Velayet davası, aile mahkemesine verilen dava dilekçesiyle açılır ve dilekçede velayetin neden değiştirilmesi, kaldırılması ya da düzenlenmesi gerektiği olgu ve delillerle gösterilir. Boşanma davasında velayet kararla birlikte düzenlenir. Boşanmadan sonra velayetin değiştirilmesi için ayrı bir dava açılır.
- Velayet davası, aile mahkemesine verilen dava dilekçesiyle açılır ve dilekçede velayetin neden değiştirilmesi, kaldırılması ya da düzenlenmesi gerektiği olgu ve delillerle gösterilir.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'ne göre velayetin değiştirilmesi çekişmesiz yargı işidir ve talepte bulunanın ya da ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir.
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 316. maddesine göre velayet ve nafaka davaları basit yargılama usulüne tabidir ve 103. maddeye göre adli tatilde görülür.
- Aile mahkemesi psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan rapor alabilir ve idrak çağındaki çocuğun görüşünü dinler.
İçindekiler8 başlık
- Velayet Davası Hangi Hallerde Açılır?
- Velayet Davası Hangi Mahkemede Açılır?
- Boşanmadan Önce Velayet Düzenlenebilir mi?
- Velayet Davasında Dilekçede Neler Bulunur?
- Velayet Davası Hangi Aşamalardan Geçer?
- Velayet Davası Adli Tatilde Görülür mü?
- Velayet Davasının Masraf Kalemleri Nelerdir?
- Velayet Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Velayet Davası Hangi Hallerde Açılır?
Velayet davası şu durumlarda açılır:
- Boşanma sırasında velayetin düzenlenmesi
- Velayetin sonradan değiştirilmesi
- Velayetin kaldırılması
- Kaldırılan velayetin geri verilmesi
Türk Medeni Kanunu uyarınca boşanma davasında mahkeme ana ve babanın haklarını kararla düzenler ve boşanmada velayet çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.[1]
Boşanmadan sonra velayet kendiliğinden değişmez, çünkü yasal sebep olmadıkça velayet ana ve babadan alınamaz.[2] Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi ya da ölmesi gibi yeni olgular zorunlu kılarsa hakim resen ya da ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.[3] Kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmeyen velayet sahibi için çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir.[4] Bu yaptırımın ayrıntıları Velayeti Annede Olan Çocuk Babaya Gitmek İstemezse yazımızda anlatılmıştır.
Velayetin kaldırılması daha ağır bir önlemdir. Hakim, çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamazsa ya da bu önlemlerin yetersiz olacağı önceden anlaşılırsa, ana ve babanın velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi, çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi veya yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması hallerinde velayeti kaldırır.[5] Kaldırmayı gerektiren sebep ortadan kalkarsa hakim velayeti resen ya da ana veya babanın istemi üzerine geri verir.[6]
Velayet Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Velayet davası aile mahkemesinde açılır ve aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar.[7] Boşanma davasında yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.[8]
Boşanmadan sonra açılan velayetin değiştirilmesi davasında yetki farklıdır. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi velayetin değiştirilmesi isteminin çekişmesiz yargı işi olduğunu belirterek talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesini yetkili kabul etmiştir.[9] Talepte bulunan davacı olduğundan davacının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
Velayet ve nafaka davaları basit yargılama usulüne tabidir.[10] Boşanma davası bu listede yer almadığı için yazılı yargılama usulüne göre görülür.
Boşanmadan Önce Velayet Düzenlenebilir mi?
Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır. Ortak hayata son verilmişse ya da ayrılık hali gerçekleşmişse hakim velayeti eşlerden birine verebilir.[11]
Eşlerden biri ayrı yaşamakta haklıysa ve ergin olmayan çocukları varsa hakim, çocuklar bakımından gereken önlemleri alır.[12] Boşanma davası açıldığında ise hakim çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır.[13]
Velayet Davasında Dilekçede Neler Bulunur?
Dava dilekçesinde mahkemenin adı, tarafların adı soyadı ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, davanın konusu, olayların sıra numarası altında açık özetleri, her olayın hangi delille ispat edileceği, hukuki sebepler ve açık bir talep sonucu bulunur.[14] Tarafların kimlik ve adres bilgileri, talep sonucu ve imza gibi diğer eksikler için hakim bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.
Velayetin değiştirilmesi davasında dilekçedeki olaylar, Medeni Kanun'un saydığı yeni olgulara dayanır. Hakimin velayeti hangi ölçütlerle verdiği Boşanmada Çocuk Kime Verilir yazımızda, babanın velayet bakımından durumu Boşanmada Erkeğin Hakları yazımızda ele alınmıştır.
Velayet talebinizi dayandıracağınız olayları ve delilleri dilekçeye nasıl yazacağınızdan emin değilseniz, dilekçenizi bir avukatla birlikte hazırlamak için randevu alabilirsiniz.
Velayet Davası Hangi Aşamalardan Geçer?
Velayet davası dilekçenin mahkemeye verilmesiyle başlar ve uzman incelemesi ile çocuğun dinlenmesinden sonra karara bağlanır. Aile mahkemesi, davanın özelliğine göre esasa girmeden önce eşlerin ve çocukların sorunlarını tespit ederek sulh yoluyla çözümü teşvik eder ve sulh sağlanamazsa yargılama sürer.[15]
Mahkeme uyuşmazlığın nedenlerini araştırmak için psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanır.[16] Yargıtay 2. Hukuk Dairesi velayet düzenlemesinde çocuğun görüşünün alınmasına dair ilkeyi şöyle ifade etmiştir.[17]
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/5917, K. 2025/4008, T. 21.04.2025"Aslolan idrak çağında olan çocuğun görüşünü almak ve görüşüne gereken önemi vermektir. Ancak çocuğun üstün yararı gerektirdiği takdirde görüşünün aksine karar verilmesi de mümkündür."
Daire aynı kararda psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan uzmanlardan, her iki ebeveynin ve idrak çağındaki çocuğun görüşü de alınarak yeniden inceleme ve rapor istenmesi gerektiği gerekçesiyle velayet düzenlemesini bozmuştur.
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.[18] Nafakanın nasıl istendiği Nafaka Nasıl Alınır yazımızda anlatılmıştır. Karara karşı istinaf süresi, tebliğden itibaren iki haftadır ve özel kanun hükümleri saklıdır.[19]
Velayet Davası Adli Tatilde Görülür mü?
Velayet davaları adli tatilde görülür.[20] Adli tatil her yıl yirmi temmuzda başlar ve otuz bir ağustosta sona erer. Boşanma davası bu listede ayrıca sayılmamıştır, ancak liste geçici hukuki koruma taleplerini ve ivedi görülmesine karar verilen işleri de kapsar.
Velayet Davasının Masraf Kalemleri Nelerdir?
Velayet davasının masrafı harçlar, gider avansı ve yargılama giderlerinden oluşur. Davacı yargılama harçlarını ve her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılan gider avansı tarifesindeki tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.[21] Tutarlar her yıl değiştiği için güncel miktar mahkeme veznesinden öğrenilir. Giderlerin bir kısmı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
| Masraf kalemi | Açıklama |
|---|---|
| Başvurma, karar ve ilam harçları | Dava açılırken ve karar aşamasında alınan harçlar |
| Tebliğ ve posta giderleri | Dava nedeniyle yapılan tebligat giderleri |
| Dosya ve sair evrak giderleri | Dosyaya ilişkin evrak masrafları |
| Tanık ve bilirkişi giderleri | Tanık ile bilirkişiye ödenen ücret ve giderler |
| Resmi dairelerden alınan belge giderleri | Belgeler için ödenen harç, vergi ve ücretler |
Harç ve giderleri ödeme gücünden yoksun olan kişi, talebi açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardım isteyebilir.[22] Adli yardım talebi iddianın özeti, deliller ve mali durumu gösteren belgelerle yapılır. Adli yardım dilekçesinin nasıl hazırlandığı Adli Yardım Talebi Dilekçesi yazımızda anlatılmıştır.
Velayet davasıyla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Dava açarken yatırmanız gereken harç ve gider avansının sizin durumunuzda nasıl hesaplanacağını merak ediyorsanız, sorunuzu Avukata Sor üzerinden iletebilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Velayet Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Velayet davasına dair en çok merak edilen noktaları bu başlıkta yanıtladık.
Velayet davasını yalnızca anne mi açabilir?
Hayır, istem anne ya da babadan gelebilir. Medeni Kanun yeni olguların zorunlu kılması halinde hakimin resen ya da ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri almasını öngörür.
Velayet davası vekil olmadan takip edilebilir mi?
Kanun vekille takip edilmeyen davaları açıkça öngörür ve bu davalarda tarafın hazır bulunduğu günlere ait gündelik, yol ve konaklama giderini yargılama gideri sayar (HMK m.323/1-g).
Velayet davası UYAP üzerinden açılabilir mi?
Güvenli elektronik imza kullanılarak elektronik ortamda dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir ve dava dosyaları incelenebilir (HMK m.445/2).
Boşanma davasında kişisel ilişki nasıl düzenlenir?
Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla olan kişisel ilişkilerini düzenler. Velayeti kendisine bırakılmayan ebeveyn, çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m.182 ve m.323).
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182/1 ve m.336/3 - boşanmada velayetin düzenlenmesi.
[2] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.335/1 - yasal sebep olmadıkça velayetin alınamaması.
[3] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.183 - durumun değişmesi.
[4] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.324/3 - kişisel ilişki gereklerinin yerine getirilmemesi halinde velayetin değiştirilmesi.
[5] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.348 - velayetin kaldırılması.
[6] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.351/2 - velayetin geri verilmesi.
[7] 4787 sayılı Aile Mahkemeleri Kanunu m.2 ve m.4 - aile mahkemelerinin kuruluşu ve görevi.
[8] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.168 - boşanma davasında yetki.
[9] Yargıtay 5. HD, E. 2025/7006, K. 2025/10509, T. 07.07.2025 - velayetin değiştirilmesinde yargı yeri ve HMK m.384.
[10] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.316/1-ç - basit yargılama usulüne tabi davalar.
[11] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.336/1-2 - evlilik devam ederken velayet.
[12] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.197 - eşlerin ayrı yaşaması.
[13] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169 - boşanma davasında geçici önlemler.
[14] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1 - dava dilekçesinin içeriği.
[15] 4787 sayılı Aile Mahkemeleri Kanunu m.7 - sulhun teşviki.
[16] 4787 sayılı Aile Mahkemeleri Kanunu m.5 - uzmanlardan yararlanma.
[17] Yargıtay 2. HD, E. 2024/5917, K. 2025/4008, T. 21.04.2025 - velayet düzenlemesinde idrak çağındaki çocuğun görüşü ve uzman raporu.
[18] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182/3 - çocuğun giderlerine katılma.
[19] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.345 - istinaf süresi.
[20] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.103/1-b - adli tatilde görülecek dava ve işler.
[21] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.120/1 - harç ve gider avansının ödenmesi.
[22] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.334 ve m.336 - adli yardım ve talebin mahkemeden istenmesi.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 13 Ekim 2026
