GBT, polis ve jandarmanın kimlik sorgusunda ekrana gelen Genel Bilgi Toplama kaydıdır ve GBT nedir diye araştıran kişinin ilk bilmesi gereken, bu kaydın adli sicil kaydıyla aynı şey olmadığıdır. Sistemi İçişleri Bakanlığına bağlı KİHBİ Dairesi Başkanlığı, kamuya açık olmayan bir Bilgi Toplama Yönergesine göre tutar. GBT'de hakkında yakalama kararı bulunanlar ile hırsızlık ve terör gibi suçlardan yargılananların kayıtları görünür.
Adli sicilden silinmiş eski bir mahkumiyet GBT'de kalmaya devam edebilir. "Sabıkam temiz ama polis kontrolünde kayıt çıkıyor" durumunun açıklaması da bu farktır.
"GBT Nedir, GBT'de Neler Çıkar? Adli Sicil Kaydından Farkı" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
"GBT Nedir, GBT'de Neler Çıkar? Adli Sicil Kaydından Farkı" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
- GBT nedir sorusunun cevabı, İçişleri Bakanlığının 2007 tarihli Bilgi Toplama Yönergesine göre tuttuğu ve polisin kimlik sorgusunda gördüğü kayıttır.
- Bilgi Toplama Yönergesinin 7. ve 9. maddeleri yakalama kararıyla arananları ve hırsızlık, terör gibi suçlardan yargılananları sisteme kaydeder.
- Anayasa Mahkemesi 2018 tarihli kararında 1996'da adli sicilden silinen hırsızlık mahkumiyetinin GBT'de tutulmasını ihlal saymamıştır.
GBT'de Neler Çıkar?
GBT'de hakkında yakalama emri veya tutuklama kararı bulunan kişiler ile Yönergenin 9/b maddesinde sayılan suçlardan yargılananlar görünür.[1] Anayasa Mahkemesi bu listenin terör, kaçakçılık, devletin güvenliğine karşı suçlar ve yüz kızartıcı suçları kapsadığını belirtmiştir.[2]
Bilgi Toplama Yönergesi m.7/a, AYM Bülent Kaya kararı § 25"1) Adli makamlarca gönderilen yakalama emri ve yokluğunda tutuklama kararı ile arananlara bilgi formu düzenlenir. 2) Bu Yönerge'nin 9/b maddesinde sayılan suçları işleyenler, yakalanmış olsalar da haklarında bilgi formu düzenlenir."
9/b listesindeki bir suçta kayıt, savcılığın iddianamesi mahkemece kabul edildikten sonra esas numarasıyla açılır. Soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla biten dosyada bu nedenle 9/b formu açılmaz, yakalama kararıyla açılan form ise kişi yakalanınca imha edilir.
GBT verileri yalnızca yol kontrolünde kullanılmaz.
Bakanlık, bu kayıtların ruhsat ve belge işlemlerinde, kamu hizmetinden yasaklama takibinde ve güvenlik soruşturmalarında kullanıldığını bildirmiştir. Silah ruhsatı, sürücü belgesi ve pasaport başvuruları bu işlemlerin başında gelir. Güvenlik soruşturmasında bakılan diğer kayıtlar Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır yazımızda anlatılmıştır.
GBT Kaydını Hangi Kurum Tutar, Dayanağı Nedir?
GBT kaydını İçişleri Bakanlığının Kaçakçılık İstihbarat, Harekat ve Bilgi Toplama Dairesi Başkanlığı tutar, sistem kolluğun ortak kullandığı bir bilgi bankasıdır. Bakanlık Anayasa Mahkemesine gönderdiği yazıda dayanak olarak Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun istihbarat hükmünü, eski İçişleri Bakanlığı Teşkilat Kanunu'nu ve "hizmete özel" dereceli Bilgi Toplama Yönergesini göstermiştir.
Dairenin kayıt tutma görevi 2018'den beri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde düzenlenmektedir.[3] Yönerge Resmi Gazete'de yayımlanmamıştır, bu nedenle içeriği ancak yargı kararlarında aktarılan maddelerinden bilinebilmektedir.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, GBT kaydı tutulmasının özel hayata müdahale olduğunu kabul etmiş, fakat iki ayrı başvuruda bu müdahaleyi ihlal saymamıştır. 2018 tarihli kararda yedi üye karşı oy kullanmış, karşı oy gerekçelerinde Yönergenin kanuni dayanaktan yoksun olduğu da yazılmıştır.
GBT Kaydı ile Adli Sicil Kaydı Arasındaki Fark
GBT kaydı ile adli sicil kaydı dayanak, içerik ve silinme kuralları bakımından birbirinden tamamen ayrı iki sistemdir. Aşağıdaki tablo iki kaydı temel özellikleriyle karşılaştırır.
| Özellik | Adli sicil kaydı | GBT kaydı |
|---|---|---|
| Dayanak | 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu | Yayımlanmamış Bilgi Toplama Yönergesi |
| Tutan kurum | Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü | İçişleri Bakanlığı ve kolluk birimleri |
| İçerik | Kesinleşmiş mahkumiyetler | Arananlar ve 9/b suçlarında dava bilgisi |
| Kişinin görmesi | e-Devlet'ten adli sicil belgesi alınabilir | e-Devlet'te GBT kaydını gösteren bir hizmet bulunmaz |
| Silinme | Kanundaki 5, 15 veya 30 yıllık süreler | Beraat, düşme gibi kararlarla, süreye bağlı değil |
GBT nedir sorusunu en çok, adli sicil belgesi temiz olduğu halde kolluk kontrolünde kayıt çıkan kişiler sorar. Farkın en belirgin örneği Anayasa Mahkemesinin önüne gelen dosyadır.
Başvurucunun 1990'da ertelenen hırsızlık mahkumiyeti 1996'da adli sicilden silinmiş, fakat GBT'deki kaydı yıllar sonra da yerinde durmuştur. Adli sicil kaydının hangi süre ve şartlarla silindiği Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı) Nasıl Silinir? yazımızda anlatılmıştır.
Danıştay da Yönergenin 9/b suçlarında af, adli sicil kaydının silinmesi, cezanın paraya çevrilmesi, ertelenmesi ve ceza zamanaşımının kaydı kaldırmayacağını söyleyen hükmünü hukuka uygun bulmuştur.[4] Adli sicil kaydını kimlerin görebildiği Adli Sicil Kaydını Kimler Görebilir? yazımızda, GBT kaydının hangi kararlarla ve nasıl sildirileceği GBT Kaydı Silinir mi? Başvuru ve Dava Yolu yazımızda anlatılmıştır.
Kendi GBT Kaydınızı Nasıl Öğrenirsiniz?
Kendi GBT kaydını görmek için kanunda düzenlenmiş özel bir usul yoktur, kişi il emniyet müdürlüğüne yazılı başvuruyla bilgi ister. Anayasa Mahkemesi ve Danıştay önüne gelen dosyalarda başvurucular silme taleplerini de emniyet birimlerine yöneltmiştir.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bu alanda sınırlı koruma sağlar. Kamu güvenliği için kanunla yetkili kurumların önleyici ve istihbari faaliyetleri Kanun'un kapsamı dışındadır, suçun önlenmesi için yapılan işlemede de bilgi alma hakkı uygulanmaz.[5]
Bu nedenle kayıt öğrenildikten sonra izlenecek yol, Yönergeye göre emniyetten iptal istemek ve ret halinde idare mahkemesine gitmektir. Dilekçede bulunması gereken bilgiler GBT Kaydı Silme Dilekçe Örneği yazımızda yer alır.
GBT Sorgulaması Yasal mı, Kimler Yapabilir?
GBT sorgulaması kimlik sorma yetkisi bulunan polis, jandarma ve görev bölgesindeki bekçi tarafından makul bir sebep bulunduğunda yapılabilir. Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu, suçun önlenmesi veya yakalama kararı bulunan kişinin tespiti gibi amaçlarla kişiyi durdurup kimliğini sorma yetkisi verir.[6] Bekçi ise bu yetkiyi yalnızca görev bölgesinde ve çalışma saatlerinde kullanır.[7]
Kimliğini bildirmeyen kişiye idari para cezası verilir ve kimliği belirlenemezse kişi gözaltına alınabilir.[8] Sorgudan kaçmak tek başına görevi yaptırmamak için direnme suçu değildir, bu suç ancak memura cebir veya tehdit kullanılırsa oluşur.[9]
Görevle ilgisi olmadan yapılan sorguda Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kurumun verdiği şifreyle merak için bilgiye yalnızca bakmayı suç değil disiplin konusu saymıştır.[10] 12. Ceza Dairesi de 2026'da aynı ölçüyü polis memurunun POLNET sorgusuna uygulayarak beraat kararını onamıştır.[11] Bilgiyi başkasına vermek ya da yaymak ise kamu görevlisi için artırımlı cezası olan kişisel verileri hukuka aykırı verme suçunu oluşturur.[12]
"GBT Nedir, GBT'de Neler Çıkar? Adli Sicil Kaydından Farkı" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
GBT Nedir Sorusuna İlişkin Sık Sorulan Sorular
GBT nedir sorusundan sonra en çok merak edilen dört konu aşağıda cevaplanmıştır.
GBT kaydı e-Devlet'te görünür mü?
Hayır. e-Devlet üzerinden alınan belge adli sicil belgesidir ve GBT kaydını göstermez. GBT'de kayıt bulunup bulunmadığı kolluk sorgusunda ya da emniyete yapılan yazılı başvurunun cevabında öğrenilir.
İşveren GBT kaydını görebilir mi?
Hayır. İçişleri Bakanlığının Anayasa Mahkemesine bildirdiği kullanım alanları ruhsat ve belge işlemleri, kamu hizmetinden yasaklama takibi ve güvenlik soruşturmalarıdır, özel sektör işvereni bu alanlar arasında yer almaz. Kamu kurumlarında ise güvenlik soruşturması yapılan kadrolarda kolluk kayıtlarına bakılır.
GBT kaydı yurt dışına çıkışa engel mi?
GBT kaydı tek başına bir çıkış yasağı değildir, yurt dışı çıkış yasağı mahkeme kararıyla ya da Pasaport Kanunu'nun 22. maddesindeki hallerde konur. Kayıt yakalama kararından kaynaklanıyorsa kişi sınır kapısındaki kimlik kontrolünde yakalanır.
GBT kaydı kaç yılda silinir?
GBT kaydı için Adli Sicil Kanunu'ndaki gibi yıl esaslı bir silinme süresi yoktur. 9/b suçlarındaki kayıt ancak Yönergede sayılan kararlarla iptal edilir, cezanın infaz edilmesi ya da yılların geçmesi kaydı kendiliğinden kaldırmaz.
Referans ve Kaynaklar
[1] Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Bülent Kaya, B. No: 2013/2941, T. 11.05.2016, RG 26.08.2016, §§ 19-28 - İçişleri Bakanlığının 11.06.2015 tarihli yazısıyla bildirdiği Yönerge dayanakları, kullanım alanları ve Yönerge m.4, 7/a, 9, 10/b-2 ve 16/b metinleri.
[2] Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, E.Ç.A., B. No: 2014/5671, T. 07.06.2018, RG 24.07.2018 - adli sicilden silinen hırsızlık mahkumiyetinin GBT'de tutulmasının özel hayata saygı hakkını ihlal etmediği, 9/b kapsamındaki suç türleri ve yedi karşı oy.
[3] 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.262 - Kaçakçılık İstihbarat, Harekat ve Bilgi Toplama Dairesi Başkanlığının görev ve yetkileri.
[4] Danıştay 10. Daire, E. 2017/2353, K. 2021/4784, T. 14.10.2021 - Bilgi Toplama Yönergesi m.16/c-1'in ve adli sicilden silinen mahkumiyete ait GBT kaydının silinmemesinin hukuka uygunluğu.
[5] 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.28/1-ç ve m.28/2-a - kamu güvenliği için yürütülen istihbari faaliyetlerin ve suç önleme amaçlı veri işlemenin istisna tutulması.
[6] 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu m.4/A - durdurma ve kimlik sorma yetkisi, makul sebep şartı.
[7] 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu m.7 - bekçinin görev bölgesi ve çalışma saatleriyle sınırlı durdurma ve kimlik sorma yetkisi.
[8] 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.40 - kimliği bildirmeme.
[9] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.265/1 - görevi yaptırmamak için direnme.
[10] Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/12-384, K. 2023/367, T. 21.06.2023 - kurumun verdiği şifreyle kişisel veriye merakla yalnızca bakmanın suç değil disiplin konusu olması.
[11] Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2025/6769, K. 2026/3078, T. 30.03.2026 - görev şifresiyle POLNET üzerinden yapılan sorguda verileri ele geçirme suçunun oluşmaması.
[12] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.136/1 ve m.137/1-a - kişisel verileri hukuka aykırı verme ve kamu görevlisi tarafından işlenmesi.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 11 Eylül 2026
