İşveren Çalışanın WhatsApp Yazışmalarını Okuyabilir mi? Şirket Telefonunda Denetimin Sınırları

İşveren çalışanın WhatsApp yazışmalarını okuyabilir mi sorusunun tek bir cevabı yoktur, mesajın hangi hesap ve cihaz üzerinden yapıldığına bakılır. Yargıtay, çalışanların birbiri arasındaki WhatsApp yazışmalarını kişisel veri saymakta ve bu yazışmaların nasıl elde edildiği açıklığa kavuşmadan feshe dayanak yapılmasını haksız bulmaktadır. Anayasa Mahkemesi ise işverenin kurumsal iletişim araçlarını denetleme yetkisini altı kriterle sınırlandırmıştır.

WhatsApp yazışmalarınızın delil olarak kullanılması veya bu nedenle işten çıkarılmanız konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

WhatsApp Yazışmaları Kişisel Veri Sayılır mı?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin önüne gelen bir dosyada, bir işçinin çalışma arkadaşlarıyla kurduğu WhatsApp grubundaki yazışmalar bir başka çalışanın telefonundan elde edilerek işverene ulaştırılmış ve bu yazışmalar gerekçe gösterilerek iş sözleşmesi feshedilmiştir. İşçi, mesajların baskı altında ve rızası dışında ele geçirildiğini, bu nedenle delil olarak kullanılamayacağını ileri sürmüştür. Yargıtay, WhatsApp'ı üçüncü kişilere kapalı bir sistem olarak nitelendirmiş ve bu ortamdaki yazışmaların kişisel veri niteliğinde olduğunu kabul etmiştir.

Yargıtay 9. HD, E. 2018/10718, K. 2019/559, T. 10.01.2019

"Bu sistem kendi içinde korunan ve 3. kişilere kapalı bir konumdadır. Dolayısı ile işçilerin iş akışını bozmadığı ve çalışmaların etkilemediği sürece bir grup kurmaları ve burada iletişim içinde olmaları yasak değildir. İşçilerin bu kapsamda burada iletişimlerinin kişisel veri olarak da korunması esastır. Somut uyuşmazlıkta, whatsapp konuşmaları gizlilik içeren kişisel veri niteliğinde olduğundan, salt nasıl temin edildiği anlaşılamayan bu yazışmalara dayanılarak iş aktinin feshi haksız olup, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulü yerine reddi hatalıdır."

Kararın odak noktası, yazışmanın içeriğinden çok elde ediliş biçimidir. İşveren mesajlara nasıl ulaştığını açıklayamadığı için fesih haksız sayılmış, işçiye kıdem ile ihbar tazminatı hakkı tanınmıştır.

Şirket Telefonu veya Kurumsal Hesap Bu Sonucu Değiştirir mi?

Yukarıdaki karar, işçinin kendi telefonundaki kişisel bir WhatsApp grubuyla ilgilidir. İşverenin çalışana tahsis ettiği şirket telefonu veya kurumsal e-posta hesabı söz konusu olduğunda değerlendirme farklılaşır, çünkü iletişim aracının mülkiyeti ve tahsis amacı işverene aittir. Anayasa Mahkemesi, kurumsal e-posta hesapları üzerinden yapılan denetimlere ilişkin iki farklı başvuruda bu ayrımı ayrıntılı biçimde ele almış ve aynı gerekçeyi işverenin sağladığı diğer iletişim araçları için de esas almıştır. Kararların ortak sonucu, işveren tarafından sağlanan bir iletişim aracının sınırsız biçimde denetlenebileceği anlamına gelmez.

Anayasa Mahkemesi'nin Denetim İçin Aradığı Altı Kriter Nelerdir?

Anayasa Mahkemesi, işverenin çalışanın iletişim araçlarını denetlerken uyması gereken ölçütleri altı başlıkta toplamıştır.^[1]

• Meşru amaç: Denetimin, işin yürütülmesi veya güvenlik gibi haklı bir gerekçeye dayanması gerekir.
• Önceden şeffaf bilgilendirme: Çalışana denetimin hukuki dayanağı, kapsamı ve sonuçları önceden bildirilmelidir.
• Elverişlilik: Yapılan müdahale ulaşılmak istenen amaca gerçekten hizmet etmelidir.
• Gereklilik ve orantılılık: Aynı amaca daha hafif bir müdahaleyle ulaşmak mümkünse içerik denetimi tercih edilmemelidir.
• Amaç sınırlılığı: Denetim sonucu elde edilen veriler yalnızca belirtilen amaç doğrultusunda kullanılabilir.
• Adil denge: Çalışanın üzerindeki külfet ile işverenin menfaati arasında makul bir denge kurulmalıdır.

Denetimin bu kriterleri karşılayıp karşılamadığı, somut olayda önceden bir bildirim yapılıp yapılmadığına göre değişebilmektedir.

Sözleşmede Önceden Bilgilendirme Yapılmışsa Ne Olur?

Bir bankada çalışan işçinin iş sözleşmesinde, kurumsal e-postanın banka yönetimi tarafından haber verilmeksizin denetlenebileceği ve bu konuda itiraz hakkının bulunmadığı açıkça yazılıydı. İşveren, işçinin eşine ait bir işletmeyle mesai saatleri içinde ilgilendiğini bu e-postalardan tespit ederek iş sözleşmesini feshetmiştir. Anayasa Mahkemesi, sözleşmedeki bu hükmün önceden yeterli bir bilgilendirme oluşturduğuna ve işçinin sözleşmeyi imzalayarak rıza gösterdiğine hükmetmiş, ihlal bulunmadığına karar vermiştir.

AYM, Celal Oraj Altunörgü Başvurusu, B. No: 2018/31036, T. 12.01.2021

"Başvurucunun kullanımına sunulan kurumsal e-postanın denetlenebileceği ve denetimin usulüne ilişkin önceden İş Sözleşmesi'yle açıkça bildirim yapıldığı, ayrıca İş Sözleşmesi'nde belirlenen denetleme usulü ve yetkisine başvurucunun İş Sözleşmesi'ni imzalayarak rıza gösterdiği kabul edilmelidir."

Sözleşmedeki açık hüküm, işverenin lehine önemli bir dayanak oluşturmuştur. Bununla birlikte denetim, yalnızca işçinin savunduğu iddiayı doğrulamak amacıyla ve yargı sürecinde kullanılmakla sınırlı kalmış, bu da orantılılık değerlendirmesini olumlu etkilemiştir.

Önceden Bilgilendirme Yoksa Ne Olur?

Bir hukuk bürosunda çalışan avukatın kurumsal e-postası, ekip içinde yaşanan bir anlaşmazlık sonrasında incelenmiş ve yazışmalar iş sözleşmesinin feshine dayanak yapılmıştır. Bu olayda, e-postanın denetlenebileceğine dair yazılı bir sözleşme hükmü veya önceden yapılmış bir bildirim bulunmuyordu. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu bu eksikliği gerekçe göstererek ihlal kararı vermiş, dosyayı yeniden yargılama için ilgili mahkemeye göndermiştir.

AYM, E.Ü. Başvurusu, B. No: 2016/13010, T. 17.09.2020

"Başvurucunun yazılı olmayan iş sözleşmesi kapsamında görev yaptığı, yargılama sürecinde işverenin kurumsal e-postayı inceleme yetkisi ile kapsamını gösteren bir bildirimin başvurucuya yapıldığına ilişkin bilgi ve belge sunmadığı hususları gözetildiğinde işveren tarafından kurumsal e-posta hesabı üzerinden yapılan iletişimin izlenebileceği ve denetlenebileceği yönünde açık bir bilgilendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır."

Bu konuda durumunuza özel bir değerlendirme almak için Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Denetimin Kapsamı Neden Sınırlı Tutulmalıdır?

Aynı kararda Anayasa Mahkemesi, denetimin kapsamına da dikkat çekmiştir. İşveren, iddiaların araştırılmasıyla sınırlı kalması gerekirken üçüncü kişilerle yapılan ve konuyla ilgisi belirsiz yazışmalara da erişmiştir. Bu genişlik, amaç sınırlılığı ve orantılılık ilkelerinin ihlali olarak değerlendirilmiştir. Uygulamada işverenin somut bir iddiayı doğrulamak için ilgili birkaç mesajı incelemesi ile çalışanın tüm yazışma geçmişini taraması arasındaki fark, denetimin hukuka uygunluğunu belirleyen en önemli ölçütlerden biridir.

Hukuka Aykırı Şekilde Elde Edilen Yazışmalar Fesih Gerekçesi Olabilir mi?

Denetim yukarıdaki kriterleri karşılamıyorsa, elde edilen yazışmaların fesih gerekçesi yapılması riskli hale gelir. Yargıtay'ın ele aldığı WhatsApp dosyasında olduğu gibi, mahkemeler hukuka aykırı yollarla elde edilen delilleri hükme esas almamakta, bu delillere dayanan feshi haksız kabul etmektedir. Bu durumda işçi kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi haklarını talep edebilir, işveren ise fesih için başka bir gerekçe gösteremediği sürece bu taleple karşı karşıya kalır.

Yazışmaların işten çıkarma yöntemi olarak kullanılması ve bildirimin geçerliliği farklı bir konudur, bu başlığa dair ayrıntılı bilgiye WhatsApp veya Sözlü İşten Çıkarma Geçerli mi yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Çalışanlar İçin Pratik Öneriler

Şirket telefonu veya kurumsal hesap kullanan çalışanlar için birkaç noktaya dikkat etmek ileride yaşanacak uyuşmazlıkları azaltır.

1. İş sözleşmenizde iletişim araçlarının denetlenip denetlenmeyeceğine dair bir hüküm olup olmadığını kontrol edin.
2. Kişisel yazışmalarınızı mümkünse kurumsal hesap yerine kendi cihazınızdan yürütün.
3. Denetime dayalı bir fesih bildirimi aldığınızda, bildirimin size önceden yapılıp yapılmadığını not edin.
4. Yazışmaların hangi kapsamda incelendiğini gösteren belgeleri saklayın, dava sürecinde bu kapsam tartışmaya açılabilir.

İş teklifi görüşmeleri sırasındaki yazışmaların ispat değerine dair İşe Alacağım Deyip Vazgeçen İşveren Tazminat Öder mi yazımızı da inceleyebilirsiniz.

WhatsApp yazışmalarınızın delil olarak kullanılması veya bu nedenle işten çıkarılmanız halinde haklarınızı öğrenmek için İşçi Bilgi Formu sayfamızı doldurabilirsiniz.

Konuya dair detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

İşveren Çalışanın WhatsApp Yazışmalarını Okuyabilir mi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu konuda en çok merak edilen soruları aşağıda yanıtladık.

---

Referans ve Kaynaklar

^[1] Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, E.Ü. Başvurusu, B. No: 2016/13010, T. 17.09.2020, § 70 — işverenin çalışanın iletişim araçlarını denetleme yetkisinin sınırlarına ilişkin altı ilke (meşru amaç, önceden şeffaf bilgilendirme, elverişlilik, gereklilik ve orantılılık, amaç sınırlılığı, adil denge).