SGK ile Bağkur farkı, aslında iki ayrı kurum arasındaki bir fark değildir; tek bir sosyal güvenlik sistemi içindeki farklı sigortalılık statülerinin farkıdır. 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatı altında Sosyal Güvenlik Kurumu'na bağlanmıştır.[1] Eski Bağ-Kur sigortalılığı bu kanunda 4/b statüsü olarak varlığını sürdürür.
Bu yazıda 4/a, 4/b ve 4/c statülerinin kimleri kapsadığı, prim yükünün kim tarafından karşılandığı ve emeklilik şartlarının nasıl farklılaştığı ele alınmaktadır.
SGK statüleri ve hizmet tespiti konusunda avukatlarımızla görüşmek için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- 4/a işçileri kapsar: Hizmet akdiyle bir veya birden fazla işverene bağlı çalışanlar bu statüdedir, eski adıyla SSK'lıdır.
- 4/b bağımsız çalışanlardır: Kendi nam ve hesabına çalışan esnaf, tacir ve serbest meslek erbabı bu gruba girer, halk arasında Bağ-Kur denir.
- 4/c memurları kapsar: Kamu idarelerinde memur statüsünde çalışanlar bu bende tabidir.
- 4/d diye bir statü yoktur: Kanun sigortalılığı yalnızca üç bentte düzenler, 4/d yaygın bir yanlış kullanımdır.
- Prim yükü farklı dağılır: Üç statüde toplam oran benzer olsa da 4/a'da prim işçi ve işveren arasında paylaşılırken 4/b'de tamamı sigortalıya aittir.
- Emeklilik şartları değişir: Prim gün sayısı ve yaş koşulları statüye göre farklılaşır.
- Statüler birleştirilebilir: Farklı dönemlerde farklı statülerde geçen süreler emeklilikte birlikte değerlendirilir.
4/a Sigortalılığı Kimleri Kapsar?
4/a sigortalılığı, bir veya birden fazla işverene hizmet akdiyle bağlı olarak çalışan işçileri kapsar. Bu statü, günlük dilde hala kullanılan eski adıyla SSK'lı çalışmaya karşılık gelir.
Sigortalılık, işçinin fiilen çalışmaya, mesleki eğitime veya zorunlu staja başladığı gün kendiliğinden başlar. Ayrıca bir başvuru yapılmasına gerek yoktur, bildirim yükümlülüğü işverene aittir.
İş kazası ve meslek hastalığı gibi kısa vadeli sigorta kollarının primi de yalnızca bu statüde işveren tarafından karşılanır. Bu, 4/a'yı diğer iki statüden ayıran bir başka noktadır.
Sgk ile bağkur farkı ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
4/b (Eski Bağ-Kur) Sigortalılığı Kimleri Kapsar?
4/b sigortalılığı, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanları kapsar ve halk arasında hala "Bağ-Kur" adıyla anılır. Bu statü tek bir meslek grubunu değil, birbirinden farklı grupları bir araya getirir.
- Ticari veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek ya da basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar
- Gelir vergisinden muaf olup esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlar
- Anonim şirket yönetim kurulu üyesi ortaklar, komandit şirketlerin komandite ortakları ve diğer şirketlerin tüm ortakları
- Tarımsal faaliyette bulunanlar ile köy ve mahalle muhtarları
Bu grupta işveren bulunmadığından prim tutarının tamamı sigortalının kendisi tarafından ödenir. Genel sağlık sigortası primi de aynı şekilde sigortalının üzerindedir.
4/c Sigortalılığı Kimleri Kapsar?
4/c sigortalılığı, kamu idarelerinde memur statüsünde çalışanları kapsar. Kadro veya pozisyonu 4/a bendine tabi olmayan, sözleşmeli şekilde istihdam edilen bazı kamu görevlileri de bu statüye girer.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 86. maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar da 4/c kapsamında sigortalı sayılır. Primin bir kısmı sigortalının maaşından kesilir, kalan kısmı ilgili kamu idaresi tarafından karşılanır.
5510 Sayılı Kanunda 4/d Diye Bir Statü Var mıdır?
Hayır, 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesi sigortalılığı yalnızca üç bentte düzenler: 4/a, 4/b ve 4/c. Ayrı bir "4/d" sigortalılık statüsü mevzuatta bulunmamaktadır.
Bu ifade günlük dilde sıkça farklı kavramlarla karıştırılır. İsteğe bağlı sigortalılık, ek 9 kapsamında ev hizmetlerinde çalışanlar veya kısmi süreli/staj sigortalılığı gibi özel düzenlemeler bazen "dördüncü bir tür" gibi algılanır. Bunların hepsi hukuken 4/a veya 4/b bendinin bir alt uygulamasıdır, bağımsız bir statü değildir.
4/a, 4/b ve 4/c Arasındaki Prim Oranı Farkı
Üç statü de malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası bakımından aynı toplam oranı esas alır, ancak bu primi kimin ödediği değişir. Aşağıdaki tablo 2026 itibarıyla geçerli oranları özetlemektedir.
| Statü | Malullük-Yaşlılık-Ölüm Primi | Primi Kim Öder | İşsizlik Sigortası |
|---|---|---|---|
| 4/a | %21 (işçi %9, işveren %12) | İşçi ve işveren birlikte | Var |
| 4/b | %21 | Sigortalının kendisi | Yok |
| 4/c | %21 (sigortalı %9, kurum %12) | Sigortalı ve kamu idaresi birlikte | Yok |
2026 yılı başında yürürlüğe giren düzenlemeyle malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primindeki işveren/kurum payı 1 puan artırılmıştır.[2] 4/b sigortalılarının bu primin 5 puanlık kısmı, düzenli prim ödeme şartını taşımaları halinde Hazine tarafından karşılanır.
Uygulamada en çok gözden kaçan nokta, 4/b sigortalısının genel sağlık sigortası primini de kendisinin ödemesidir. İşveren desteği bulunmadığından toplam prim yükü, aylık kazanca oranla 4/a'ya göre daha ağır hissedilir.
Emeklilik Şartları Nasıl Farklılaşır?
Emeklilik şartları hem prim gün sayısı hem yaş bakımından statüye göre değişir. 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanlarda 4/a için 7200 gün, 4/b ve 4/c için 9000 gün prim ödenmiş olması aranır.[3]
Yaş şartı kademelidir ve doğum tarihine göre belirlenir. Üç statüde de aynı kademeli yaş tablosuna bakılır, statü farkı burada değil prim gün sayısında ortaya çıkar.
8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar için ayrıca farklı, çoğu zaman yaş şartı aranmayan geçiş hükümleri uygulanır. Bu geçiş hükümlerinin hangi tarihe denk geldiği kişiye özgü bir hesaplama gerektirir.
Bir Kişi Aynı Anda Birden Fazla Statüde Sigortalı Sayılabilir mi?
Evet, bir kişi hayatının farklı dönemlerinde hem işçi hem esnaf hem de memur olarak çalışmış olabilir. Bu durumda hizmet dökümünde birden fazla statü art arda görünür.
Aynı döneme denk gelen bir çakışma yaşanırsa kanun önceliği önce 4/c'ye, sonra ilk başlayan sigortalılığa tanır. Statülerin hizmet dökümünde nasıl bir arada göründüğü hakkında SGK Hizmet Dökümü Nedir yazımızı inceleyebilirsiniz.
SGK ile Bağkur farkı ve sigortalılık statünüzün emeklilik hakkınıza etkisi konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
SGK ile Bağkur Farkı Hakkında Sık Sorulan Sorular
SGK ile Bağkur farkına dair okuyucularımızdan en sık gelen soruları bu başlıkta topladık.
Bağ-Kur hala ayrı bir kurum mudur?
Hayır, Bağ-Kur 2008 yılında SSK ve Emekli Sandığı ile birlikte Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında birleşmiştir. Eski Bağ-Kur sigortalılığı bugün 5510 sayılı Kanun'da 4/b statüsü olarak devam eder.
4/a ve 4/b arasındaki en büyük fark nedir?
4/a bir işverene bağlı çalışan işçileri, 4/b ise kendi nam ve hesabına çalışan esnaf, tacir ve serbest meslek sahiplerini kapsar. Prim yükü 4/a'da işveren ile paylaşılırken 4/b'de tamamen sigortalıya aittir.
Şirket ortağı olan biri hangi statüye tabidir?
Anonim şirket yönetim kurulu üyesi ortaklar ile diğer şirket türlerinin ortakları 4/b sigortalısı sayılır. Şirketteki görevi yönetim kurulu üyeliği değilse ve hizmet akdiyle çalışıyorsa 4/a kapsamına girebilir.
4/c sigortalılığı yalnızca kadrolu memurları mı kapsar?
Hayır, kadrolu memurların yanında ilgili kanunlarında 4/a kapsamında sayılmayan sözleşmeli kamu görevlileri ve 657 sayılı Kanun'un 86. maddesine göre açıktan vekil atananlar da 4/c kapsamındadır.
4/b sigortalısı işsizlik maaşı alabilir mi?
Hayır, 4/b sigortalıları işsizlik sigortası kapsamında değildir. İşsizlik ödeneği yalnızca 4/a sigortalılarına tanınan bir haktır.
Emeklilik için gereken prim günü her statüde aynı mıdır?
Hayır. 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlarda 4/a için 7200 gün, 4/b ve 4/c için 9000 gün prim ödenmiş olması gerekir.
"4/d sigortalılığı" diye bir kavram var mıdır?
Hayır, 5510 sayılı Kanun sigortalılığı yalnızca 4/a, 4/b ve 4/c bentlerinde düzenler. Ayrı bir 4/d statüsü mevzuatta bulunmamaktadır.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 4.
[2] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 81 — prim oranları ve Devlet katkısı.
[3] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 28 — yaşlılık aylığına hak kazanma şartları.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 28 Temmuz 2026
