Devlet Memuru Başka İşte Çalışabilir mi?

Devlet memuru başka işte çalışabilir mi sorusunun cevabı, işin niteliğine göre değişir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. maddesi memura ticaret ve esnaflık sayılan faaliyetleri, ticari şirketlerde ortaklığı ve serbest meslek icrasını yasaklar; ancak bu yasak her türlü ek geliri değil, belirli nitelikteki faaliyetleri kapsar.^[1]

Devlet memuru başka işte çalışabilir mi konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

Durumunuza özel bir değerlendirme için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Devlet Memurunun Ticaret ve Kazanç Getirici Faaliyet Yasağı

Kanun metni yasağı üç ayrı boyutta çizer: memur, Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir veya esnaf sayılmasını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz; ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil, ticari vekil, kollektif şirket ortağı veya komandit şirkette komandite ortak olamaz; ayrıca mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz, özel hukuk tüzel kişilerine veya vakıf yükseköğretim kurumlarına ait bir iş yerinde çalışamaz.

Bu üç yasağın ortak paydası süreklilik ve ticari organizasyondur; tek seferlik, pasif nitelikte bir işlem kural olarak bu kapsama girmez. Görevli olduğu kurumun iştiraklerinde kurumu temsilen alınan görevler ise yasağın dışında tutulmuştur.

Yasağa Aykırılığın Disiplin Cezası

657 sayılı Kanun'un 125. maddesi, ticaret yapmayı veya memurlara yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmayı, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiiller arasında sayar.^[2] Bu ceza, memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin fiilin ağırlığına göre bir ila üç yıl durdurulması anlamına gelir; kademe sisteminin genel işleyişi Memuriyet Kademeleri Nelerdir? yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. İlk ihlalde doğrudan memuriyetten çıkarma söz konusu değildir.

Tekerrür halinde durum değişir: aynı fiil, disiplin cezasının özlük dosyasından silinme süresi içinde tekrarlanırsa bir derece ağır ceza uygulanır, bu da kademe ilerlemesinin durdurulmasının bir üstündeki cezaya, yani memuriyetten çıkarmaya kapı aralar. Eşinin veya reşit olmayan çocuğunun kazanç getirici faaliyetini süresinde bildirmeyen memur ise ayrıca kınama cezasıyla karşılaşabilir; disiplin cezalarının genel türleri ve dereceleri Etik İhlal Nedir, Türleri Nelerdir? yazımızda ele alınmaktadır.

Memur Şirket Kurabilir mi, Ortak Olabilir mi?

Kanun metni, memurun kollektif şirkette ortak veya komandit şirkette komandite ortak olmasını açıkça yasaklar; anonim veya limited şirkette salt sermaye payı sahibi olmak (yönetim yetkisi ve temsil rolü üstlenmeden) bu yasağın dışında değerlendirilir. Ayrım, memurun şirketin yönetiminde fiilen rol alıp almadığına, imza yetkisi taşıyıp taşımadığına bakılarak yapılır.

Bir şirkette yalnızca pay sahibi olmak ile o şirketi fiilen yönetmek arasındaki bu fark, uygulamada en çok tartışılan noktalardan biridir; şirket unvanında memurun adının geçmesi, yönetim kurulunda yer alması veya temsil yetkisi kullanması durumunda yasağın işlemesi ihtimali artar.

Memurun Eşi Adına Şirket Açması Durumu

Eşin kendi adına bağımsız olarak şirket kurup yönetmesi, kanunun doğrudan yasakladığı bir durum değildir. Ancak memurun bu şirkette fiilen yönetim, temsil veya finansal karar alma rolü üstlenmesi, "şirket eşimin üzerine" savunmasını geçersiz kılar; idare fiili duruma bakar, kağıt üzerindeki ortaklık yapısına değil.

Kanun, eşin veya reşit olmayan çocuğun yasaklanan bir faaliyette bulunması halinde memura, bu durumu 15 gün içinde bağlı olduğu kuruma bildirme yükümlülüğü getirir. Bu bildirim yapılmazsa, memurun kendisi disiplin cezasıyla karşılaşabilir; şirketin varlığı değil, bildirim eksikliği cezanın gerekçesi olur.

Memur Borsa, Kripto veya Gayrimenkul Yatırımı Yapabilir mi?

Kişisel malvarlığıyla yapılan pasif yatırım (hisse senedi, yatırım fonu, kripto varlık, döviz, altın) kural olarak ticaret sayılmaz; memur burada tacir veya esnaf sıfatı kazanmaz. Aynı mantık, tek seferlik bir gayrimenkul alım satımı için de geçerlidir.

Sınırın aşıldığı nokta, bu faaliyetin bir organizasyona dönüşmesidir: başkası adına portföy yönetmek, ücret karşılığı yatırım danışmanlığı vermek veya süreklilik arz eden, kazanç amacı güden bir emlak alım-satım faaliyeti yürütmek, memuru tacir/esnaf sayılma riskiyle karşı karşıya bırakır.

Memur Sosyal Medya veya YouTube Üzerinden Gelir Elde Edebilir mi?

Bu konu, kanunun 1975'te şekillenen metninde doğrudan öngörülmemiş, güncel bir tartışma alanıdır. Ayrım noktası içeriğin niteliğidir: bilimsel, sanatsal veya eğitim amaçlı, eser niteliğinde bir içerik üretimi farklı, reklam+sponsorluk+ürün pazarlama+abonelik geliri etrafında kurulan düzenli bir ticari organizasyon farklı değerlendirilir.

İkincisi, esasen bir ticaret ve sanayi müessesesi işletmeye yaklaştığı için madde 28 kapsamında risk taşır; memurun unvanını veya görev yaptığı kurumu içerikte tanıtım amacıyla kullanması bu riski daha da ağırlaştırır.

Yasak Dışında Kalan İstisnai Faaliyetler

Kanun, memurun üyesi olduğu yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerinin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyeliklerini yasağın dışında tutar. Özel kanunlarda ayrıca belirtilen görevler de bu istisnaya dahildir.

Memurun kadrolu bulunduğu kurumun iştirakinde, kurumu temsilen üstlendiği görevler de aynı şekilde yasak kapsamı dışındadır; buradaki ölçüt memurun kendi kişisel çıkarı için değil, görevi gereği kurumunu temsilen hareket etmesidir.

Devlet memuru başka işte çalışabilir mi konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Devlet Memuru Başka İşte Çalışabilir mi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Devlet memurunun ikinci iş yasağıyla ilgili en çok merak edilen soruları bu başlık altında topladık.

---

Referans ve Kaynaklar

^[1] 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, madde 28.

^[2] 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, madde 125/D-h.