Kamu malına zarar verme suçunun cezası, Türk Ceza Kanunu'nun 152. maddesine göre bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Bu ceza, sıradan mala zarar vermenin çok üzerindedir; çünkü kanun koyucu kamuya ait bir malın veya kamu hizmetine tahsis edilmiş bir yerin zarar görmesini, mülkiyet hakkına yönelen basit bir saldırının ötesinde görmüştür.
Sokakta bir otobüs durağının kırılması, belediyeye ait bir aracın çizilmesi veya kamu binasına yazı yazılması gibi eylemler, uygulamada en sık karşılaşılan kamu malına zarar verme örnekleridir.
- Nitelikli hal uygulanır: Kamu malına zarar verme, TCK m.151'deki temel haldense TCK m.152'deki ağırlaştırılmış hal kapsamında cezalandırılır.
- Ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir: Genel mala zarar vermedeki adli para cezası seçeneği burada bulunmaz, doğrudan hapis cezası öngörülür.
- Şikayete tabi değildir: Savcılık, mağdurun şikayeti aranmaksızın soruşturmayı resen yürütür ve zamanaşımı süresi dolana kadar kovuşturma açılabilir.
- Kamu hizmeti aksarsa ceza artar: Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu hizmeti geçici olarak dahi aksarsa ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
- Zararın giderilmesi cezayı azaltır: TCK m.168'deki etkin pişmanlık hükümleri, zararın tamamen giderilmesi halinde indirim sağlar.
TCK 152'ye Göre Kamu Malına Zarar Vermenin Cezası
TCK m.152/1-a, mala zarar verme suçunun kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis ya da eşya üzerinde işlenmesini nitelikli hal saymıştır.[1] Bu halde fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; TCK m.151'deki temel halin aksine burada adli para cezası seçeneği yoktur.
Suçun oluşması için failin, malın kamuya ait olduğunu veya kamu hizmetine tahsis edildiğini bilerek hareket etmesi gerekir. Örneğin özel bir işletmenin kamuya açık otoparkındaki bariyerin kırılması, somut olayın niteliğine göre bu madde kapsamında değerlendirilebilir.
Nitelikli Halin Diğer Örnekleri Nelerdir?
TCK m.152/1, kamu malına zarar vermeyle birlikte sayılan başka nitelikli halleri de içerir. Bunlar, toplumsal zararın büyüklüğü gözetilerek aynı ceza aralığına tabi tutulmuştur.
- Yangın, sel, deprem gibi afetlere karşı korumaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis.
- Devlet ormanları dışındaki her türlü ağaç, fidan veya bağ çubuğu.
- Sulama, kurutma, taşkın ve toprak muhafaza tesisleri.
- Grev veya lokavt hallerinde işveren, işçi ya da bunların sendika ve konfederasyonlarına ait bina, tesis veya eşya.
- Siyasi partilerin veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının maliki bulunduğu bina, tesis veya eşya.
- Görevinden ötürü öç almak amacıyla, sona ermiş olsa bile bir kamu görevlisinin zararına işlenen fiiller.
Yakarak, patlayıcı madde kullanarak veya büyük bir tehlike doğurabilecek başka bir yöntemle işlenmesi halinde bu ceza, bir katına kadar ayrıca artırılabilir.
Kamu Hizmetinin Aksaması Halinde Ceza Nasıl Artar?
TCK m.152/2, mala zarar verme sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması halini ayrıca düzenler. Bu durumda birinci fıkraya göre belirlenecek ceza, yarısından iki katına kadar artırılır.
Bir baz istasyonuna, elektrik trafosuna veya demiryolu hattına verilen zarar, somut olayda hizmetin fiilen kesintiye uğramasına yol açtıysa bu artırım gündeme gelir. Hizmetin ne kadar süre aksadığı, artırım oranının belirlenmesinde mahkemece dikkate alınır.
Kamu Malına Zarar Verme Şikayete Tabi midir?
Kamu malına zarar verme, şikayete tabi değildir. TCK m.151'deki temel halin aksine, nitelikli haller resen soruşturulur ve kovuşturulur; mağdur kurumun şikayetinden vazgeçmesi ya da hiç şikayette bulunmaması, soruşturmanın önüne geçmez.
Aşağıdaki tablo, temel hal ile kamu malına ilişkin nitelikli hali kısaca karşılaştırır.
| Kriter | TCK m.151 (Temel Hal) | TCK m.152/1-a (Kamu Malı) |
|---|---|---|
| Ceza | 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezası | 1 yıldan 4 yıla kadar hapis |
| Şikayete tabi mi | Evet, mağdurun şikayeti üzerine soruşturulur | Hayır, resen soruşturulur |
| Zamanaşımı | Dava zamanaşımı süresine tabidir | 8 yıllık dava zamanaşımına tabidir |
Bu fark, mağdurun kim olduğuyla değil, korunan hukuki değerle ilgilidir. Kamu malına verilen zarar, doğrudan bir bireyin değil toplumun ortak kullanımına ayrılmış değerlerin zedelenmesi anlamına gelir; kanun bu yüzden savcılığa resen harekete geçme yetkisi tanır.
Etkin Pişmanlık Zararı Nasıl Etkiler?
TCK m.168, mala zarar verme suçlarında etkin pişmanlık hükmünü ayrıca düzenler. Fail, azmettiren veya yardım eden kişi, suç tamamlandıktan sonra ancak soruşturma başlamadan önce zararı tamamen giderirse cezada üçte iki oranına kadar indirim uygulanabilir.
Soruşturma başladıktan fakat kovuşturmaya geçilmeden önce zarar giderilirse indirim oranı azalır; kovuşturma aşamasında, hüküm verilmeden önce giderilen zararda ise indirim yarıya kadar iner. Kısmi ödeme bu indirimden yararlanmak için yeterli değildir; zararın tamamının karşılanması aranır.
Kamu malına zarar verme suçlamasıyla karşı karşıyaysanız savunma stratejinizi belirlemek için avukatlarımızla görüşme yapmak amacıyla Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
Kamu malına zarar verme dosyanız hakkında detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Ceza miktarınızın ve infaz sürecinizin somut hesabı için İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Kamu Malına Zarar Verme Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bu suça ilişkin en sık gelen soruları aşağıda derledik.
Kamu malına zarar verme suçunda adli para cezası uygulanır mı?
Hayır. TCK m.152/1'de yalnızca hapis cezası öngörülmüştür; temel haldeki adli para cezası seçeneği bu nitelikli halde yoktur.
Belediyeye ait bir aracın çizilmesi bu suç kapsamına girer mi?
Evet, araç kamu kurumuna ait ve kamu hizmetine tahsis edilmişse, çizme eylemi TCK m.152/1-a kapsamında değerlendirilir ve nitelikli hal uygulanır.
Kamu malına zarar verme suçunda zamanaşımı ne kadardır?
Temel nitelikli halde (TCK m.152/1) dava zamanaşımı 8 yıldır. Kamu hizmetinin aksamasına yol açan ağırlaştırılmış halde (TCK m.152/2) bu süre 15 yıla çıkar.
Zararı tazmin edersem ceza tamamen ortadan kalkar mı?
Hayır, ancak indirilir. TCK m.168 uyarınca zararın tamamen giderilmesi, soruşturma veya kovuşturma aşamasına göre üçte iki ile yarı arasında değişen oranda indirim sağlar; suç ortadan kalkmaz.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.152. Mala zarar verme suçunun kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya eşya üzerinde işlenmesi halinde fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Kamu hizmetinin aksaması halinde ceza yarısından iki katına kadar artırılır (m.152/2).
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 31 Temmuz 2026
