270 saat fazla mesai dahil sözleşme ibaresi, belirli şartlar altında geçerli kabul edilir ve işçinin fazla çalışma ücretinin peşin olarak aylık maaşa dahil edildiği sonucunu doğurur. Bu durum genelde işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmesine "ücrete fazla mesai dahildir, işçi yılda 270 saate kadar fazla çalışmayı önceden kabul eder" şeklinde bir madde ile ortaya çıkar.
Bu onay geçerli olsa da sınırları vardır. Sözleşmedeki ibare yalnızca yıllık 270 saate kadar olan fazla çalışmayı kapsar ve bu sınırın üzerindeki her saat ayrıca hesaplanıp ödenir.
270 saat fazla mesai dahil sözleşme konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Maddenin anlamı: "Fazla mesai ücrete dahildir" hükmü, aylık ücretin içinde belirli bir miktar fazla çalışma karşılığının bulunduğunu gösterir.
- Kapsam yılda 270 saatle sınırlı: Madde yalnızca bu sınıra kadar olan çalışmayı karşılar, yıllık 270 saat emredici bir üst sınırdır.
- Sınır sözleşmeyle artırılamaz: İşçiyi korumaya yönelik bu kural, taraf iradesiyle yükseltilemez.
- Aşan kısım ayrıca ödenir: 270 saati aşan her saat, sözleşmede böyle bir madde hiç yokmuş gibi zamlı olarak ayrıca hesaplanır.
- Madde yoksa hak kaybolmaz: Sözleşmede bu hüküm bulunmaması işçinin fazla mesai ücretinden mahrum kalması sonucunu doğurmaz.
- Onay her yıl yenilenmez: 25 Ağustos 2017 değişikliğinden sonra fazla çalışma onayının her takvim yılı başında yeniden alınması zorunlu değildir.
Sözleşmeye "Fazla Mesai Ücrete Dahildir" Maddesi Konulması
Bu madde, işçinin aylık ücretinin içinde belirli bir miktar fazla çalışmanın karşılığının da bulunduğunu gösterir. İşveren, bu tutarı ayrıca bordroda göstermeden peşin olarak ödemiş sayılır.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesi uyarınca fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saati aşamaz.[1] Sözleşmedeki bu tür bir madde de bu sınırın üzerine çıkamaz, aksi yöndeki bir hüküm geçersiz sayılır.
İş sözleşmesindeki bu ibarenin geçerli sayılması için işçinin ücretinin asgari ücretin üzerinde ve yıllık 270 saatlik fazla çalışmanın karşılığını gerçekten karşılayabilecek düzeyde olması aranır. Asgari ücretle çalışan bir işçi için konulan aynı madde, uygulamada geçersiz kabul edilir.
Yargıtay, bu asgari ücret testinin nasıl hesaplanması gerektiğini bir kararında somut biçimde göstermiştir:[2]
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/22037, K. 2019/8837, T. 16.04.2019"Bilindiği üzere fazla mesainin ücrete dahil olduğuna ilişkin hüküm yıllık 270 aylık 22,5 saat için geçerli olup davacının ücretinden aylık 22,5 saatlik fazla mesai düşümü yapıldığında kalan ücret halen asgari ücretin üzerindedir ve bireysel iş sözleşmesinin fazla mesainin aylık ücrete dahil olduğu şeklindeki hükmü geçerlidir."
Buna göre fazla mesai ücretinin doğru şekilde ödenip ödenmediğinin sağlaması işçinin brüt ücretinin doğrudan asgari ücretle karşılaştırılmasından ibaret değildir.
Önce ücretten aylık 22,5 saatlik (yıllık 270 saatin on ikide biri) zamlı fazla mesai bedeli düşülür, kalan tutar hala asgari ücretin üzerindeyse sözleşmedeki "ücrete dahildir" hükmü geçerli kabul edilir.
270 saat fazla mesai dahil sözleşme ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
270 Saat Fazla Mesai Onayı Sözleşme İmzalanırken Alınabilir mi?
Evet. İşçinin fazla çalışmaya yazılı onay vermesi, iş sözleşmesi imzalanırken ya da fazla çalışma ihtiyacı ortaya çıktığında ayrıca yapılabilir.[3] Onay, işçinin özlük dosyasında saklanır.
Fazla çalışma için aranan yazılı onayın genel çerçevesi Fazla Mesai Ücreti Nedir yazımızda ayrıca ele alınmaktadır.
Sözleşmedeki 270 Saat Onayı Her Yıl Yenilenir mi?
Hayır. 25.08.2017 tarihli değişiklikten önce yönetmelik, fazla çalışma onayının her takvim yılı başında yeniden alınmasını şart koşuyordu fakat bu zorunluluk kaldırıldı.
Güncel düzenlemeye göre iş sözleşmesi imzalanırken ya da ihtiyaç ortaya çıktığında bir kez alınan onay, işçi aynı işyerinde çalıştığı sürece geçerliliğini korur. İşçi dilerse bu onayı otuz gün önceden yazılı bildirimle geri çekebilir.
270 Saatlik Sınır Sözleşmeyle Artırılabilir mi?
Hayır. Yıllık 270 saatlik sınır, işçiyi korumaya yönelik emredici bir kuraldır ve taraflar arasındaki bir sözleşmeyle yükseltilemez.
Bu sınır işyerine değil doğrudan işçinin şahsına ilişkindir.[4] Bir işçi aynı yıl içinde birden fazla işyerinde çalışsa dahi toplam fazla çalışması 270 saati geçemez, zorunlu neden veya olağanüstü hal gibi istisnai durumlarda yaptırılan fazla çalışma da bu toplama dahildir.
270 Saati Aşan Çalışmanın Sözleşmedeki Karşılığı
Sözleşmedeki ücrete dahil etme maddesi yalnızca 270 saate kadar olan kısmı kapsar. Bu sınırı aşan her saat, madde hiç yokmuş gibi ayrıca ve zamlı biçimde hesaplanıp ödenir.
Sınırın aşılmasının işçiye tanıdığı haklar ve işverenin karşılaştığı riskler İşçinin 270 Saat Üstü Fazla Mesai yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Sözleşmede 270 Saat Onayı Yoksa Fazla Mesai Nasıl Ödenir?
Sözleşmede "fazla mesai ücrete dahildir" maddesi bulunmaması, işçinin fazla çalışma ücretinden mahrum kalacağı anlamına gelmez. Bu madde yalnızca ödeme yönteminin peşin mi yoksa aylık hakediş üzerinden mi yapılacağını belirler.
270 saat fazla mesai dahil maddesi yoksa işçinin her ay fiilen yaptığı fazla çalışma, o ayın bordrosunda ayrı bir kalem olarak gösterilir ve %50 zamlı hesaplanır. İki yöntem de kanuna uygundur, aralarındaki fark yalnızca muhasebeleştirme biçimidir.
Uygulamada bazı işverenler, bu maddeyi işçinin gerçek fazla çalışmasını sorgulamasını caydırmak amacıyla kullanır. Oysa madde ne kadar geniş yazılırsa yazılsın, 270 saati aşan çalışma her koşulda ayrıca talep edilebilir bir alacaktır.
Brüt maaşınızı ve fazla çalışma saatinizi girerek hak ettiğiniz tutarı Fazla Mesai Hesaplama aracımızla yaklaşık olarak hesaplayabilirsiniz.
Sözleşmedeki 270 Saat Fazla Mesai Maddesinde Yapılan Hatalar
Uygulamada hem işveren hem işçi tarafında, bu maddenin kapsamı konusunda tekrarlanan birkaç yanlış anlama görülür.
- Maddenin "270 saat" ibaresi olmadan yalnızca "fazla mesai ücrete dahildir" şeklinde yazılması, hangi sınıra kadar geçerli olduğunu belirsiz bırakır.
- İşçinin ücretinin, madde konulduktan sonra dahi asgari ücret seviyesinde tutulması, maddenin fiilen işlevsiz kalmasına yol açar.
- İşverenin, 270 saati aşan çalışmayı da bu maddeye dayanarak ücretsiz saymaya çalışması, kanunun emredici sınırıyla doğrudan çelişir.
- Onayın yazılı belgeyle değil yalnızca sözlü mutabakatla alındığının düşünülmesi, ispat aşamasında işveren aleyhine sonuç doğurur.
Sözleşmedeki Fazla Mesai Onayı Hangi Şartları Taşımalı?
Bir iş sözleşmesindeki fazla mesai onayının mahkeme önünde geçerli sayılması için aranan koşullar aşağıdaki gibi özetlenebilir.
| Koşul | Açıklama |
|---|---|
| Yazılı şekil | Onay yazılı olmalı, sözlü kabul yeterli sayılmaz |
| Ücret düzeyi | Ücret, 270 saatlik fazla mesaiyi karşılayacak seviyede olmalı |
| Sınır | Madde yalnızca yıllık 270 saate kadar geçerli kabul edilir |
| Zaman | Onay sözleşme imzalanırken veya ihtiyaç anında alınabilir |
Uygulamada mahkemeler, işçinin ücretinin sektör ortalamasının hayli altında kaldığı dosyalarda bu maddeyi büyük ölçüde göstermelik kabul eder. Bu durumda fazla mesai, sözleşmedeki ibareye rağmen ayrıca hesaplanır.
270 Saat Dahil Sözleşmelerle İlgili Hukuki Destek
Fazla mesai onayı, iş sözleşmesinin yalnızca bir maddesidir ve sözleşmenin genel geçerliliğini tek başına etkilemez. Sözleşmenin türü, süresi ve fesih usulüne ilişkin genel esaslar İş Sözleşmesi Nedir yazımızda bir bütün olarak anlatılmaktadır.
Sözleşmenin ne şekilde sona erdirilebileceği ise ayrı bir konudur ve İş Sözleşmesi Nasıl Feshedilir yazımızda ele alınmaktadır. Örnek bir sözleşme metnine ulaşmak isteyenler İş Sözleşmesi Örneği sayfamızı inceleyebilir.
270 saat fazla mesai dahil sözleşme konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
270 Saat Fazla Mesai Dahil Sözleşme Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sözleşmeye konulan fazla mesai maddesinin geçerliliği konusunda işçi ve işverenlerin en çok merak ettiği noktaları bu başlıkta derledik.
"Ücrete fazla mesai dahildir" ibaresi tek başına geçerli midir?
Bu ibare, işçinin ücreti yıllık 270 saatlik fazla çalışmayı karşılayacak düzeydeyse ve yazılı olarak verilmişse geçerli kabul edilir. Asgari ücretle çalışan işçiler için aynı madde genellikle geçersiz sayılır.
Sözleşmedeki fazla mesai onayının her yıl yenilenmesi gerekir mi?
Hayır. 2017 yılında yapılan yönetmelik değişikliğiyle onayın her yıl başında yeniden alınması zorunluluğu kaldırılmıştır. Bir kez alınan onay işçi aynı işyerinde çalıştığı sürece geçerlidir.
270 saatlik sınır işyeri değiştirince sıfırlanır mı?
Hayır. Sınır işçinin şahsına ilişkindir ve takvim yılı esas alınarak hesaplanır. İşyeri değişikliği bu hesaplamayı etkilemez.
İşveren sözleşmeye 300 saatlik bir fazla mesai maddesi koyabilir mi?
Hayır. Yıllık 270 saatlik sınır emredici bir kuraldır. Bu sınırın üzerinde bir rakamla kurulan sözleşme hükmü, sınırı aşan kısım için geçersiz sayılır ve o kısım ayrıca ücretlendirilir.
Fazla mesai onayı sözleşmeden bağımsız ayrı bir belgeyle de verilebilir mi?
Evet. Onay, iş sözleşmesinin kendisinde yer alabileceği gibi ayrı bir ek belge veya form olarak da düzenlenebilir. Önemli olan onayın yazılı olması ve özlük dosyasında saklanmasıdır.
İşçi daha önce imzaladığı fazla mesai onayını geri çekebilir mi?
Evet. İşçi, otuz gün önceden yazılı bildirimde bulunmak kaydıyla önceden verdiği onayı geri çekebilir. Bildirim süresi dolduktan sonra işveren bu onaya dayanarak fazla çalışma talep edemez.
Referans ve Kaynaklar
[1] 4857 sayılı İş Kanunu m.41. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz.
[2] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/22037, K. 2019/8837, T. 16.04.2019 — fazla mesainin ücrete dahil olduğuna ilişkin sözleşme hükmünün geçerliliğinin, aylık 22,5 saatlik fazla mesai bedeli ücretten düşüldükten sonra kalan tutarın asgari ücretin üzerinde kalıp kalmadığına göre belirleneceği.
[3] İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.9 (25.08.2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle). Onayın her yıl başında alınması zorunluluğu kaldırılmış, sözleşme yapılırken veya ihtiyaç ortaya çıktığında bir kez alınması yeterli kılınmıştır.
[4] İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.5. Yıllık 270 saatlik sınır işyerine değil işçinin şahsına ilişkindir.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 28 Temmuz 2026
