Aile arabuluculuğu boşanmada zorunlu değildir, eşler boşanma, nafaka ve velayet uyuşmazlıklarında arabulucuya ancak isterlerse gider. Ortak malda ortaklığın giderilmesi ise bunun dışında kalır ve dava şartı arabuluculuğa tabidir. Boşanma davası açmadan önce arabuluculuk son tutanağı almak gerekmez, boşanmaya da arabulucu değil yalnız aile mahkemesi hükmeder.
Yazı Özeti:
İçindekiler10 başlık
- Aile Arabuluculuğu Nedir?
- Boşanmada Arabuluculuk Zorunlu mu?
- Hangi Aile Uyuşmazlıkları Arabuluculukla Çözülebilir?
- Aile Arabuluculuğu Süreci Nasıl İşler?
- Anlaşma Belgesi ve İcra Edilebilirlik Şerhi
- Arabuluculuk Anlaşması ile Anlaşmalı Boşanma Protokolü
- Aile Arabuluculuğunda Ücret
- Aile Arabuluculuğu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Aile Arabuluculuğu Nedir?
Aile arabuluculuğu, eşlerin ya da boşanmış eşlerin serbestçe tasarruf edebildikleri konularda tarafsız bir arabulucu eşliğinde kendi çözümlerini bulduğu görüşme sürecidir. Dayanağı 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'dur.[1] Kanun aile uyuşmazlıkları için ayrı bir usul koymaz, genel hükümler aile meselelerine de uygulanır.
Süreç baştan sona iradidir ve taraflar arabulucuya başvurmakta, süreci sürdürmekte ya da yarıda bırakmakta serbesttir (m.3/1). Eşlerin çözüm üretemedikleri ortaya çıkarsa arabulucu bir çözüm önerisinde bulunabilir (m.15/7), ama yalnız hakimin yapabileceği yargısal işlemleri yapamaz (m.15/4). Boşanma kararı vermek ya da velayeti belirlemek onun yetkisinde değildir.
Aile mahkemesi de uzlaşmaya kapı açar. 4787 sayılı Kanun'un 7. maddesi mahkemeye, esasa girmeden önce eşlerin ve çocukların sorunlarını tespit edip sulh yoluyla çözümü teşvik etme görevi verir.[2] Hakim tarafları arabulucuya başvurma konusunda aydınlatıp teşvik edebilir (6325 m.13/1), ama başvuru kararı yine eşlerindir.
Boşanmada Arabuluculuk Zorunlu mu?
Boşanma davası ve diğer aile davaları açılmadan önce arabulucuya başvurma şartı yoktur. Kanunun 18/B maddesi dava şartı arabuluculuğu kira, paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları için öngörür. Aile uyuşmazlıkları bu listede yer almaz.
Anlaşmalı ya da çekişmeli boşanma, nafaka artırım veya azaltım ve velayetin değiştirilmesi davalarında da sonuç aynıdır. Mahkeme bu davaları arabuluculuk tutanağı yok diye usulden reddetmez.
Aile arabuluculuğunun dava şartı haline getirilmesi bir süredir kamuoyunda tartışılıyor. Yürürlükte böyle bir hüküm bulunmuyor; düzenleme yasalaşırsa bu yazı güncellenecek.
Eşlerin Ortak Taşınmazında Ortaklığın Giderilmesi
Mal paylaşımında arabuluculuğun hiç gerekmediği genellemesi yanlıştır. Eşlerin paylı mülkiyetindeki evin satışı için açılacak ortaklığın giderilmesi davası, 18/B maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince dava şartı arabuluculuğa tabidir. Mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağı davası ise bu listede açıkça sayılmaz, ama talep bir malın aynen paylaştırılmasına yöneliyorsa (b) bendinin kapsamına girip girmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Ortak evin boşanmadan sonra nasıl paylaşılacağını Boşandıktan Sonra Ev Satışı yazısında ayrıntılı anlattık.

Hangi Aile Uyuşmazlıkları Arabuluculukla Çözülebilir?
Arabuluculukla çözülebilen aile uyuşmazlığı, eşlerin kendi iradeleriyle üzerinde anlaşabildikleri ya da vazgeçebildikleri konulardır. Para, mal ve eşya üzerindeki talepler bu ölçütü kolayca karşılar. Boşanmanın kendisi ve çocuğa ilişkin düzenlemeler ise hakimin denetiminden çıkamaz.
Tabloda boşanan eşlerin en sık tartıştığı konuları, arabuluculukta konuşulup konuşulamayacağına ve son kararı kimin verdiğine göre ayırdık.
| Konu | Arabuluculukta konuşulabilir mi? | Son sözü kim söyler? |
|---|---|---|
| Mal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı | Evet | Eşler; boşanma sürüyorsa hakim onayı gerekir |
| Nafakanın miktarı ve ödeme düzeni | Evet | Boşanma davasında hakim onayı (TMK m.184) |
| Maddi tazminat, ziynet ve eşya iadesi | Evet | Eşler; boşanma sürüyorsa hakim onayı gerekir |
| Taşınmazın devri ya da sınırlı ayni hak kurulması | Evet | Şerh zorunlu (6325 m.17/B) |
| Ortak taşınmazda ortaklığın giderilmesi | Evet, dava şartı | Şerh zorunlu (6325 m.18/B) |
| Boşanmanın kendisi | Hayır, yalnız ön uzlaşma | Aile mahkemesi |
| Velayet ve kişisel ilişki | Ebeveynler plan önerebilir | Hakim, çocuğun menfaatine göre |
| Aile içi şiddet iddiası olan uyuşmazlık | Hayır | Arabuluculuğa elverişli değil |
Velayet konusunda ebeveynler, çocuğun kiminle kalacağına ve kişisel ilişkinin düzenine dair arabulucu eşliğinde bir plan hazırlayabilir. Bu plan hakimi bağlamaz. Hakim onu çocuğun menfaatine göre değerlendirir ve gerekirse değiştirir.
Aile İçi Şiddet İddiası Olan Uyuşmazlıklar
Aile içi şiddet iddiası içeren bir uyuşmazlık, konusu ne olursa olsun arabuluculuğa elverişli değildir. Kanun bunu uygulama alanını belirleyen maddede açıkça söyler:
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 1. madde, ikinci fıkra"Bu Kanun, yabancılık unsuru taşıyanlar da dâhil olmak üzere, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde uygulanır. Şu kadar ki, aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir."
İddia görüşmelerin ortasında ortaya çıkarsa süreç sona erer, çünkü uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmadığının tespiti 17. maddeye göre bir sona erme sebebidir. Uygulamada şiddet gören eşin önce koruma tedbiri istemesi, mal ve nafaka taleplerini ise mahkeme önünde ileri sürmesi daha güvenli olur. Koruma tedbirinin nasıl istendiğini Koruma Talebi Dilekçe Örneği yazısında gösterdik.

Eşinizle aranızdaki konunun arabulucu önünde konuşulup konuşulamayacağından emin değilseniz, durumunuzu anlatarak Avukata Sor üzerinden sorabilirsiniz.
Aile Arabuluculuğu Süreci Nasıl İşler?
Aile arabuluculuğu, eşlerin birlikte başvurmasıyla ya da birinin diğerine teklif yapmasıyla başlar. Taraflar dava açılmadan önce ya da dava görülürken arabulucuya gitmeyi kararlaştırabilir (m.13/1). Bir eşin teklifine otuz gün içinde olumlu cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (m.13/2).
Başvurunun nereye ve hangi belgelerle yapılacağı her ihtiyari arabuluculukta aynıdır. Aile uyuşmazlığına özgü bir başvuru formu yoktur, büro ya da doğrudan arabulucu seçimi genel kurallara göre yapılır. Başvuru yolları için Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Yapılır? ve İhtiyari Arabuluculuk Başvurusu yazılarına bakabilirsiniz.
Arabulucu, başka bir usul kararlaştırılmadıkça taraflarca seçilir (m.14/1). Görüşmelere eşler bizzat, kanuni temsilcileri ya da avukatları aracılığıyla katılabilir. Kanun çözüme katkı sağlayabilecek uzman kişilerin de hazır bulundurulmasına izin verir (m.15/6), çocuklu dosyalarda pedagog, mal paylaşımında mali müşavir bu yolla masaya gelir.
Süreç başladıktan sonra geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabına katılmaz (m.16/2). Katılma alacağı gibi süreye bağlı talepler için bu kural önemli bir güvencedir, görüşmeler uzasa da hak kaybı doğmaz.
Boşanma davası açıldıktan sonra da arabulucuya gidilebilir. Eşler birlikte arabulucuya başvuracaklarını beyan ederse yargılama üç ayı geçmemek üzere ertelenir, birlikte başvuruyla bu süre üç aya kadar uzatılabilir (m.15/5).
Görüşmeler gizlidir ve arabulucu, aksi kararlaştırılmadıkça süreçte öğrendiği bilgi ve belgeleri gizli tutmakla yükümlüdür (m.4/1). Bir eşin görüşmede yaptığı öneri ya da bir vakıayı kabulü sonradan açılan davada delil olarak ileri sürülemez. Böyle bir beyan sunulmuş olsa bile hükme esas alınamaz (m.5).
Süreç anlaşmayla, arabulucunun daha fazla çabanın gereksiz olduğunu tespit etmesiyle, eşlerden birinin çekilmesiyle ya da elverişsizlik tespitiyle sona erer. Arabulucu sonucu son tutanakla belgeler (m.17).

Anlaşma Belgesi ve İcra Edilebilirlik Şerhi
Görüşmeler anlaşmayla biterse anlaşmanın kapsamını eşler belirler ve belgeyi taraflarla arabulucu imzalar (m.18/1). Üzerinde anlaşılan konularda artık dava açılamaz (m.18/5). Belgeyi yalnız eşler ve arabulucu imzaladıysa icra için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınır, eşler avukatlarıyla birlikte imzalarsa kural olarak şerh gerekmez (m.18/4).
Şerh, dava açılmadan önce başvurulmuşsa arabulucunun görev yaptığı yerdeki sulh hukuk mahkemesinden, dava sürerken başvurulmuşsa davanın görüldüğü mahkemeden istenir (m.18/2). Şerh normalde dosya üzerinden verilir, ama aile uyuşmazlıklarında kanun duruşma şartı koyar:
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 18. madde, üçüncü fıkra"İcra edilebilirlik şerhinin verilmesi, çekişmesiz yargı işidir ve buna ilişkin inceleme dosya üzerinden yapılır. Ancak arabuluculuğa elverişli olan aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda inceleme duruşmalı olarak yapılır. Bu incelemenin kapsamı anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı hususlarıyla sınırlıdır."
Eşler ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge, kanunun şerhi zorunlu tuttuğu haller dışında şerh aranmaksızın ilam niteliğindedir (m.18/4). Taşınmazın devrine ya da üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşmada şerh zorunludur ve taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinden alınır (m.17/B), ortak taşınmazda ortaklığın giderilmesine ilişkin dava şartı arabuluculuk anlaşmasında da durum aynıdır (m.18/B). 7531 sayılı Kanunla 2024'te eklenen hükme göre anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verildikten sonra belgenin taraflarından biri tapu müdürlüğünden tescil isteyebilir, müdürlük gerekli incelemeyi yapıp tescili resmi senet düzenlemeden gerçekleştirir.[3]
Nafaka ödemesi anlaşma belgesine bağlanmış ve eş ödemiyorsa, ilam niteliğindeki bu belgeyle icra takibi başlatılabilir. Takip için ayrıca dava açmak gerekmez.
Arabuluculuk Anlaşması ile Anlaşmalı Boşanma Protokolü
Arabuluculukta varılan mutabakat boşanmayı kendiliğinden gerçekleştirmez, anlaşmalı boşanma davasında protokolün içeriğine dönüşür. Boşanmaya yine aile mahkemesi karar verir ve evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Hakim protokolü olduğu gibi kabul etmek zorunda değildir:
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 166. madde, üçüncü paragraf"Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur."
Boşanmanın fer'i sonuçlarına, yani nafaka, tazminat, mal ve çocuklarla ilgili düzenlemelere dair anlaşmalar için Türk Medeni Kanunu'nun 184. maddesinin 5. bendi ayrıca uygulanır:[4]
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 184. madde, 5. bent"Boşanma veya ayrılığın fer'î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz."
Bu yüzden boşanma davası sürerken varılan anlaşmanın mali ve çocuğa ilişkin sonuçları, belge arabuluculukta imzalanmış olsa bile hakim onaylamadıkça geçerlilik kazanmaz. Boşanma kesinleştikten sonra doğan mal rejimi tasfiyesi, katılma alacağı ve eşya iadesi uyuşmazlıkları ise bağımsız olarak arabulucuya götürülebilir. Nafakanın artırılması ya da azaltılması için mahkemeye başvurmak arabuluculuk şartına bağlı değildir.
Protokolde hangi başlıkların bulunduğunu Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği yazısında çocuklu ve çocuksuz örnek metinlerle gösterdik.
Eşinizle nafaka, velayet ya da mal paylaşımında uzlaşmaya yaklaştıysanız, imzadan önce metni bir avukatla gözden geçirmek için randevu alabilirsiniz.
Aile Arabuluculuğunda Ücret
Aile arabuluculuğunun ücreti Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenir ve Tarifenin 1. maddesine göre tarifedeki tutarların altında ücret kararlaştırılamaz.[5] Tarifenin 3. maddesi gereğince aksi kararlaştırılmadıkça ücreti eşler eşit olarak öder. Tarife, aile hukuku uyuşmazlıkları için genel uyuşmazlıklardan ayrı bir saat ücreti satırı içerir.
2026 yılı tarifesinde aile arabuluculuğuna uygulanan kalemler şunlardır:
| Durum | Ücret | Tarifedeki yeri |
|---|---|---|
| Anlaşma sağlanamazsa ya da konu para ile ölçülemiyorsa (velayet planı, kişisel ilişki) | Saat başına iki tarafta taraf başına 1.000 TL, 3-5 tarafta 2.200 TL | Birinci kısım, aile hukuku satırı |
| Parasal konuda anlaşma sağlanırsa | Anlaşılan miktar üzerinden nispi ücret, ilk 600.000 TL için ikinci kısmın ilk dilim oranı | İkinci kısım |
| Anlaşma sağlanırsa alt sınır | 9.000 TL | 7. madde |
Dava şartı arabuluculukta taraflara ulaşılamazsa, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamazsa ya da iki saatten kısa süren görüşmede anlaşma çıkmazsa iki saatlik ücreti Adalet Bakanlığı bütçesi öder. Görüşme iki saati aşıp anlaşma çıkmazsa aşan kısmı, aksi kararlaştırılmadıkça taraflar eşit olarak karşılar (m.18/A-13).
İhtiyari aile arabuluculuğunda bu kural uygulanmaz, ücret eşlerin üzerindedir. Eşlerin ortak taşınmazında ortaklığın giderilmesi ise dava şartı olduğundan orada 18/A hükümleri uygulanır.
Ücreti karşılayamayan eş, arabuluculuk bürosunun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinin kararıyla adli yardımdan yararlanabilir (m.13/3). Nispi dilimlerin hesabını örneklerle Arabuluculuk Ücreti Hesaplama sayfasında yapabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Aile Arabuluculuğu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Eşlerin arabuluculuğa karar vermeden önce en çok sorduğu sorular ve cevapları aşağıda.
Aile arabuluculuğunda arabulucu boşanma kararı verebilir mi?
Arabulucu boşanma kararı veremez. Hakimin yapabileceği yargısal işlemler arabulucuya kapalıdır; boşanmaya, velayete ve hakim onayı gereken anlaşmalara aile mahkemesi karar verir.
Eşim arabuluculuk davetine cevap vermezse ne olur?
Aksi kararlaştırılmadıkça teklife otuz gün içinde olumlu cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Aile arabuluculuğu dava şartı olmadığı için bu durum boşanma ya da nafaka davası açmaya engel değildir.
Arabuluculukta söylediklerim boşanma davasında aleyhime delil olur mu?
Arabuluculuk görüşmesinde yapılan öneriler ve bir vakıanın kabulü sonradan açılan davada delil olarak ileri sürülemez. Mahkeme bu bilgilerin açıklanmasını isteyemez, sunulmuş olsalar bile hükme esas alınamaz.
Boşanma davası açıldıktan sonra aile arabuluculuğuna gidilebilir mi?
Dava sürerken de arabulucuya gidilebilir. Eşler birlikte başvuracaklarını beyan ederse mahkeme yargılamayı üç ayı geçmemek üzere erteler, ortak başvuruyla bu süre üç aya kadar uzatılabilir.
Aile arabuluculuğu sürerken katılma alacağı zamanaşımı işler mi?
Arabuluculuk süreci başladığı andan sona erdiği ana kadar geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere katılmaz. Katılma alacağı ya da tazminat talebi bu sürede kaybolmaz.
Nafaka artırım davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Nafaka artırım ve azaltım davaları dava şartı arabuluculuk listesinde yer almaz. Dava doğrudan aile mahkemesinde açılır, eşler isterse önce ihtiyari arabuluculuğu deneyebilir.
Arabulucuya gitmeden önce ya da anlaşma metniyle ilgili sorularınız için İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m.1, 3, 4, 5, 13, 14, 15, 16, 17, 17/B, 18, 18/A, 18/B (RG 22.06.2012, sayı 28331; güncel metin mevzuat.gov.tr).
[2] 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun, m.7.
[3] 7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, m.24 (6325 sayılı Kanun m.17/B'ye eklenen altıncı fıkra), 07.11.2024.
[4] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.166 ve m.184.
[5] 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi, RG 26.12.2025, sayı 33119, m.1, m.3, m.7 ve eki Arabuluculuk Ücret Tarifesi.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 9 Kasım 2026
