İdari Yargıda Aynı Dilekçe ile Dava Açılabilecek Haller (İYUK 5)

Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller, aralarında maddi ya da hukuki bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla idari işleme karşı tek dilekçeyle dava açılabilen ve birden fazla kişinin ortak dilekçe verebildiği durumlardır. Kural, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesinde düzenlenmiştir. Asıl olan her işlem için ayrı dava açılmasıdır ve tek dilekçe istisnadır.^[1]

Tek dilekçe, harç ve zaman tasarrufu sağlar ancak şartları yoksa dilekçe reddedilir. Ret, dava süresini tehlikeye sokmaz. Yine de davacı, otuz günlük yenileme süresinde işlemleri ayırarak yeniden dava açmak zorunda kalır ve dilekçenin biçimi İdari Dava Dilekçesi Örneği yazımızda gösterildi.

Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller konusunda detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Birden Fazla İşleme Tek Dilekçeyle Ne Zaman Dava Açılır?

İşlemler arasında maddi bağlılık, hukuki bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunuyorsa tek dilekçe yeterlidir. Bir memurun görevden uzaklaştırılması ile buna dayanan atama işlemi, imar planı ile bu plana göre verilen ruhsat, vergi tarhı ile buna bağlı ceza kesme işlemi bu ilişkiye örnektir.

Bağlılık, işlemlerin aynı hukuki sonuca yönelmesiyle belirlenir. Danıştay, işlemlerden birinin iptalinin diğerini de hükümsüz kılacak olmasını yeterli sayar. Aynı idarece aynı tarihte tesis edilmiş olmak tek başına bağlılık yaratmaz.

En sık hata, farklı dönemlere ait cezaların tek dilekçeyle dava edilmesi. Her dönemin vergi ya da idari para cezası ayrı bir işlemdir. Aralarında yalnızca konu benzerliği bulunan bu işlemler için mahkeme dilekçeyi ayrı ayrı dava açılmak üzere reddeder.

Birden Fazla Kişi Ortak Dilekçe Verebilir mi?

Davacıların hak ya da menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay ya da hukuki sebebin aynı olması şartıyla ortak dilekçe verilebilir. Aynı imar planından etkilenen parsel sahipleri, aynı kararla görevden alınan memurlar ve aynı ihaleye katılan istekliler bu kapsamdadır.

İki şart birlikte aranır. Aynı sebepten doğsa bile menfaatleri çatışan kişiler ortak dilekçe veremez. İki rakip isteklinin aynı ihale kararına karşı ortak dava açması menfaat çatışması sebebiyle mümkün değildir.

Ortak dilekçede her davacı ayrı harç öder. Dava, davacılardan biri yönünden ehliyet ya da süre yönünden reddedilirse diğerleri hakkında yargılama sürer. Davacılar birbirinin temsilcisi sayılmaz.

Şartlar Yoksa Dilekçe Nasıl Reddedilir?

Mahkeme, ilk inceleme aşamasında bağlılık bulunmadığını tespit ederse dilekçeyi ayrı ayrı dava açılmak üzere reddeder. Ret kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde her işlem için ayrı dilekçe verilir. Yeni davalar ilk dilekçenin verildiği tarihte açılmış sayılır ve dava süresi korunur.

Yenilenen dilekçede aynı hata tekrarlanırsa dava açılmamış sayılır. Bu sonuç, dava süresi geçmişse hak kaybına yol açar. İlk incelemenin işleyişi İdari Yargıda Dilekçeler Üzerine İlk İnceleme yazımızda anlatılıyor.

Bağlı işlemlerden birine karşı dava süresi geçmişse tek dilekçe o işlemi kurtarmaz. Mahkeme, süresi geçen işlem yönünden davayı süre aşımından reddeder, diğer işlem yönünden yargılamaya devam eder.

Bağlılık Nasıl Değerlendirilir?

Bağlılık değerlendirmesinde Danıştay, işlemlerin aynı hukuki ilişkiden doğup doğmadığına ve birinin diğerinin dayanağı olup olmadığına bakar. İşlemler farklı idarelerce tesis edilmiş olsa bile bu ilişki varsa tek dilekçe kabul edilir.

Sık karşılaşılan işlem çiftleri ve değerlendirmesi şu şekildedir:

• Görevden uzaklaştırma ve buna dayanan atama: bağlı, tek dilekçe kabul edilir
• İmar planı ve plana dayanan ruhsat: bağlı, tek dilekçe kabul edilir
• Vergi tarhı ve cezası: bağlı, tek dilekçe kabul edilir
• Farklı dönemlere ait ayrı cezalar: bağ yok, ayrı dilekçe gerekir
• Aynı idarenin farklı kişiler hakkındaki işlemleri: bağ yok, ayrı dilekçe gerekir
• Disiplin cezası ve buna dayanan sicil notu: bağlı, tek dilekçe kabul edilir

Tereddüt halinde ayrı dilekçe tercih edilir. Ayrı dava açmanın maliyeti ek harçtır. Tek dilekçenin reddi ise otuz günlük yenileme sürecine ve dava açılmamış sayılma riskine yol açar.

Tek Dilekçeyle Açılan Davada Yargılama Nasıl Yürür?

Tek dilekçeyle açılan dava tek dosya olarak görülür ve tek karar verilir. Mahkeme, işlemlerden birini iptal edip diğerini hukuka uygun bulabilir. Karar, her işlem için ayrı hüküm fıkrası içerir.

Kanun yolu her işlem yönünden ayrı değerlendirilir. İstinaf ya da temyiz sınırı, işlemlerin toplam değerine değil her işlemin kendi değerine göre belirlenir. Bir işlem için kesin olan karar, diğeri için temyiz edilebilir olabilir.

Mahkeme, davaları sonradan da birleştirebilir. Ayrı dilekçelerle açılmış bağlı davalar, taraflardan birinin talebi ya da mahkemenin kararıyla birleştirilir. Birleştirme, tek dilekçe kuralından bağımsız bir yargılama tedbiridir ve Danıştaydaki uygulaması Danıştay (Yüksek İdare Mahkemesi) ve Görevleri yazımızda aktarılıyor.

Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller konusunda dilekçenizin reddedilmemesi için detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Aynı Dilekçe ile Dava Açılabilecek Haller Hakkında Sık Sorulan Sorular

Maddi ve hukuki bağlılık ölçütü hakkında sıkça sorulanlar aşağıda.

---

Referans ve Kaynaklar

^[1] 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, madde 5, 12, 14 ve 15.