4/b sigortalılığı, kendi nam ve hesabına çalışan esnaf, tacir ve serbest meslek mensuplarını kapsar ve halk arasında Bağ-Kur olarak bilinir; bu statüde prim yükümlülüğü tamamen sigortalının kendisine aittir. 4/b Bağ-Kur borcu ödenmezse önce gecikme zammı işlemeye başlar, borç tahsil edilemediğinde Sosyal Güvenlik Kurumu 6183 sayılı Kanuna göre icra takibine geçer. Sürecin uzaması hem borç tutarını büyütür hem de sağlık hizmetlerinden yararlanmayı riske atabilir.
4/b statüsünün diğer sigortalılık türlerinden farkı SGK ile Bağkur Farkı - 4a, 4b, 4c, 4d Farkı yazısında ayrıntılı ele alınmıştır.
- Gecikme zammı işler: Ödenmeyen prim borcuna 6183 sayılı Kanunun 51. maddesi uyarınca her ay için ayrı gecikme zammı uygulanır.
- İcra takibi başlar: SGK, tahsil edemediği borç için 6183 sayılı Kanuna göre ödeme emri gönderir ve gerekirse haciz uygular.
- Sağlık hakkı gündeme gelebilir: Kural olarak altmış günden fazla prim borcu sağlık hizmetinden yararlanmayı engeller; bu kural şu an geçici olarak ertelenmiştir.
- Yapılandırma mümkündür: 6183 sayılı Kanunun 48. maddesi kapsamında tecil ve taksitlendirme talep edilebilir.
Ödenmeyen Bağkur Prim Borcuna Gecikme Zammı İşler mi?
Ödeme süresi geçen 4/b primine, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesi uyarınca her ay için ayrı ayrı gecikme zammı uygulanır.[1] Güncel oran, 13 Kasım 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile aylık %3,7 olarak belirlenmiştir ve bir günlük gecikme dahi tam bir ay olarak hesaplanır. Cumhurbaşkanı bu oranı değiştirmeye yetkili olduğundan borç sorgulanırken güncel oranın SGK üzerinden teyit edilmesi gerekir.
Bağkur Prim Borcunda İcra Takibi Yapılır mı?
Prim borcu tahsil edilemezse SGK, 6183 sayılı Kanunun 55. maddesine dayanarak borçluya ödeme emri gönderir, bu emirde borcun yedi gün içinde ödenmesi veya mal bildiriminde bulunulması istenir.[2] Süresinde ne ödeme ne de mal bildirimi yapılmazsa borçlu, mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapisle tazyik edilebilir. Ödeme emrine karşı on beş gün içinde iş mahkemesinde dava açılabilir, zira SGK alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme vergi mahkemesi değil iş mahkemesidir.[3]
Dava açılmazsa ya da açılan dava reddedilirse SGK, borçlunun banka hesaplarına, taşınır ve taşınmazlarına haciz koyabilir. Uygulamada e-haciz yoluyla banka hesaplarının bloke edilmesi sürecin en hızlı işleyen adımıdır. Haciz sonrası satış aşamasına geçilmeden önce borcun ödenmesi ya da yapılandırılması halinde işlemler durur.
Bağkur Prim Borcu Sağlık Hizmetlerinden Yararlanmayı Etkiler mi?
Kanuna göre kural açıktır: sağlık hizmetinden yararlanabilmek için başvuru tarihinde altmış günden fazla prim borcu bulunmaması gerekir.[4] Bu kural yürürlükte olsa da uzun süredir Cumhurbaşkanı kararlarıyla ertelenmektedir; en güncel düzenlemeyle Bağ-Kur ve genel sağlık sigortalıları, altmış günü aşan borçları bulunsa dahi Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler ile devlet üniversitesi hastanelerinden 31 Aralık 2026 tarihine kadar kesintisiz yararlanabilecektir.[5] Bu istisna özel hastaneleri kapsamaz, bu nedenle borçlu bir sigortalı özel sağlık kuruluşuna başvurduğunda yine prim borcuyla karşılaşabilir.
Bu erteleme kalıcı bir hak değildir, süre sonunda kural yeniden işlerlik kazanabilir. Prim borcunu sürekli erteleme kararlarına bel bağlamak yerine düzenli takip etmek, ileride bir mevzuat değişikliğinde mağduriyet yaşamamak açısından daha güvenlidir.
Bağkur Prim Borcunda Yapılandırma ve Taksitlendirme İmkanları
Borcun tek seferde ödenmesi mümkün değilse 6183 sayılı Kanunun 48. maddesi kapsamında tecil ve taksitlendirme talep edilebilir.[6] Bu yoldan yararlanmak için borçlunun yazılı başvurusu, teminat göstermesi ve borcu ödemenin kendisini ciddi bir zor duruma sokacağını ortaya koyması gerekir. Talep kabul edilirse borç en çok otuz altı ay içinde taksitlere bölünür. Zaman zaman çıkarılan özel yapılandırma kanunlarıyla daha uzun vadeler ve gecikme zammının yeniden hesaplanması da mümkün olabilir, ancak bu düzenlemeler süreklilik arz etmez.
4/b Bağ-Kur borcu ve yapılandırma konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
4/b Bağ-Kur borcu konusunda detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
İcra takibi veya yapılandırma başvurunuzla ilgili sorularınız için İletişim sayfamızdan da bize ulaşabilirsiniz.
Referans ve Kaynaklar
[1] 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, madde 51 — gecikme zammı; güncel oran: 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete T. 13.11.2025, S. 33076.
[2] 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, madde 55 — ödeme emri.
[3] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 88 — prim ve diğer alacaklara ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme.
[4] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 67 — sağlık hizmetlerinden yararlanma şartları.
[5] 10812 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete T. 07.01.2026, S. 33130 — geçici 77. madde uygulama süresinin uzatılması.
[6] 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, madde 48 — tecil ve taksitlendirme.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 31 Temmuz 2026
