Sözleşmede Değişiklik Protokolü Örneği

Sözleşmede Değişiklik Protokolü

Sözleşmede değişiklik protokolü, tarafların yürürlükteki bir sözleşmenin belirli maddelerini karşılıklı anlaşmayla değiştirdiği ek sözleşmedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 13. maddesi, kanunda yazılı şekilde yapılması öngörülen sözleşmenin değişikliğinin de yazılı olmasını arar. Taraflar sözleşmeyi kendi iradeleriyle yazılı yapmışsa değişiklik de kural olarak aynı şekle uyularak yapılır ve değiştirilmeyen hükümler aynen geçerli kalır.^[1]

Protokolün yapısı, şekil şartı ve kefil ile üçüncü kişilere etkisi aşağıda. Değişiklik talebinin karşı tarafa iletilmesi Sözleşme Değişikliği Talebi Mektubu Örneği yazımızda, kira ilişkisinde yenileme ise Kira Yenileme Sözleşmesi Örneği yazımızda ele alınıyor.

Sözleşme Tek Taraflı Değiştirilebilir mi?

Sözleşme ancak tarafların karşılıklı anlaşmasıyla değiştirilir. Bir tarafın bildirimle yaptığı değişiklik, karşı taraf kabul etmedikçe bağlayıcı değildir. Sözleşmede bir tarafa tek taraflı değişiklik yetkisi verilmişse bu yetki, dürüstlük kuralı ve genel işlem koşulu denetimi sınırında kullanılır.

Sessiz kalma kabul sayılmaz. Değişiklik teklifine cevap vermeyen taraf, teklifi kabul etmiş olmaz. Ancak değişikliğe uygun davranmaya başlayan taraf, örtülü kabul yoluyla bağlanabilir ve bu yüzden değişiklik protokolü imzalanana kadar yeni şartlarla ifa yapılmaz.

Değişiklikler çoğu zaman e-posta yazışmasında kalıyor. Tacirler, bedel ve teslim tarihini e-postayla değiştirir ve uyuşmazlıkta hangi yazışmanın bağlayıcı olduğu tartışılır. Protokol, değişikliği tek belgede toplar ve tartışmayı sona erdirir.

Protokolde Hangi Hükümler Bulunmalıdır?

Protokol, ana sözleşmeyi tarih ve adıyla tanımlar, değiştirilen her maddeyi numarasıyla gösterir ve yeni metni tam olarak yazar. "Bedel yüzde on artırılmıştır" gibi özet ifadeler yerine maddenin yeni hali yazılır. Böylece ana sözleşme ile protokol birlikte okunduğunda tek bir metin ortaya çıkar.

Protokolde şunlar yer alır:

• Ana sözleşmenin ve önceki protokollerin tanımı
• Değiştirilen maddelerin numarası ve yeni metni
• Eklenen ve kaldırılan maddeler
• Değişikliğin sebebi ve yürürlük tarihi
• Geçmiş dönem hak ve borçlarının korunması
• Diğer hükümlerin aynen yürürlükte kaldığı beyanı
• Çelişkide protokolün üstünlüğü
• Kefil ve garantörün onayı
• Şekil şartına uyum beyanı

Yürürlük tarihi açıkça yazılır. Bedel değişikliğinin hangi tarihten itibaren uygulanacağı yazılmazsa geçmişe etkili olup olmadığı tartışılır. Protokol, değişikliğin önceki dönem faturalarını etkilemediğini belirtir.

Şekle Bağlı Sözleşmelerde Değişiklik Nasıl Yapılır?

Kanun ya da taraflar sözleşme için belirli bir şekil öngörmüşse değişiklik de aynı şekle tabidir. Taşınmaz satış vaadi ve gayrimenkul satış sözleşmesi gibi resmi şekle bağlı sözleşmelerin bedel ve süre değişikliği noterde ya da tapuda yapılır. Adi yazılı protokol bu sözleşmeleri değiştiremez.

Borcu ağırlaştırmayan yan hükümler istisnadır. Kanun, tamamlayıcı nitelikte ve borcu ağırlaştırmayan yan hükümlerin şekle bağlı olmadan değiştirilebileceğini kabul eder. Ancak bedel artışı ve süre uzatımı borcu ağırlaştırdığı için şekle tabidir.

Tacirler arasında protokol imzası yeterlidir. Ticari sözleşmelerde adi yazılı protokol geçerlidir. Kayıtlı elektronik posta ile karşılıklı teyit de yazılı şekil sayılır ve sözleşme bedelinin ödenmemesi halinde izlenecek yol Borcun Ödenmesi İhtarnamesi Örneği yazımızda anlatılmaktadır.

Değişiklik Kefil ve Üçüncü Kişileri Bağlar mı?

Kefil, ana borcun artırılmasından kural olarak sorumlu değildir. Kefalet, kefaletin kurulduğu andaki borçla sınırlıdır. Bedelin artırıldığı ya da sürenin uzatıldığı protokolde kefilin onayı alınmazsa kefil, yalnızca eski borçtan sorumlu olur ve alacaklı, artan kısım için kefile başvuramaz.

Kefilin onayı yazılı olmalıdır. Kefalet sözleşmesi yazılı şekle ve kefilin el yazısıyla tutar beyanına tabidir. Artan borç için kefilin onayı da aynı şekle uyularak alınır.

Sözleşmeyi devralan kişi protokole de bağlıdır. Alacağın ya da sözleşmenin devrinde devralan, ana sözleşmeyi protokolleriyle birlikte devralır. Devir sırasında protokoller devralana bildirilmelidir ve devir usulü Alacağın Devri Sözleşmesi Örneği yazımızda gösteriliyor.

Protokol ile Yeni Sözleşme Arasındaki Fark Nedir?

Protokol, ana sözleşmenin belirli maddelerini değiştirir ve kalan hükümleri korur. Yeni sözleşme ise eski sözleşmeyi bütünüyle sona erdirir ve yerine geçer. Değişiklik kapsamı genişse ve ana sözleşmenin çoğu maddesi etkileniyorsa yeni sözleşme yapılması karışıklığı önler.

Yenileme borcu sona erdirir. Türk Borçlar Kanunu'nda yenileme, eski borcun yeni bir borçla değiştirilmesidir ve açıkça kararlaştırılmadıkça mevcut borç yenilenmiş sayılmaz. Protokol, yenileme değil değişiklik olduğunu belirterek eski borca bağlı teminat ve kefaletleri korur.

Birden fazla protokol numaralandırılır. Her protokol, önceki protokollere atıf yapar ve ana sözleşmenin güncel halini gösterir. Uygulamada ana sözleşmenin konsolide metninin hazırlanması, üç ve daha fazla protokolde okumayı kolaylaştırır ve sözleşmenin yenilenmemesi halinde bildirim Sözleşme Yenilememe Bildirimi Örneği yazımızda anlatılıyor.

Sözleşmede Değişiklik Protokolü Hakkında Sık Sorulan Sorular

En çok kefilin onayı ve şekil şartı soruluyor.

Referans ve Kaynaklar

^[1] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, madde 1, 12, 13, 133, 583 ve 584; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, madde 18.