İş Sözleşmesi İbra Protokolü Örneği

İş Sözleşmesi İbra Protokolü Nedir?

İş sözleşmesi ibra protokolü, iş ilişkisi bittikten sonra işçi alacaklarının kalem kalem gösterilip banka yoluyla ödendiğini belgeleyen ve şartlarına uyulduğunda işvereni o kalemlerden kurtaran belgedir. Geçerlilik şartları 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesinde düzenlenmiştir.^[1]

Kanun dört şartı birlikte arar. Protokol yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olmalı, alacağın türü ve miktarı açıkça yazılmalı ve ödeme hak tutarına göre noksansız ve banka aracılığıyla yapılmış olmalıdır. Bu unsurlardan birini taşımayan ibra kesin olarak hükümsüzdür.

İbranamenin genel şartları İbraname Nedir ve İbraname Örneği yazımızda, karşılıklı anlaşmayla fesih ise İkale Sözleşmesi Nedir, Ne Demek? yazımızda ayrıca anlatılıyor.

İbra Protokolü Ne Zaman İmzalanabilir?

Protokol, iş sözleşmesinin sona ermesinden en az bir ay geçtikten sonra imzalanabilir. Bekleme süresi, işini kaybeden işçinin baskı altında imza atmasını önlemek için konmuştur ve fesih günü ya da izleyen günlerde imzalatılan ibra kesin olarak hükümsüzdür.

İşverenler çoğu zaman çıkış evraklarıyla birlikte ibraname de imzalatır. Böyle bir belge, üzerindeki tarih ne olursa olsun bir aylık süre dolmadan imzalandığı ispatlanırsa geçersizdir ve işçi alacağının ödenmemiş kısmını dava edebilir.

Bir aylık süre ikale ile fesihte de uygulanır, çünkü kanun sona ermenin şeklini ayırmaz. İkale sözleşmesinin içine konan ibra cümlesi sözleşmeyle aynı gün imzalandığı için ibra sonucu doğurmaz, bankadan yapılan ödeme yalnızca tutarıyla sınırlı makbuz sayılır.

Protokolde Alacaklar Nasıl Gösterilmelidir?

Her alacak kalemi türü ve tutarıyla ayrı ayrı yazılır. "Tüm alacaklarımı aldım" gibi genel bir ifade, kanunun aradığı açıklığı taşımadığı için ibra sonucu doğurmaz.

Protokolde şunlar yer alır:

• İşe giriş ve fesih tarihi ile fesih şekli
• Kıdem, ihbar, izin, ücret ve fazla çalışma alacaklarının ayrı ayrı tutarı
• Ödemenin banka yoluyla yapıldığı tarih ve hesap bilgisi
• Bir aylık sürenin geçtiğini gösteren tarih kaydı
• Dekont ve hesap pusulası eki

Protokolde yazmayan alacak ibra edilmiş sayılmaz. Fazla mesai kalemi bulunmayan protokol, işçinin sonradan fazla mesai alacağı istemesine engel değildir ve bu alacağın hesabı Fazla Mesai Ücreti Nedir yazımızda gösteriliyor.

Ödeme Elden Yapılırsa İbra Geçerli Olur mu?

Elden yapılan ödemeyle alınan ibra geçerli olmaz, çünkü Türk Borçlar Kanunu ödemenin banka aracılığıyla ve hak tutarına göre noksansız yapılmasını şart koşar. Kanun, gerçek tutarı karşılamayan bir ödemeye makbuz etkisi tanırken bile ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olmasını arar. Banka dekontunun protokole eklenmesi ve açıklamasında ödemenin hangi alacak için yapıldığının yazılması, sonradan çıkacak mahsup tartışmasını daraltır.

Eksik ödeme de ibrayı geçersiz kılar. Hakkın gerçek tutarını karşılamayan ibra, içerdiği miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir ve işçi yalnızca kalan farkı ister.

Örneğin kıdem tazminatının yarısını ödeyip tamamı için ibra alan işveren, kalan yarıyı faiziyle öder. Ödenen tutarın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı Kıdem Tazminatı Nedir yazımızdaki ölçütlerle kontrol edilebilir.

İbra Protokolü İşe İade Davasını Engeller mi?

İbra protokolü işe iade davasını engellemez, çünkü ibra yalnızca parasal alacakları kapsar ve feshin geçerliliğine itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Kıdem ve ihbar tazminatının ödenmiş olması da işe iade başvurusuna engel değildir. İşçi işe başlatılırsa bu ödemeler, işe iade sonucu yapılacak ödemelerden mahsup edilir.^[2]

Süreler burada çakışır. İşe iade için arabulucuya başvuru süresi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aydır, geçerli bir ibra ise sona ermeden en az bir ay sonra imzalanabilir.^[3] İşe iade yoluna gidecek işçi bu yüzden protokolü beklemeden başvurusunu yapar, dava yolu İşe İade Davası Nasıl Açılır yazımızda anlatılıyor.

Protokole yazılan "hiçbir dava açmayacağım" gibi genel bir feragat cümlesi de türü ve miktarı gösterilmeyen alacaklar bakımından ibra sonucu doğurmaz.

İş Sözleşmesi İbra Protokolü Hakkında Sık Sorulan Sorular

Noter şartı ve şerh düşme, protokolü imzalayacak işçilerin en sık sorduğu konular.

Referans ve Kaynaklar

^[1] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420 - işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin geçerlilik şartları ve makbuz hükmü.

^[2] 4857 sayılı İş Kanunu m.21 - geçersiz feshin sonuçları ve peşin ödenen bildirim ücreti ile kıdem tazminatının mahsubu.

^[3] 4857 sayılı İş Kanunu m.20 - işe iade talebiyle fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvuru zorunluluğu.