocuğun doğması gibi belgelenen mazeret günleri de bakaya süresinden düşülür.[5]
Cezanın Ödenmesi, İndirim ve İtiraz Süresi
Yoklama kaçağı cezası tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Cezayı, şubeye kendisi başvuran yükümlü için başvurduğu, kolluğun getirdiği yükümlü için getirildiği askerlik şubesinin başkanı verir, diğer hallerde yetki nüfusa kayıtlı olunan yerin şube başkanındadır.[6]
Askeralma Kanunu indirim konusunda ayrı bir hüküm koymaz. Kabahatler Kanunu'nun bütün idari para cezalarına uygulanan genel hükmüne göre ödeme süresi içinde yapılan ödemede cezadan %25 indirim yapılır ve bu ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.[7] İndirimli tutarı kendi kararınız üzerinden görmek için İdari Para Cezası Erken Ödeme İndirimi Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurulabilir, bu süre geçerse ceza kesinleşir. Kesinleşip ödenmeyen ceza 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil dairesince takip edilir ve maaş, banka hesabı gibi malvarlığına haciz uygulanabilir.[8]
Uygulamada en çok gözden kaçan nokta, ödenmeyen idari para cezasının adli para cezası gibi hapse çevrilmemesidir. Buna karşın kesinleşen ceza, sonraki bir kaçaklığın suç sayılması için gereken şartı tamamlar.
Yoklama Kaçağı Ne Zaman Hapis Cezasına Dönüşür?
Hapis cezası, idari para cezası kesinleştikten sonra yükümlü kanuni bir mazeret olmadan yeniden yoklama kaçağı, bakaya ya da saklı durumuna düşerse gündeme gelir. Bu durumda askerlik şubesi suç dosyası hazırlar ve dosyayı yükümlünün nüfusa kayıtlı olduğu yer Cumhuriyet başsavcılığına gönderir.[9] Yargıtay, suçun oluşması için aranan sırayı şöyle ortaya koymuştur:
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/16310, K. 2023/2159, T. 09.03.2023"...failin müsnet suçu barışta ilk kez işlemesi, sonrasında usule uygun şekilde idari para cezası ile cezalandırılıp cezanın kesinleşmesi, buna rağmen benzer fiili tekrarlaması gerekmektedir. Suçun oluşumu bakımından idari para cezasının hangi bentteki kabahatten (yoklama kaçağı, saklı, bakaya) dolayı verildiğinin bir önemi olmadığı gibi, failin sonraki işlediği eyleminin de işlenen kabahat eyleminden farklı bir eylem olması mümkündür."
Daire bu kararda, şubenin para cezası teklifi yerine yanlışlıkla suç dosyası gönderdiği ilk kaçaklık için verilen beraat kararını onamıştır. Askeri Ceza Kanunu'nun 63. maddesi ise cezayı kaçaklığın süresine ve kişinin kendiliğinden gelip gelmediğine göre altı dilime ayırır.[10]
- Dört ay içinde gelen altı aya kadar, yakalanan iki aydan altı aya kadar hapis alır.
- Dört aydan sonra bir yıl içinde gelen iki aydan bir yıla kadar, yakalanan dört aydan bir yıla kadar hapis alır.
- Bir yıldan sonra gelen dört aydan iki yıla kadar, yakalanan altı aydan üç yıla kadar hapis alır.
Seferberlik ve savaş halinde aynı maddenin ikinci fıkrası çok daha ağır cezalar öngörür, burada anlatılan dilimler barış dönemi içindir.
Hakkınızda yoklama kaçağı nedeniyle suç dosyası açıldıysa ya da para cezasının size usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinden emin değilseniz sorunuzu Avukata Sor üzerinden sorabilirsiniz.
Yoklama Kaçağı Davasında Görevli Mahkeme, HAGB ve Erteleme
Askeri Ceza Kanunu'na muhalefet davası asliye ceza mahkemesinde görülür, ama her asliye ceza mahkemesi bu davaya bakamaz. 7329 sayılı Kanun'la eklenen ek 19. maddeye göre askeri suçlar, suçun işlendiği yerin bağlı olduğu ilin adıyla anılan mahkemelerde görülür. Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 2021/597 sayılı kararıyla da il merkezinde tek daire varsa o daire, iki daire varsa 2 numaralı, ikiden fazla daire varsa 3 numaralı asliye ceza mahkemesi görevlendirilmiştir.[11]
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) bu suçta uygulanabilir, çünkü askeri suçlarda bunu engelleyen ek 10 uncu maddenin ikinci fıkrası Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir ve Yargıtay da bu iptalden sonra HAGB'ye engel kalmadığını kabul etmektedir. Ceza iki yıl veya daha az olduğunda mahkeme HAGB kararı verebilir ve sanık beş yıllık denetim süresine tabi olur.[12]
HAGB kararının adli sicile işlenip işlenmediği ve denetim süresinin sonuçları HAGB Sicile İşler mi? Adli Sicile İşlenmeyen Kararlar yazımızda anlatılmıştır.
Askeri Ceza Kanunu'nun 47/A maddesi sırf askeri suçlardan verilen üç ay ve daha uzun hapis cezalarının ertelenmesini yasaklar, ancak bu yasak yoklama kaçaklığına uygulanmaz. Yargıtay, yoklama kaçağı ve bakaya suçlarını askeri suç saymakla birlikte sırf askeri suç niteliğinde görmez, bu yüzden Türk Ceza Kanunu'nun erteleme hükümleri olağan şartlarla uygulanır.[13] Bir yıl veya daha kısa süreli hapis ise kısa süreli hapis sayıldığından mahkeme takdirine göre adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir, çevrilen cezanın tutarı Adli Para Cezası Hesaplama aracıyla görülebilir.[14]
Savunmada ilk bakılacak yer çoğu zaman cezanın kendisi değil, ilk idari para cezasının tebliğidir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, para cezası kararının önce bilinen son adrese gönderilmesi gerekirken doğrudan MERNİS adresine Tebligat Kanunu'nun 21/2. maddesine göre tebliğ edildiği bir dosyada, usulüne uygun kesinleşmiş bir idari para cezası bulunmadığı gerekçesiyle mahkumiyet hükmünü bozmuş ve beraat gerektiğini belirtmiştir.[15]
Yoklama Kaçağının Bedelli Askerlik, Erteleme ve Çalışmaya Etkisi
Yoklama kaçağı olmak bedelli askerliğe başvuruyu engellemez, ama bedel artar. Başvuru tarihine kadar kaçak, saklı ya da bakaya kalınan her ay için ek bedel alınır, 1 ila 30 gün bir ay sayılır ve tutar 3.500 gösterge rakamının ödeme günündeki memur aylık katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur.[16] Başvurup seçimden önce vazgeçen ya da iki ay içinde ödeme yapmayan kaçaklar bedelli askerlikten yararlanamaz, başvuru ve ödeme süreci Bedelli Askerlik: Ücret, Süre, İşten İzin yazımızda ayrıca anlatılmıştır.[17]
Öğrenim ertelemesi bakımından kaçaklığın ağır bir sonucu vardır. Yoklama kaçağı ya da bakaya kaldıktan sonra, sevke tabi tutulacağı celp tarihine kadar okula kayıt yaptıran yükümlünün askerliği öğrenim nedeniyle ertelenmez.[18] Kayıt kaçaklıktan önce yapılmışsa ve erteleme hakkı varsa, yoklama kaçağının talebi üzerine yoklaması yapılmadan erteleme işlemi yapılabilir.[19]
Yoklama kaçağı ve bakayalar yakalanmaları için İçişleri Bakanlığına bildirilir. Mesai saatinde yakalanan en yakın askerlik şubesine götürülür, mesai dışında ya da şube olmayan yerde yakalanan tutanakla derhal serbest bırakılır.[20]
Kaçağı işe alan işveren için de ceza riski vardır. Askeri Ceza Kanunu'nun 75. maddesi kaçakları bilerek çalıştıranları şöyle cezalandırır:
1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu madde 75/1"...bakayayı, yoklama kaçaklarını, saklıları ... bilerek özel ve resmi hizmete alanlar veya gizliyenler veya Devlet, il ve belediyelerle bunların denetimi altındaki bütün kuruluş ve kurumlarda ... her ne suretle olursa olsun çalıştıranlar ve Hükümetten yapılacak tebligat üzerine özel işlerinden çıkarmıyanlar barışta üç aydan bir yıla ... kadar hapis ... cezasiyle cezalandırılır."
Yoklama kaçağı olarak yakalanıp askere sevk edilen işçinin iş sözleşmesini feshetmesi halinde kıdem tazminatı hakkının nasıl doğduğu Askerlik Sebebiyle Haklı Fesih ve Haklar yazımızda ele alınmıştır.
Yoklama kaçağı nedeniyle verilen para cezasına itiraz etmek ya da açılan ceza davasında savunmanızı hazırlamak için bir avukatla görüşmek üzere randevu alabilirsiniz.
Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.
Yoklama kaçağı cezası ve askerlik yükümlülüğüyle ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Yoklama Kaçağı Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yoklama kaçağı cezasıyla ilgili en çok merak edilen soruları aşağıda kısaca cevapladık.
Yoklama kaçağı cezası ödenmezse hapse çevrilir mi?
Ödenmeyen yoklama kaçağı para cezası hapse çevrilmez. Ceza kesinleştikten sonra 6183 sayılı Kanun'a göre amme alacağı olarak takip edilir ve malvarlığına haciz uygulanabilir. Hapis riski ancak ceza kesinleştikten sonra yeniden kaçak kalınırsa doğar.
Yoklama kaçağı cezasına faiz veya gecikme zammı işler mi?
Askerlik şubesinin verdiği yoklama kaçağı cezasına gecikme zammı uygulanmaz. 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesi gecikme zammını vergi ziyaı cezaları ile mahkemelerin verdiği cezalarla sınırlar, bunların dışındaki ceza niteliğindeki alacaklara zam işletilmez.
Yoklama kaçağı cezasını kim verir?
Yükümlü şubeye kendisi başvurduysa başvurduğu, kolluk tarafından getirildiyse getirildiği askerlik şubesinin başkanı cezayı verir. Bunun dışındaki hallerde yetki, yükümlünün nüfusa kayıtlı olduğu yerin askerlik şubesi başkanındadır.
Yoklama kaçağı cezası her kaçaklıkta yeniden verilir mi?
İlk kaçaklık için verilen yoklama kaçağı cezası kesinleşmeden önceki dönem yalnızca idari para cezası doğurur. Ceza kesinleştikten sonra yeniden yoklama kaçağı, bakaya ya da saklı kalınırsa bu kez suç dosyası hazırlanır ve Askeri Ceza Kanunu'nun 63. maddesine göre hapis cezası istenir.
Yoklama kaçağı yakalanırsa hemen askere gönderilir mi?
Yakalanan yoklama kaçağı önce askerlik şubesine götürülür ve yoklaması yapılır, erteleme hakkı yoksa ve askerliğe elverişli çıkarsa ilk sınıflandırma kaynağına alınır. Er statüsündeki bakayalar ise cezaevinden tahliye olanlar dışında ele geçirildikten sonra derhal sevk edilir.
Yoklama kaçağı cezasını ödersem itiraz hakkım düşer mi?
Yoklama kaçağı cezasını bir ay içinde indirimli ödemek itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Ödeme yapan yükümlü de tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurabilir.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 3/1-hh ve ii, madde 21/1.
[2] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 24/1. Genel kuralda (5326 sayılı Kabahatler Kanunu madde 17/7) küsur dikkate alınmaz, 24. madde bu kuralı askerlik cezaları için tersine çevirir.
[3] Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585), 27.11.2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmi Gazete.
[4] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 24/2.
[5] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 23/1-2.
[6] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 24/1 son cümle ve 24/3.
[7] 5326 sayılı Kabahatler Kanunu madde 3/1-b ve 17/6.
[8] 5326 sayılı Kabahatler Kanunu madde 17/4 ve 27/1.
[9] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 24/4.
[10] 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu madde 63/1. Yoklama kaçaklarında süre, aynı doğumluların normal sevk yılındaki son kafilesinin gönderildiği tarihten başlar.
[11] 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu ek madde 19. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2026/6818, K. 2026/7311, T. 30.06.2026 kararı, basit yargılama usulüyle verilen hükme itiraz halinde de dosyanın bu ihtisas mahkemesinde kalacağını belirterek görev uyuşmazlığına ilişkin kararı kanun yararına bozmuştur.
[12] Anayasa Mahkemesi, E. 2012/80, K. 2013/16, T. 17.01.2013. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu madde 231/5-8 (7589 sayılı Kanun'la değişik). Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/16186, K. 2023/2769, T. 23.03.2023.
[13] Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2010/262, K. 2011/35, T. 05.04.2011 ve Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/17184, K. 2022/2757.
[14] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu madde 49/2 ve 50/1.
[15] Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/16186, K. 2023/2769, T. 23.03.2023. Aynı kararda ilk derece mahkemesinin cezayı adli para cezasına çevirdiği ve erteleme talebini Askeri Ceza Kanunu'nun 47/A maddesi nedeniyle reddettiği görülmektedir.
[16] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 9/7.
[17] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 9/6-b.
[18] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 20/2-c.
[19] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 21/2.
[20] 7179 sayılı Askeralma Kanunu madde 26/1.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 26 Ekim 2026
