Kazadan sonra fiilen araç kiralayan kişi için ikame araç bedeli hesaplama, elindeki kira faturasının ne kadarını karşı taraftan isteyebileceğini gösterir. Hesap faturadaki günlük bedelle kiralanan gün sayısının çarpımından çıkar, kaza olmasaydı da yapılacak giderler indirilir ve kalan tutar karşı tarafın kusuru oranında istenir.
Aşağıdaki hesaplama aracı önce talebin kimden isteneceğini sorar. Kusurlu tarafa yöneltilen talepte tasarruf edilen gider oranıyla kusur oranını uygular, kendi kaskosundan istenen ikame araçta ise poliçedeki gün sınırını aşan günleri hesabın dışında bırakır.
"İkame Araç Bedeli Hesaplama 2026" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
"İkame Araç Bedeli Hesaplama 2026" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Kiralama ve Kaza Bilgileri
İkame Araç Bedeli Hesaplamada Esas Alınan Fatura
İkame araç bedeli, aracını onarımda bırakıp yerine başka bir araç kiralayan kişinin cebinden çıkan kira giderini karşılar. Talebin dayanağı bu yüzden tahmini bir rayiç değil, kiralama sözleşmesi ile ödenmiş faturadır.
Kiralanan aracın kazaya karışan araçla aynı sınıfta olması beklenir. Üst segment bir araç kiralanmışsa aradaki fark zorunlu gider sayılmayabilir ve fatura tam olarak karşılanmaz.
Gün sayısında ölçüt sözleşmenin süresi değil, onarımın makul olarak sürdüğü gün sayısıdır. Servis iş emri, parça bekleme yazışması ve teslim belgesi faturayla birlikte dosyaya konur.
Hesaplama aracı girilen gün sayısını olduğu gibi kullanır, süreyi kendiliğinden kısaltmaz.
İkame Araç Bedeli ile Araç Mahrumiyet Bedeli Farkı
İki kalemi ayıran nokta aracın gerçekten kiralanıp kiralanmadığıdır. İkame araç bedeli ödenmiş bir kira faturasına dayanır, araç mahrumiyet bedeli ise kiralama yapılmadığında aracın kullanılamamasından doğan yoksunluğu karşılar.
Aşağıdaki tablo iki talebin dayanağını ve ispat biçimini karşılaştırır.
| Ölçüt | İkame Araç Bedeli | Araç Mahrumiyet Bedeli |
|---|---|---|
| Zararın kaynağı | Ödenen kira faturası | Araçtan yoksun kalınan süre |
| İspat aracı | Kira sözleşmesi ve ödeme kaydı | Servis kaydı ve emsal fiyat araştırması |
| Günlük tutarı belirleyen | Faturadaki günlük bedel | Bilirkişinin belirlediği emsal bedel |
Aynı günler için iki kalem birlikte istenmez. Mahrumiyet bedelinin kapsamı, kimden ve hangi yolla alındığı Araç Mahrumiyet Bedeli Nedir? yazımızda anlatılmıştır.
Faturadan Tasarruf Edilen Giderlerin Düşülmesi
Kira faturasının tamamı her zaman net zarar değildir. Araç serviste beklerken sahibi kendi aracına kaza olmasaydı da yapacağı bazı giderleri yapmaz ve Yargıtay bu giderlerin kiralama ücretinden indirilmesini aramaktadır.[1]
Aynı karar süre yönünden de ölçüt koyar. Araçsız kalınan dönem makul tamir süresine göre belirlenir, onarımın ekonomik olmadığı hallerde ise emsal bir aracın satın alınması için gereken makul süre esas alınır.[2]
Hesaplama aracındaki tasarruf edilen gider oranı bu indirimi karşılar ve varsayılan olarak yüzde 15 gelir. Oran fatura tutarına uygulanır, kalan tutar kusur oranıyla çarpılır.
Oranın kanunda yazılı bir karşılığı yoktur. Dosyadaki bilirkişi aracın yaşına ve kullanım yoğunluğuna göre başka bir oran belirleyebilir, alan bu nedenle elle değiştirilebilir bırakılmıştır.
İkame Araç Bedeli Kimden İstenir?
İkame araç bedeli, kazada kusurlu olan sürücüden ve aracın işleteninden istenir. Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi işleteni sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tuttuğu için talep ikisine birlikte yöneltilir.
Zorunlu trafik sigortası bu kalemi karşılamaz. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları gelir kaybı, kar kaybı ve kira mahrumiyeti gibi zararları yansıma ya da dolaylı zarar sayıp teminat dışında bırakır.[3]
Aynı kazadan doğan değer kaybı için durum farklıdır, o kalem maddi zarar teminatına girer ve tutarı Araç Değer Kaybı Hesaplama aracıyla bulunur. Kaza sonrası istenebilecek kalemlerin tamamı Trafik Kazası Sonrası Tazminat Hakları yazımızda toplanmıştır.
Kaskodan İkame Araç Alınan Günlerde Poliçe Sınırı
Kasko poliçesinden ikame araç alınması, teminatın poliçeye ayrıca eklenmiş olmasına bağlıdır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları kullanım ve gelir kaybından doğan zararları standart teminata değil, ek sözleşmeyle ve poliçede yazılı limitle sınırlı olarak kapsama alır.[4]
Teminat çoğu poliçede gün sayısıyla verilir. Hesaplama aracında kaynak olarak kasko seçildiğinde poliçedeki gün sınırını aşan günler hesaptan düşülür ve sonuç ekranında teminat dışı olarak gösterilir.
Kasko seçildiğinde kusur oranı ile tasarruf indirimi uygulanmaz. Sigortacı kendi poliçe borcunu öder, karşı tarafın kusuru bu borcu azaltmaz.
Sınırı aşan günlerin bedeli kendiliğinden ortadan kalkmaz. O günler için talep yine kusurlu sürücüye ve işletene yöneltilir.
İkame Araç Bedeli Hesaplama Örneği
Onarımı sekiz gün süren bir araç için günlüğü 3.200 TL olan bir araç kiralandığını ve karşı sürücüye yüzde 50 kusur verildiğini varsayalım. Hesaplama aracı bu verilerle aşağıdaki sırayı izler.
| Adım | Değer |
|---|---|
| Faturadaki günlük bedel | 3.200 TL |
| Kiralama süresi | 8 gün |
| Kiralama faturası | 25.600 TL |
| Tasarruf edilen giderler (yüzde 15) | 3.840 TL |
| İndirim sonrası tutar | 21.760 TL |
| Karşı tarafın kusuru | yüzde 50 |
| Talep edilebilecek tutar | 10.880 TL |
Aynı fatura kendi kaskosundan istenirse tasarruf indirimi ile kusur oranı devreye girmez. Poliçede beş günlük ikame araç sınırı varsa hesap 5 × 3.200 TL üzerinden 16.000 TL çıkar, kalan üç günün bedeli için kusurlu tarafa başvurulur.
Arabuluculuk, Görevli Mahkeme ve İcra Takibi
İzlenecek yol talebin muhatabına göre değişir. Kusurlu sürücü ve işletene karşı doğrudan dava açılabilirken, sigorta şirketine karşı önce arabulucuya gitmek gerekir.
Kusurlu taraftan istenen tazminat haksız fiilden doğar ve ticari dava sayılmaz. O talepte arabuluculuk dava şartı değildir.
Kasko poliçesindeki ikame araç klozuna dayanan talep ise sigorta sözleşmesinden doğduğu için mutlak ticari davadır. Türk Ticaret Kanunu konusu para olan alacak ve tazminat davalarında arabulucuya başvurulmasını dava şartı saydığı için bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir.[5]
Görevli mahkeme, talep tutarı ne olursa olsun asliye hukuk mahkemesidir. Yetki konusunda davacının önünde birden çok seçenek durur: haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemeleri yetkilidir.[6] Sigortacıya karşı açılacak davada bunlara sigortacının şubesinin, sözleşmeyi yapan acentenin ve kazanın olduğu yerin mahkemeleri eklenir.[7]
Elde ödenmiş bir fatura bulunduğu için ilamsız icra takibi de bir seçenektir. Borçlu takibe itiraz ederse takip durur ve alacaklının itirazın iptali davası açması gerekir.
Faiz Başlangıcı ve Zamanaşımı Süresi
Faiz kaza tarihinden işlemeye başlar. Türk Borçlar Kanunu haksız fiilde borçlunun fiilin işlendiği tarihte temerrüde düştüğünü kabul eder, bu nedenle ayrıca ihtar çekilmesi gerekmez.[8]
Hesaplama aracı faiz hesaplamaz, yalnızca talep edilebilecek anaparayı verir. Dönemlere göre değişen oranlarla faiz için Faiz Hesaplama aracı kullanılır, yürürlükteki oran Güncel Yasal Faiz Oranı Nedir yazımızda yer alır.
Talep hakkı süresizce beklemez. Zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halde fiil tarihinden itibaren on yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar.[9] Kaza daha uzun zamanaşımı olan bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır, trafik kazaları için Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesi de aynı süreleri tekrarlar.
"İkame Araç Bedeli Hesaplama 2026" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
İkame Araç Bedeli Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kira faturası elinde olan okuyucuların en sık takıldığı noktalar aşağıda cevaplandı.
İkame araç bedeli istemek için araç kiralamak zorunlu mu?
Bu kalem yalnızca gerçekten araç kiralayan kişiye aittir ve faturaya dayanır. Kiralama yapılmamışsa talep ikame araç bedeli değil, araçtan yoksun kalınan süre için hesaplanan mahrumiyet bedelidir.
İkame araç bedeli en fazla kaç gün için istenir?
Kasko teminatında sınır poliçede yazan gün sayısıdır. Kusurlu taraftan istenen tazminatta ölçüt hasarın niteliğine göre belirlenen makul onarım süresidir, bu süreyi aşan kiralama günleri için talep kabul edilmeyebilir.
Kiralama faturasının tamamı karşı taraftan alınabilir mi?
Faturanın tamamı kural olarak alınmaz. Kaza olmasaydı da yapılacak zorunlu giderler kiralama bedelinden indirilir, kalan tutar karşı tarafın kusuru oranında ödenir.
Aracım pert olduysa ikame araç bedeli istenebilir mi?
İstenebilir, ancak süre onarım süresine göre değil emsal bir aracın satın alınması için gereken makul süreye göre belirlenir. O süre boyunca fiilen araç kiralandıysa fatura yine talebe dayanak olur.
Kaskom yedi gün ikame araç verdi, aracım yirmi bir gün serviste kaldı, kalan günler ne olur?
Poliçedeki sınırı aşan on dört gün sigortadan istenemez. Bu günler için kiralama yapıldıysa fatura kusurlu sürücüye ve işletene yöneltilir.
İkame araç bedeli hangi belgelerle istenir?
Kiralama sözleşmesi, kiralama faturası ve ödemeyi gösteren banka kaydı esas belgelerdir. Bunlara aracın servise giriş ve çıkış tarihini gösteren iş emri ile kaza tespit tutanağı eklenir.
Referans ve Kaynaklar
[1] Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2016/2482 E., 2016/5946 K., 16.05.2016 T. - makul tamir süresi içinde emsal bir aracın, kaza olmasaydı dahi yapılması gereken yakıt vb. zorunlu giderler indirildikten sonra kiralama ücretinin belirlenmesi.
[2] Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2012/16732 E., 2013/4581 K., 01.04.2013 T. - pert kabul edilen araçta kaza tarihinden yeni bir araç satın alınmasına kadar geçecek makul sürenin esas alınması.
[3] Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.6 bendi (k) - gelir kaybı, kar kaybı ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararların teminat dışı olması.
[4] Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.4.8 - kullanım ve gelir kaybından doğan zararların ancak ek sözleşmeyle ve poliçede belirtilen limitle sınırlı olarak teminat altına alınması.
[5] 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4/1-a ve m.5/A - sigorta sözleşmesinden doğan davaların mutlak ticari dava sayılması ve konusu bir miktar para olan alacak ile tazminat davalarında arabuluculuğun dava şartı olması.
[6] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2 ve m.16 - malvarlığı haklarına ilişkin davalarda asliye hukuk mahkemesinin görevi ile haksız fiilden doğan davalarda yetkili mahkemeler.
[7] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.110/2 - motorlu araç kazalarından doğan hukuki sorumluluk davalarında yetkili mahkemeler.
[8] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117/2 - haksız fiilde temerrüdün fiilin işlendiği tarihte gerçekleşmesi.
[9] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72 - haksız fiilden doğan tazminat isteminde iki yıllık ve on yıllık zamanaşımı ile ceza zamanaşımının uygulanması.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 16 Eylül 2026
