Askerlik boy kilo sınırı, zorunlu askerlik yapacak yükümlüler için TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin Hastalıklar Listesindeki 32. ve 33. maddelere göre belirlenir: ağırlık, boya göre standart çizelgedeki üst sınırı 30 kilograma kadar aşıyorsa yükümlü askerliğe elverişlidir, 31-40 kilogram fazlası B dilimine, 41 kilogram ve üstü D dilimine girer. B ve D dilimi, "Askerliğe Elverişli Değildir" yani halk arasındaki adıyla çürük raporu demektir. Subay, astsubay, uzman erbaş ve askeri öğrenci adaylarında ise çok daha dar olan ayrı bir tablo uygulanır.
- Askerlik boy kilo sınırında yükümlünün ağırlığı standart çizelgedeki üst sınırı 30 kilograma kadar aşıyorsa askerliğe elverişli kabul edilir.
- Ağırlığı üst sınırı 31 ila 40 kilogram aşan yükümlü hakkında en az bir ertesi yıla bırakma işleminden sonra elverişli değildir kararı verilir.
- Uzman erbaş ve askeri öğrenci adaylarında vücut kitle indeksi 19 ile 26 arasını esas alan EK-A tablosu uygulanır ve tabloyu geçemeyen aday olamaz.
İçindekiler7 başlık
- Askerlik Boy Kilo Sınırını Belirleyen İki Ayrı Tablo
- Zorunlu Askerlikte Kaç Kilo Fazlası Çürük Sayılır?
- Zayıflık ve Kısa Boy Nedeniyle Askerliğe Elverişsizlik
- Uzman Erbaş, Sözleşmeli Er ve Askeri Öğrenci Adaylarında Boy Kilo Tablosu
- Kilo Nedeniyle Ertesi Yıla Bırakma ve Sevk Geciktirmesi
- Boy Kilo Ölçümüne ve Sağlık Raporuna İtiraz
- Askerlik Boy Kilo Sınırı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Askerlik Boy Kilo Sınırını Belirleyen İki Ayrı Tablo
Askerlikte boy ve kilo, aynı yönetmelikteki iki ayrı tabloyla ölçülür ve hangisinin uygulanacağı kişinin askerliğe hangi sıfatla girdiğine bağlıdır. Zorunlu askerlik yapan yükümlü, yedek subay ve yedek astsubay adayları Hastalıklar Listesinin 32. maddesindeki Boya Göre Standart Ağırlık Çizelgesi'ne tabidir. Bu çizelge her boy için bir alt ve bir üst ağırlık verir, karar ise bu sınırlardan kaç kilo sapıldığına göre çıkar.
Uzman erbaş, sözleşmeli er, subay, astsubay ve askeri öğrenci adayları için yönetmeliğin ekindeki EK-A tablosu esas alınır. Bu tabloda ağırlık sınırları vücut kitle indeksinin 19 ile 26 arası tutularak hesaplanmıştır ve sapma payı yoktur. Sınırın dışında kalan aday doğrudan elenir.
İnternette dolaşan "askerlik boy kilo endeksi" hesaplarının çoğu bu iki tabloyu birbirine karıştırır. Vücut kitle indeksi 30'u geçen bir yükümlü zorunlu askerlik için çoğu zaman elverişlidir, aynı kişi uzman erbaş adayı olarak ise ilk fiziki değerlendirmede elenir.
Zorunlu Askerlikte Kaç Kilo Fazlası Çürük Sayılır?
Yükümlünün ağırlığı standart çizelgedeki üst sınırı 31 kilogram ve daha fazla aşıyorsa askerliğe elverişli olmadığına karar verilir. Hastalıklar Listesinin 33. maddesine göre üst sınırı 30 kilograma kadar aşan yükümlü A dilimindedir ve askerliğini yapar, 31-40 kilogram fazlası B dilimine, 41 kilogram ve üstü D dilimine girer.[1]
Aşağıdaki değerler çizelgedeki üst sınırlara bu eşikler eklenerek hesaplanmıştır:
| Boy | Çizelgedeki üst sınır | Elverişli (A) | B dilimi | D dilimi |
|---|---|---|---|---|
| 160 cm | 61 kg | 91 kg'a kadar | 92-101 kg | 102 kg ve üstü |
| 165 cm | 65 kg | 95 kg'a kadar | 96-105 kg | 106 kg ve üstü |
| 170 cm | 69 kg | 99 kg'a kadar | 100-109 kg | 110 kg ve üstü |
| 175 cm | 72 kg | 102 kg'a kadar | 103-112 kg | 113 kg ve üstü |
| 180 cm | 77 kg | 107 kg'a kadar | 108-117 kg | 118 kg ve üstü |
| 185 cm | 82 kg | 112 kg'a kadar | 113-122 kg | 123 kg ve üstü |
| 190 cm | 87 kg | 117 kg'a kadar | 118-127 kg | 128 kg ve üstü |
B dilimi kararı ilk muayenede verilmez. Yükümlüye önce en az bir kez ertesi yıla bırakma ya da bir yıl sevk geciktirmesi uygulanır, kilo bu sürenin sonunda hala aynı dilimdeyse "Askerliğe Elverişli Değildir" raporu düzenlenir. D dilimindeki yükümlü için böyle bir bekleme şartı aranmaz.
Zayıflık ve Kısa Boy Nedeniyle Askerliğe Elverişsizlik
Yirmi yaşına girmiş yükümlünün ağırlığı çizelgedeki alt sınırın 10 kilogram ve daha az altındaysa askerliğe elverişli sayılır. Alt sınırdan 11-20 kilogram eksik olan B dilimine, 21 kilogram ve daha fazla eksik olan D dilimine girer, yükümlüde bu iki karar da en az bir ertesi yıla bırakma ya da sevk geciktirmesinden sonra verilir. 170 santimetre boyundaki yükümlü için alt sınır 55 kilogramdır, yani 45 kilogramın altına inmedikçe zayıflık askerliğe engel olmaz.
Boy için de iki eşik vardır. Kemik yaşı on dokuz ve üzerinde olup boyu 152 santimetre veya daha kısa olan yükümlü B dilimine, yirmi yaşını bitirdiği halde boyu 150 santimetre veya daha kısa olan D dilimine girer. Her iki durumda da karar, en az bir kez ertesi yıla bırakma ya da sevk geciktirmesinden sonra verilir.
Çok uzun boylular için ayrı bir kural bulunur. Boyu 210 santimetreyi aşan yükümlüde vücut kitle indeksi 19 ile 35 arasındaysa elverişlilik devam eder, indeks 19 ve altında ya da 35 ve üstünde ise B dilimine girer. 10 Ekim 2024'te listeye eklenen akondroplazi (cücelik) ise doğrudan D dilimindedir.
Uzman Erbaş, Sözleşmeli Er ve Askeri Öğrenci Adaylarında Boy Kilo Tablosu
Uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er, subay, astsubay ve askeri öğrenci adaylarında boy ve ağırlık EK-A tablosuna göre değerlendirilir. Milli Savunma Bakanlığının kurduğu komisyonlar adayları önce bu tabloyla fiziki değerlendirmeye tabi tutabilir ve bu aşamayı geçemeyen kişi aday olamaz.[2]
Tablo erkeklerde 162 santimetreden, kadınlarda 149 santimetreden başlar, ancak 19 yaş ve üzeri erkeklerde ilk iki satır, kadınlarda ilk dört satır uygulanmaz. Bu yüzden 19 yaşını doldurmuş erkek aday için fiili alt boy sınırı 164 santimetre, kadın aday için 153 santimetredir. Erkek adaylar için bazı satırlar şöyledir:
| Boy (erkek) | Ağırlık alt sınırı | Ağırlık üst sınırı |
|---|---|---|
| 165 cm | 52 kg | 72 kg |
| 170 cm | 55 kg | 75 kg |
| 175 cm | 58 kg | 80 kg |
| 180 cm | 62 kg | 84 kg |
| 185 cm | 65 kg | 89 kg |
| 190 cm | 69 kg | 94 kg |
Alım yapan komutanlık bu sınırların içinde kalmak şartıyla daha dar bir aralık belirleyebilir ve bunu başvuru broşüründe yayımlar. Sözleşmeli erbaş ve er adaylarında tek esneklik ağırlık üst sınırındadır, tablodaki üst sınır 10 kilogram fazlasıyla uygulanabilir.
Sınıfa göre ek boy şartları da vardır. Yükümlü erbaş ve erlerden tankçı olacakların boyu 160-185 santimetre, komando olacakların 160 santimetreden uzun olmalıdır, uçucu personelde ise boy 165-190 santimetre ve vücut kitle indeksi 19-29 aralığında aranır. Yedek subay adaylığında ayrı bir boy kilo tablosu yoktur, adaylar yükümlülerle aynı Hastalıklar Listesine tabidir ve süreç Yedek Subay Nasıl Olunur Asteğmen Olma Şartları yazımızda anlatılıyor.
Ölçülen boyunuz ya da kilonuz broşürdeki sınırın hemen kenarında kaldıysa ve elemeye itiraz edip edemeyeceğinizi bilmiyorsanız sorunuzu Avukata Sor üzerinden sorabilirsiniz.
Kilo Nedeniyle Ertesi Yıla Bırakma ve Sevk Geciktirmesi
Kilosu B dilimine giren yükümlü hakkında ilk karar çoğu zaman ertesi yıla bırakma ya da sevk sırasında sevk geciktirmesi olur. Yönetmelik bu kararları, hastalığın seyrinde düzelme ya da ilerleme ihtimali öngörülen durumlar için kullanır ve gerekçenin raporda açıkça yazılmasını ister. Kilo verilip alınabilen bir durum olduğu için kilo fazlası bu kategorinin tipik örneğidir.
Ertesi yıla bırakma, sevk geciktirmesi ve hava değişimi süreleri aynı tanı için ilk işlemden itibaren toplam üç yılı geçemez. Bu sürenin sonunda yükümlü hakkında listeye göre kesin karar verilir, yani kilo B dilimindeyse "Askerliğe Elverişli Değildir" raporu düzenlenir. Hastalık sabitleşmişse üç yıl beklenmez, kesin işlem hemen yapılır.
Uygulamada en sık karşılaşılan durum, ertesi yıla bırakma döneminde kilo veren yükümlünün yeni muayenede A dilimine girmesidir. Bu durumda elverişli raporu verilir ve yükümlü sevk edilir, şartları taşıyorsa Bedelli Askerlik Tüm Süreç yazımızda anlatılan yolu da kullanabilir. Kilo tartımı muayene günündeki değere göre yapıldığı için muayene tarihine kadar geçen süre sonucu doğrudan değiştirir.
Boy Kilo Ölçümüne ve Sağlık Raporuna İtiraz
Askerlik yoklamasında aile hekimi ya da tek tabip yalnızca "Askerliğe Elverişlidir" kararı verebilir. Kilo ya da boy nedeniyle ileri değerlendirme gereken yükümlü, sağlık kurulu raporu vermeye yetkili en yakın hastaneye doğrudan sevk edilir, "Askerliğe Elverişli Değildir", ertesi yıla bırakma ve sevk geciktirmesi kararlarını yalnızca sağlık kurulu verebilir.[3]
Sağlık kurulu kararına itiraz eden yükümlü, raporu veren hastanenin bulunduğu ildeki il sağlık müdürlüğünün belirleyeceği başka bir sağlık kuruluna kontrol muayenesi için sevk edilir. İki karar uyumluysa karar kesinleşir, uyumsuzsa üçüncü bir sağlık kurulunun muayenesine göre işlem yapılır. İtiraz askerlik şubesine yapılır ve bu muayeneler için ücret ya da katkı payı alınmaz.
"Askerliğe Elverişli Değildir" kararlı rapor Milli Savunma Bakanlığının onayıyla kesinleşir. Kesinleşen karar idari bir işlem olduğundan, ölçümün ya da hesabın hatalı yapıldığı düşünülüyorsa idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dilekçenin yapısı için İdari Dava Dilekçesi Örneği yazımıza, hastalık dilimlerinin tamamı için TSK Sağlık Yeteneği Hastalık Listesi yazımıza bakabilirsiniz.
Yönetmeliğin güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.
Sağlık kurulunun kilo ya da boy ölçümüyle verdiği karara itiraz etmeyi ya da kesinleşen rapora karşı dava açmayı düşünüyorsanız bir avukatla görüşmek için randevu alabilirsiniz.
Askerlik sağlık raporlarıyla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Askerlik Boy Kilo Sınırı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Askerlikte boy ve kilo sınırıyla ilgili en çok sorulan soruları aşağıda yanıtladık.
Askerlik için 170 boy kaç kilo olmalı?
Zorunlu askerlikte 170 santimetre için çizelgedeki aralık 55-69 kilogramdır, ancak yükümlü 45 ile 99 kilogram arasındaysa askerliğe elverişli sayılır. Uzman erbaş ve askeri öğrenci adaylarında ise aynı boy için tablo 55-75 kilogram aralığını ister.
Askerlik boy kilo endeksi nasıl hesaplanır?
Vücut kitle indeksi, kilogram cinsinden ağırlığın metre cinsinden boyun karesine bölünmesiyle bulunur. Bu hesap yalnızca aday tablosunda ve 210 santimetreyi aşan boylarda kullanılır, zorunlu askerlikte karar standart çizelgedeki üst ve alt sınırdan kaç kilogram sapıldığına göre verilir.
Aile hekimi kilo fazlası nedeniyle çürük raporu verebilir mi?
Veremez. Aile hekimi ya da tek tabip yalnızca askerliğe elverişli kararı verebilir, elverişli olmadığı düşünülen yükümlüyü sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneye sevk eder.
Kadınlar için askeri okul boy kilo sınırı nedir?
Kadın adaylarda EK-A tablosu 149 santimetreden başlar, 19 yaşını doldurmuş adaylar için ilk dört satır uygulanmadığından fiili alt sınır 153 santimetredir. Ağırlık sınırları vücut kitle indeksi 19 ile 26 arasına göre hesaplanır, örneğin 165 santimetre için 51-70 kilogramdır.
Kilo nedeniyle askerlik kaç yıl ertelenebilir?
Kilo fazlası ya da zayıflık nedeniyle verilen ertesi yıla bırakma ve sevk geciktirmesi kararları, aynı tanı için ilk işlemden itibaren toplam üç yılı geçemez. Bu süre dolunca yükümlü hakkında o günkü kilosuna göre kesin karar verilir.
Askerlik muayenesinde boy kilo ölçümü için ücret ödenir mi?
Ödenmez. Askeralma Kanunu kapsamında aile hekimi, tek tabip ve sağlık kurulu raporu veren hastanelerde yapılan muayene ve düzenlenen raporlar için ücret ve katkı payı alınmaz.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, EK-C Hastalıklar Listesi madde 32 (Boya Göre Standart Ağırlık Çizelgesi) ve madde 33.
[2] Sağlık Yeteneği Yönetmeliği madde 23/5, madde 35/2, ek madde 2 ve EK-A (17 ve Üzeri Yaş İçin Boy ve Ağırlık Sınırları Tablosu).
[3] Sağlık Yeteneği Yönetmeliği madde 4 (yoklama muayenesi) ve madde 14 (sağlık raporlarına itirazlar).
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 23 Ekim 2026
