0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlülerin hakları, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un birden fazla maddesine dağılmış durumdadır. Kanun, anne ile küçük çocuk arasındaki bağın infaz sürecinde kesilmemesi için doğum sonrası otomatik ertelemeden konutta infaza, uzatılmış denetimli serbestlikten kurum içinde çocuk barındırmaya kadar birkaç farklı imkan tanır.
Bu haklar tek bir maddede toplanmadığı için uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılır. Hangi hakkın hangi ceza süresine ve hangi yaş aralığına uygulandığını ayırt etmek, doğru başvuru yolunu seçmek açısından önemlidir.
- Doğum sonrası otomatik erteleme: Doğumdan itibaren ilk altı ayda infaz kendiliğinden geri bırakılır.
- Çocuk kurumda anneyle kalabilir: Dışarıda bırakılacak kimsesi olmayan 0-6 yaş çocuklar, anneleriyle birlikte kurumda barındırılır.
- Konutta infaz imkanı var: Doğumdan itibaren altı ay geçen ve toplam beş yıl veya daha az cezası olan kadın hükümlüler evinde infaz talep edebilir.
- Denetimli serbestlik süresi iki kat uzar: 0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlüler, koşullu salıverilmelerine 2 yıl kala denetimli serbestlikten yararlanabilir.
- Engelli veya ağır hasta çocukta ayrı bir erteleme rejimi vardır: Bu durum, sağlıklı 0-6 yaş çocuğu olan hükümlülerin haklarından farklı ve ayrı bir madde ile düzenlenir.
Kadın Hükümlülerde Doğum Sonrası İnfazın Ertelenmesi
5275 sayılı Kanun'un 16. maddesi, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren henüz altı ay geçmemiş hükümlünün cezasının infazını doğrudan geri bırakır.[1] Bu erteleme, ayrıca bir talep ya da yaş sınırı aranmaksızın, doğum sonrası ilk altı aylık dönemi kapsar.
Çocuğun ölmesi veya anasından başka birine verilmesi halinde infaz, doğumdan itibaren iki ay sonra başlar. Bu düzenleme, doğumun hemen ardından anne-bebek ilişkisinin infazla kesintiye uğramamasını amaçlar.
Kadın Hükümlünün 0-6 Yaş Çocuğuyla Kurumda Kalması
Kanunun 65. maddesi, anaları hükümlü olup dışarıda kendilerine bakacak kimsesi bulunmayan 0-6 yaş grubundaki çocukların barındırılmasını düzenler. Bu düzenleme sayesinde çocuk, altı yaşını dolduruncaya kadar kadın kapalı ceza infaz kurumlarındaki uygun bölümlerde annesinin yanında kalabilir.
Bu hak, annenin cezasının süresinden bağımsız olarak, dışarıda çocuğa bakacak başka bir yakının bulunmaması şartına dayanır. Çocuğun altı yaşını doldurmasıyla birlikte, kurumda anne yanında kalma imkanı sona erer.
Hükümlünün Konutta İnfaz İmkanı
5275 sayılı Kanun'un 110/4. maddesi, doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçen ve toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum kadın hükümlülere konutta infaz imkanı tanır. Bu talebin, doğumdan itibaren bir yıl altı ay geçmeden yapılması gerekir. Süre dolduktan sonra bu yola başvurulamaz.
Konutta infaza karar verildikten sonra çocuğun ölmesi veya anasından başka birine verilmesi halinde infaz hakimi kararı kaldırır ve hükümlü kapalı kurumdaki infaza döner. Konutta infazın genel şartları ve diğer hükümlü grupları için Ev Hapsi (Konutta İnfaz) Nedir, Nasıl Uygulanır? yazımıza bakabilirsiniz.
Kadın Hükümlünün Denetimli Serbestliğinin Uzaması
5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesi, denetimli serbestlik tedbirinin genel olarak koşullu salıverilme tarihine bir yıl kala uygulanmasını öngörür. 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler için bu süre, diğer şartların da varlığı halinde iki katına çıkar.
Aşağıdaki tablo, genel kural ile 0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlülere tanınan süreyi karşılaştırır.
| Hükümlü Grubu | Denetimli Serbestlik Başlama Zamanı |
|---|---|
| Genel kural | Koşullu salıverilme tarihine 1 yıl kala |
| 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlü | Koşullu salıverilme tarihine 2 yıl kala |
Bu uzatılmış süre, annenin cezasının büyük kısmını kurum dışında, çocuğuyla birlikte tamamlamasına imkan tanır. Diğer şartların (iyi hal, açık kuruma ayrılma gibi) sağlanması durumunda bu imkan otomatik değil, infaz hakimliğinin kararıyla uygulanır.
Doğum Yapan Hükümlünün Koşullu Salıverilmesi
Koşullu salıverilme oranı, yani cezanın kaçta kaçının kurumda geçirilmesi gerektiği kuralı, 0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlüler için ayrıca değiştirilmemiştir. Bu grup için genel infaz oranları geçerliliğini korur; kanun koyucunun burada tanıdığı kolaylık, oranın kendisinde değil denetimli serbestliğin başlama zamanında ve infazın nerede geçirileceğindedir.
Toplam infaz süreniz ile denetimli serbestlik başlangıç tarihinizi birlikte görmek için Ceza İnfaz Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Engelli veya Ağır Hasta Çocuğu Olan Kadın Hükümlülerin Durumu
Sağlıklı 0-6 yaş çocuğu olan hükümlülerden ayrı olarak, kanun engelliliği nedeniyle bakıma muhtaç olan veya ağır bir hastalığa maruz kalan 18 yaşından küçük çocuğu bulunan kadın hükümlüler için de bir erteleme imkanı tanımıştır. Bu durumda infaz, Cumhuriyet Başsavcılığınca bir yıla kadar ertelenebilir ve bu süre her defasında altı ayı geçmemek üzere en çok dört kez uzatılabilir.
Bu iki düzenleme birbirine karıştırılmamalıdır: 0-6 yaş grubundaki sağlıklı çocuk için yukarıda anlatılan konutta infaz ve uzatılmış denetimli serbestlik uygulanırken, çocuğun ağır hastalığı veya engelliliği söz konusuysa ayrı ve daha geniş kapsamlı bir erteleme rejimi devreye girer.
0-6 yaş çocuğu bulunan kadın hükümlü haklarınızın somut dosyanıza uygulanması için avukatlarımızla görüşme yapmak amacıyla Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
Bu konuda detaylı bilgi almak için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Başvuru dilekçesi ve infaz hakimliği süreciyle ilgili sorularınız için İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
0-6 Yaş Çocuğu Olan Kadın Hükümlüler Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bu konuda en sık gelen soruları aşağıda yanıtladık.
Doğum sonrası infaz ertelemesi için ayrıca başvuru gerekir mi?
Hayır, doğumdan itibaren ilk altı aylık erteleme kanundan doğrudan kaynaklanır. Konutta infaz ve uzatılmış denetimli serbestlik gibi diğer haklar için ise infaz hakimliğine ayrıca talepte bulunulması gerekir.
Çocuk 6 yaşını doldurunca ne olur?
Çocuğun kurumda anne yanında kalma hakkı, altı yaşını doldurmasıyla sona erer. Bu noktadan sonra çocuğun dışarıda bakımı için aile içi düzenleme yapılması gerekir.
Konutta infaz ile denetimli serbestlik aynı anda mı uygulanır?
Hayır, ikisi farklı aşamalardır. Konutta infaz, cezanın en baştan itibaren evde çekilmesidir; denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kala, kurumda geçirilen sürenin ardından uygulanır.
Beş yıldan fazla cezası olan kadın hükümlü konutta infazdan yararlanabilir mi?
Doğum sonrası düzenlemeye dayalı konutta infaz için ceza süresinin toplam beş yıl veya daha az olması gerekir. Bu sınırı aşan cezalarda bu özel imkandan yararlanılamaz.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.16, m.65, m.105/A ve m.110/4. Doğum sonrası ilk 6 ayda infazın ertelenmesi, 0-6 yaş çocuğun kurumda anne yanında barındırılması, 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler için denetimli serbestliğin koşullu salıverilmeye 2 yıl kala başlaması ve doğumdan itibaren 6 ay geçen, toplam 5 yıl veya daha az cezası olan kadın hükümlülerin konutta infaz talebi bu maddelerde ayrı ayrı düzenlenmiştir.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 31 Temmuz 2026
