Adli sicil arşiv kaydı, cezası infaz edilen ya da başka bir sebeple adli sicilden çıkarılan mahkumiyetin tamamen yok edilmeden saklandığı bölümdür ve genel kuralda arşive alındığı tarihten itibaren beş yıl geçince kendiliğinden silinir. Mahkumiyet Anayasa'nın 76. maddesinde ya da Türk Ceza Kanunu dışındaki bir kanunda hak yoksunluğuna yol açıyorsa bu süre 15 veya 30 yıla uzar. Hangi sürenin işleyeceğini cezanın miktarı tek başına belirlemez, suçun hangi hakkı kısıtladığı belirler.
Sabıka kaydı denince çoğu kişi iki aşamayı birlikte düşünür. Kaydın adli sicilden arşive geçtiği ilk aşama ve iki kayıt arasındaki temel fark Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı) Nasıl Silinir? yazımızda anlatılmıştır. Arşiv kaydının kendisi ise 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 9 ile 12. maddeleri arasında düzenlenir.
"Adli Sicil Arşiv Kaydı Nedir, Ne Zaman Silinir?" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
"Adli Sicil Arşiv Kaydı Nedir, Ne Zaman Silinir?" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
- Adli sicil arşiv kaydı silinen mahkumiyetin saklandığı bölümdür ve 5352 sayılı Kanun'a göre genel kuralda beş yılda tamamen silinir.
- Hırsızlık ve dolandırıcılık gibi Anayasa'nın 76. maddesindeki suçlarda arşiv kaydı yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla 15 yılda, karar yoksa 30 yılda silinir.
- Süresi dolduğu halde silinmeyen arşiv kaydı için e-Devlet'ten silme talebi yapılır ve ret işlemine karşı idare mahkemesinde dava açılır.
Arşiv Kaydına Hangi Mahkumiyetler Alınır?
Kesinleşmiş bir mahkumiyet önce adli sicile işlenir ve Kanun'un saydığı dört halden biri gerçekleşince oradan silinip arşive aktarılır. Bu haller cezanın ya da güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, mahkumiyeti bütün sonuçlarıyla kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması ve genel aftır. İlgilinin ölümünde ise kayıt arşive gitmeden tamamen silinir.
Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrasında adli para cezası ile ertelenen cezalara ilişkin hükümlerin adli sicile hiç girmeden doğrudan arşive kaydedileceği yazar.[1] Bu cümle, Türk vatandaşları hakkında yabancı mahkemelerin verdiği kararları düzenleyen fıkranın içinde durur. Türk mahkemelerinin verdiği adli para cezası ödenince, ertelenen hapis cezası da denetim süresi iyi halle bitince infaz edilmiş sayılır ve kayıt o tarihte arşive geçer.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ise adli sicil belgesinde de arşiv kaydında da görünmez. Bu kararlar bunlara mahsus ayrı bir sistemde tutulur, yalnızca bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak hakim, mahkeme veya Cumhuriyet başsavcılığı tarafından görülebilir. Disiplin ve tazyik hapsi kararları ile idari para cezaları da baştan sicile kaydedilmediği için arşive düşmez, bu kararların ayrıntısı HAGB Sicile İşler mi? Adli Sicile İşlenmeyen Kararlar yazımızda yer alır.
Arşiv Kaydı Kaç Yılda Silinir? Suça Göre 5, 15 ve 30 Yıl
Arşiv kaydı, özel bir hak yoksunluğu doğurmayan mahkumiyetlerde 5 yılda, böyle bir yoksunluk doğuranlarda yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa 15 yılda, bu karar yoksa 30 yılda tamamen silinir.[2] Ayrımı yapan ölçüt, mahkumiyetin Anayasa'nın 76. maddesinde veya Türk Ceza Kanunu dışındaki bir kanunda bir hakkı kısıtlayıp kısıtlamadığıdır.
Ceza mahkemesi hükümde ayrıca hak yoksunluğu yazmamış olsa bile sonuç değişmez. Danıştay, ruhsatsız tabancayla havaya ateş ettiği için yalnızca ağır para cezası alan kişinin silah ruhsatı yönünden hak yoksunluğuna uğradığını kabul etmiş ve arşiv kaydının 5 yılda silinmesi talebinin reddini hukuka uygun bulmuştur.[3]
Aşağıdaki tablo, dosyalarda en sık karşılaşılan mahkumiyetleri bağlandıkları hak yoksunluğuyla eşleştirir.
| Mahkumiyet | Hak yoksunluğunu doğuran hüküm | Arşivden silinme |
|---|---|---|
| Hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet, zimmet, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, kaçakçılık (ceza ne olursa olsun) | Anayasa m.76, 657 sayılı Kanun m.48/A-5 | 15 yıl ya da 30 yıl |
| Kasten işlenen herhangi bir suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis | 657 sayılı Kanun m.48/A-5 | 15 yıl ya da 30 yıl |
| Uyuşturucu imal ve ticareti, kullanmak için bulundurma (TCK 188, 190, 191) | 2918 sayılı Kanun m.41/1-e, sürücü belgesi | 15 yıl ya da 30 yıl |
| Ateşli silahla işlenen suç (ruhsatsız silahla ateş etme gibi) | 6136 sayılı Kanun m.7, silah ruhsatı | 15 yıl ya da 30 yıl |
| Taksirle işlenen suç | Kural olarak yok | 5 yıl |
| Yukarıdaki listede olmayan kasıtlı suçtan 1 yıldan az hapis ya da adli para cezası | Başka bir özel kanunda yasak yoksa yok | 5 yıl |
Son satırdaki 5 yıllık süre, mahkumiyete başka bir kanunun yasak bağlamadığı hallerde geçerlidir. Örneğin 5188 sayılı Kanun özel hayatın gizliliğine, cinsel dokunulmazlığa ve fuhuşa ilişkin suçları cezası ne olursa olsun özel güvenlik görevliliğine engel sayar, bu suçlarda kayıt 5 yılda silinmeyebilir.
Yargıtay da hırsızlık suçundan verilen ve ertelenen bir cezanın arşiv kaydını 5 yıl sonra silen mahkeme kararını bozarken aynı ölçütü kullanmıştır.[4]
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2020/15663, K. 2020/10396, T. 12.10.2020"Hükümlü ...'ın arşiv kayıtlarında yer alan hırsızlık suçu, Anayasa'nın 76. maddesinde sayılan suçlardan olup, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun geçici 2. maddesinin 2. fıkrasında 6290 sayılı Yasa ile yapılan değişiklikle, Anayasa'nın 76. maddesi ile bazı özel kanunlarda yer alan ve bir hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerin, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren Yasa'nın 12. maddesinin 1. fıkrasındaki koşulların oluşması halinde silinmesi olanaklı hale gelmekle birlikte..."
Silinme Süresi Hangi Tarihten Başlar?
Süre, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten başlar. Bu tarih cezanın türüne göre değişir ve hesapta en sık yapılan hata, suçun işlendiği ya da hükmün kesinleştiği tarihi esas almaktır.
| Ceza ya da karar türü | Sürenin başladığı tarih |
|---|---|
| Hapis cezası | Koşullu salıverilme sonrası denetim süresi dahil cezanın tamamen infaz edilmiş sayıldığı tarih |
| Ertelenen hapis cezası | Denetim süresinin iyi halle bittiği tarih |
| Adli para cezası | Cezanın ödendiği tarih |
| İnfaz edilemeyen ceza | Ceza zamanaşımının dolduğu tarih |
| Genel af | Af kanununun yürürlüğe girdiği tarih |
Ertelenen cezada ve koşullu salıverilmede denetim süresi yükümlülüklere uygun geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır. Bu kural Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesinde erteleme için, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 107. maddesinde koşullu salıverilme için ayrı ayrı yazılıdır.
İki örnek farkı gösterir. Kesinleşmesinden itibaren bir yıllık denetim süresine bağlanan, tehdit suçundan verilmiş 10 ay hapis cezasının denetimi 14 Mart 2021'de sorunsuz biterse arşiv kaydı 14 Mart 2026'da silinir. Aynı tarihlerde hırsızlıktan verilen 10 aylık ertelenmiş ceza ise yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla 2036'ya, bu karar olmadan 2051'e kadar arşivde kalır.
Arşiv Kaydı Tekerrüre ve HAGB'ye Engel mi?
HAGB için evet, kasıtlı suçtan verilmiş bir mahkumiyetin arşiv kaydı silinme süresi dolmadıkça hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına engel olur, tekerrürde ise kaydın arşivde olmasına değil infazdan sonra geçen süreye bakılır. İki kurum için iki ayrı hesap yapılması bu yüzden gerekir.
Türk Ceza Kanunu'nun 58. maddesine göre önceki suçtan beş yıla kadar hapis ya da adli para cezası alan kişi için infazdan itibaren üç yıl, beş yıldan fazla hapis cezası alan için beş yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz.[5] Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür hiç işlemez. Kaydın arşivde olması bu hesabı değiştirmez.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması için Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesi sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamasını arar. Yargıtay, tekerrür süresi geçmiş olsa bile 5 yıllık arşiv silinme süresi dolmamış kasıtlı mahkumiyeti HAGB'ye engel saymıştır.[6] Süre yeni suç tarihinden önce dolmuşsa aynı kayıt engel oluşturmaz.[7]
Savunmada ilk bakılacak şey, eski kaydın arşive alındığı tarih ile yeni suç tarihi arasındaki farktır. Yalnızca kaydın varlığına bakılarak "önceden kasıtlı suçtan mahkumiyeti var" gerekçesiyle HAGB'nin reddedildiği bir kararı Yargıtay, silinme süresinin yeni suçtan önce dolduğunu tespit ederek kanun yararına bozmuştur.
Arşiv Kaydı Hangi Kurumların Önüne Çıkar?
Arşiv kaydını yalnızca kişinin kendisi ya da vekaletnamede açıkça yetki verdiği vekili, soruşturma ve kovuşturma kapsamında savcılık ile mahkemeler, yetkili seçim kurulları ve özel kanunun izin verdiği kamu kurumları isteyebilir. Bu çevre, adli sicil kaydını görebilenlere göre çok daha dardır ve belgede kaydın nasıl göründüğü Adli Sicil Kaydı Yoktur Arşiv Kaydı Vardır Ne Demek? yazımızda açıklanmıştır.
Özel sektör işvereni arşiv kaydını doğrudan sorgulayamaz, bir yakının kaydı da kişiye karşı dayanak yapılamaz. On sekiz yaşından küçükken işlenen suçlara ait kayıtlar yalnızca soruşturma ve kovuşturmada kullanılabilir. Kimin hangi kaydı hangi amaçla görebildiği Adli Sicil Kaydını Kimler Görebilir? yazımızda, iş başvurusundaki etkisi Sabıka Kaydı Olan Biri İşe Girebilir mi? yazımızda ayrıca işlenmiştir.
Süresi Dolan Arşiv Kaydı Silinmezse Ne Yapılır?
Süre dolduğu halde silinmeyen kayıt için Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne başvurulur, başvuru reddedilirse idare mahkemesinde iptal davası açılır. Silme işlemini Genel Müdürlükte görevli tetkik hakimleri hazırlar, kararı Bakan onayıyla kurulan üç hakimli komisyon verir.
Ceza mahkemeleri 11 Nisan 2012'den bu yana arşiv kaydının silinmesine karar veremez. Bu tarihten sonra mahkemelerin verdiği silme kararları Yargıtay'ca, işlemin münhasıran Genel Müdürlüğe ait olduğu gerekçesiyle bozulmaktadır.[8]
Başvuru 18 Ağustos 2022'den beri e-Devlet'teki Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi ekranından yapılabilir ve başvurunun hangi aşamada olduğu aynı yerden izlenir. Genel Müdürlüğün ret işlemi idari işlem sayılır ve tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava konusu yapılır.[9]
Başvuruya eklenecek belgeler ve bekleme süresi Adli Sicil Kaydı Sildirme Başvurusu, Belgeler ve Süre yazımızda, doldurulabilir metin ise Adli Sicil Arşiv Kaydının Silinmesi Dilekçe Örneği sayfamızda yer alır.
Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesiyle 30 Yılın 15 Yıla İnmesi
Hak yoksunluğu doğuran bir mahkumiyette 30 yıllık süreyi 15 yıla indirmenin tek yolu, mahkemeden yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı almaktır. Bu karar için cezanın infazından itibaren üç yıl geçmesi, kişinin bu sürede yeni suç işlememesi ve iyi halli yaşadığına mahkemede kanaat oluşması gerekir.
Karar arşiv kaydını hemen silmez, yalnızca silinme süresini kısaltır. Başvuru yolu, görevli mahkeme ve kararın meslek yasaklarına etkisi Memnu Hakların İadesi Nedir, Nasıl Alınır? yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
"Adli Sicil Arşiv Kaydı Nedir, Ne Zaman Silinir?" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Adli Sicil Arşiv Kaydı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Adli sicil arşiv kaydı sorulduğunda süre hesabının dışında en çok şu dört noktada tereddüt yaşanıyor.
Arşiv kaydı 5 yıldan önce silinir mi?
Kural olarak hayır. Süre beklenmeden kaydı tamamen silen haller ilgilinin ölümü, fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması, yargılamanın yenilenmesi ya da kanun yararına bozma sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi ve akıl hastalığı nedeniyle verilen güvenlik tedbirinin infazının tamamlanmasıdır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.12).
Genel af çıkınca arşiv kaydı da silinir mi?
Hayır. Genel af halinde kayıt adli sicilden silinir ama arşive alınır. Arşivden tamamen silinmesi için af kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Adli Sicil Kanunu'ndaki silinme süresinin dolması gerekir.
Arşiv kaydı e-Devlet'te görünür mü?
Evet. Kişi kendi adli sicil ve arşiv kayıtlarını e-Devlet üzerinden güvenli kimlik doğrulamasıyla sorgulayabilir ve sonucu belge olarak alabilir. Başka birinin kaydı ise vekaletnamede açıkça yetki verilmedikçe sorgulanamaz.
Arşiv kaydı olan kişi yurt dışına çıkabilir mi?
Evet. Arşiv kaydı yurt dışına çıkışı engelleyen bir kayıt değildir, çıkış yasağı mahkeme kararıyla ya da Pasaport Kanunu'nun 22. maddesinde sayılan hallerde konur. Vize başvurusunda adli sicil belgesi isteyen ülkenin kendi değerlendirmesi ise ayrıca belirleyicidir.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.9 - adli sicil bilgilerinin silinmesi, arşiv kaydına alınma halleri ve yabancı mahkeme kararlarına ilişkin kayıtlar.
[2] 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.12/1 (6290 sayılı Kanun ile değişik) - arşiv bilgilerinin tamamen silinmesi için 5, 15 ve 30 yıllık süreler.
[3] Danıştay 10. Dairesi, E. 2017/3512, K. 2022/1857, T. 05.04.2022 - TCK 53 kapsamında karar verilmemiş olsa da 6136 sayılı Kanun m.7 uyarınca doğan hak yoksunluğu 5352 sayılı Kanun m.12/1-b sürelerinin uygulanmasına yeter.
[4] Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2020/15663, K. 2020/10396, T. 12.10.2020 - hırsızlık Anayasa m.76'da sayılan suçlardan olduğu için arşiv kaydı 5352 sayılı Kanun m.12/1-b sürelerine tabidir.
[5] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.58/2 - tekerrür hükümlerinin uygulanmayacağı süreler.
[6] Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2022/2290, K. 2022/3797, T. 01.03.2022 - 5352 sayılı Kanun m.12/1-c uyarınca 5 yıllık silinme süresi dolmamış kasıtlı suç kaydı HAGB kararına engeldir.
[7] Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/5863, K. 2023/6991, T. 20.11.2023 - adli para cezasının infazından itibaren 5 yıl geçtiği için silinme koşulları oluşan kayıt HAGB'ye engel teşkil etmez.
[8] Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2023/17572, K. 2024/4864, T. 22.04.2024 - 11.04.2012'den itibaren adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi münhasıran Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yapılır.
[9] Danıştay 10. Dairesi, E. 2019/10570, K. 2023/4911, T. 28.09.2023 - arşiv kaydının silinmesi başvurusunu reddeden Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada verilen iptal kararının onanması.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 11 Eylül 2026
