Taşınır Satış Sözleşmesi Örneği

Taşınır Satış Sözleşmesi

Taşınır satış sözleşmesi, satıcının bir taşınır malın mülkiyetini ve zilyetliğini alıcıya devretmeyi, alıcının bedeli ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 207 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Şekle bağlı değildir ancak yazılı sözleşme, teslim, ayıp ve mülkiyetin geçişi konusundaki uyuşmazlıkları önler.^[1]

Sözleşmenin yapısı, ayıp sorumluluğu ve mülkiyeti saklı tutma kaydı aşağıda. Motorlu araç satışının noter şartı Araç Satış Vaadi Sözleşmesi Örneği yazımızda, tüketiciye internet üzerinden satış ise Mesafeli Satış Sözleşmesi Örneği yazımızda ayrıca anlatılıyor. Makine ya da ekipmanı satın almak yerine belirli bir süre kullanmak isteyenler için teslim, bakım ve hasar kuralları Makine Kiralama Sözleşmesi Örneği yazımızda yer alıyor.

Mülkiyet ve Hasar Ne Zaman Alıcıya Geçer?

Taşınır malın mülkiyeti zilyetliğin devriyle, yani teslimle alıcıya geçer. Sözleşmenin imzası tek başına mülkiyeti geçirmez.

Yarar ve hasar da kural olarak teslimle geçer. Alıcı, teslimden sonra malın kaza sonucu yok olmasından satıcıyı sorumlu tutamaz.

Mesafeli teslimde hasar taşıyıcıya teslimle geçer. Satıcı, malı alıcının bulunduğu yer dışına gönderecekse hasar, malın taşıyıcıya teslimiyle alıcıya geçer. Sözleşme, nakliye sigortasını ve teslim şeklini bu yüzden açıkça yazar.

Uyuşmazlık çoğunlukla imzadan sonra teslim edilmeyen malda çıkıyor. Satıcı, bedeli aldıktan sonra malı başkasına satar ya da mal satıcının elindeyken haczedilir. Alıcı, mülkiyeti kazanmadığı için yalnızca tazminat isteyebilir ve teslim tarihinin sözleşmede kesin belirlenmesi bu riski azaltır.

Sözleşmede Hangi Hükümler Bulunmalıdır?

Sözleşme, malı seri numarası ve durumuyla tanımlar, bedeli ve ödeme planını yazar ve teslim tarihi ile yerini belirler. İkinci el malda teslim anındaki durum fotoğraflı tutanakla belgelenir. Tutanak, sonradan ileri sürülen ayıp iddialarında belirleyici delildir.

Sözleşmede şunların bulunması gerekir:

• Malın tanımı, seri numarası ve durumu
• Bedel, ödeme şekli ve taksit planı
• Teslim tarihi, yeri ve nakliye masrafı
• Yarar ve hasarın geçiş anı
• Mülkiyetin geçişi ve varsa saklı tutma kaydı
• Zapttan sorumluluk beyanı
• Ayıp ihbar süreleri ve alıcının seçimlik hakları
• Garanti kapsamı ve süresi
• Cezai şart ve yetkili mahkeme

Mevcut kusurlar tutanağa yazılır. Satıcının açıkça bildirdiği kusurlar ayıp sayılmaz. Alıcı, bu kusurları bilerek satın aldığı için sonradan indirim ya da dönme isteyemez.

Ayıp Halinde Alıcının Hakları Nelerdir?

Alıcı, malı teslim alır almaz gözden geçirmek ve ayıbı uygun süre içinde satıcıya bildirmek zorundadır. Bildirmezse malı kabul etmiş sayılır. Gizli ayıplar, ortaya çıktıklarında derhal bildirilir ve satıcının ağır kusuru yoksa sorumluluk teslimden itibaren iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Tacirler arasında süreler kısadır. Türk Ticaret Kanunu, açık ayıbın iki gün, gözden geçirmeyle anlaşılabilecek ayıbın sekiz gün içinde ihbarını arar. İhbar, noter, taahhütlü mektup, telgraf ya da kayıtlı elektronik posta ile yapılır ve süre kaçırılırsa alıcı haklarını kaybeder.

Alıcı dört haktan birini seçer. Sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız benzeriyle değiştirme hakları alıcıya aittir. Satıcı, dönme talebi orantısızsa onarım ya da değişim önerebilir ve ayıp bildiriminin biçimi Ayıplı Mal İhtarnamesi Örneği yazımızda gösterilmiştir.

Mülkiyeti Saklı Tutma Kaydı Nasıl Yapılır?

Taksitli satışta satıcı, bedelin tamamı ödenene kadar mülkiyeti saklı tutabilir. Kayıt, ancak alıcının yerleşim yerindeki noterlikte tutulan özel sicile kaydedilirse geçerlidir. Sicile kaydedilmeyen kayıt, alıcının alacaklılarına ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Kayıt, satıcıya geri alma hakkı verir. Alıcı taksitleri ödemezse satıcı, malı geri alır ve aldığı taksitleri kullanım bedeli ile yıpranma payını düşerek iade eder. Bu mekanizma, teminatsız taksitli satışta satıcının en güçlü güvencesidir.

Tüketiciye taksitli satışta ek kurallar uygulanır. 6502 sayılı Kanun, tüketiciye taksitli satışta yazılı şekil, cayma hakkı ve erken ödeme indirimi öngörür. Bu satışta mülkiyeti saklı tutma kaydı da tüketici mevzuatının sınırları içinde kalır ve borç ilişkisinin genel çerçevesi Borç Sözleşmesi Örneği yazımızda aktarılıyor.

Hangi Taşınırlarda Ek Şekil Şartı Vardır?

Motorlu araçların satışı noterde yapılır. Noter dışında düzenlenen araç satış sözleşmesi mülkiyeti geçirmez ve yalnızca satış vaadi olarak değer taşır. Gemi ve uçak gibi sicile kayıtlı taşınırlarda satış, ilgili sicile tescille tamamlanır.

Hayvan satışında özel hükümler uygulanır. Türk Borçlar Kanunu, hayvan satışında satıcının ayıptan sorumluluğunu yazılı garanti ya da satıcının ağır kusuru şartına bağlar ve ihbar süresini kısaltır. Büyükbaş ve at satışında bu hükümler dikkate alınır.

Silah ve ruhsata tabi mallar idari izin ister. Silah satışı, ruhsat devri ve kolluk onayıyla tamamlanır. Sözleşme, izin alınamaması halinde bedelin iadesini düzenler ve genel satış ihtarnameleri Borcun Ödenmesi İhtarnamesi Örneği yazımızda anlatılan biçimde gönderilir.

Taşınır Satış Sözleşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Merak edilenlerin başında ikinci elde garanti ve ayıp ihbar süresi geliyor.

Referans ve Kaynaklar

^[1] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, madde 207-236; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, madde 18 ve 23; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, madde 764; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, madde 20.