İş Kazası Tutanağı Tutulmazsa Ne Olur?

İş kazası tutanağı tutulmazsa ne olur? İşverene idari para cezası uygulanır ve tazminat davasında kusur değerlendirmesi işveren aleyhine ağırlaşabilir. İşçinin hak kaybı yaşaması ise gerekmez.

Bu sonucun tam olarak nasıl işlediği, işverenin kazayı kayıt altına alma yükümlülüğü ile SGK'ya bildirme yükümlülüğünün 6331 sayılı Kanun'da ayrı fıkralarda düzenlenmiş iki farklı sorumluluk olmasından kaynaklanır. Bu yazıda tutanağın yasal dayanağı, tutulmamasının doğurduğu idari ve hukuki sonuçlar ile işçinin başvurabileceği yollar ele alınıyor.

"İş Kazası Tutanağı Tutulmazsa Ne Olur?" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

"İş Kazası Tutanağı Tutulmazsa Ne Olur?" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

İş Kazası Tutanağının Yasal Dayanağı Nedir?

İş kazası tutanağının yasal dayanağı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesinin birinci fıkrasıdır. Bu fıkraya göre işveren, bütün iş kazalarının kaydını tutmak, gerekli incelemeleri yapmak ve bunlarla ilgili raporları düzenlemekle yükümlüdür.^[1] Uygulamada "iş kazası tutanağı" olarak anılan belge, kanundaki bu kayıt ve rapor yükümlülüğünün somut çıktısıdır.

Kanun, tutanağın biçimini veya içereceği asgari unsurları ayrıca düzenlemez. Kanunun aradığı şey, kazanın gerçekten kayıt altına alınmış ve incelenmiş olmasıdır. Uygulamada işyerleri bu kaydı, olay yerinde tanık imzalı bir tutanakla tutar.

İş Kazası Tutanağı ile SGK Bildirimi Arasındaki Fark Nedir?

İş kazası tutanağı ile SGK bildirimi arasındaki fark, ikisinin 6331 sayılı Kanun'un aynı maddesinin farklı fıkralarında düzenlenen, birbirinden bağımsız iki ayrı yükümlülük olmasıdır. Bu ikisi uygulamada sık sık birbirine karıştırılır. Aşağıdaki tablo bu iki yükümlülüğü karşılaştırır.

Yönü	İş Kazası Tutanağı (Kayıt)	SGK Bildirimi
Yasal dayanak	m.14/1-a	m.14/2-a
Süre	Kanunda ayrı bir süre belirtilmez	Kazadan sonraki 3 iş günü
Cezayı veren kurum	Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğü	Sosyal Güvenlik Kurumu

Bu ayrım önemlidir, çünkü iki yükümlülüğün ihlali birbirinden bağımsız değerlendirilir ve ayrı kurumlarca cezalandırılır. SGK'ya bildirimin nasıl yapıldığı İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır? yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

İş Kazası Tutanağı Tutulmazsa Hangi İdari Para Cezası Uygulanır?

İş kazası tutanağı tutulmazsa, yani kayıt ve rapor yükümlülüğü yerine getirilmezse, 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca işverene idari para cezası uygulanır.^[2] Kanunun ilk yürürlüğe girdiği 2012 yılında bu ceza bin beş yüz Türk Lirası olarak belirlenmiştir. Tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiği için, güncel miktar ilgili yılın tebliğinden kontrol edilmelidir.

Cezanın miktarı işyerinin çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre de artar. Elli ve daha fazla çalışanı bulunan çok tehlikeli sınıftaki bir işyerinde taban tutar, yüzde iki yüz oranında artırılarak uygulanır.

İş Kazası Tutanağı Eksikliğinin Tazminat Davasına Etkisi Nedir?

Tutanağın hiç tutulmamış olması, işçinin tazminat talep etme hakkını ortadan kaldırmaz. İş kazasının varlığı başka delillerle de ispatlanabilir. Ancak tutanak eksikliği, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine gösterdiği özenin bir göstergesi olarak değerlendirilir ve bilirkişi incelemesinde kusur oranını işveren aleyhine yükseltici bir unsur haline gelebilir.

Kusur oranının tazminat davasında nasıl belirlendiği İş Kazasında Kusur Durumları yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Uygulamada tutanağı bulunmayan dosyalarda bilirkişi, işverenin kazadan sonraki tutumunu da ayrıca değerlendirmeye alır. Tazminat davasının hangi şartlarda ve nasıl açıldığı İş Kazası Tazminatı Davası yazımızın konusudur.

İş Kazası Tutanağı Tutulmazsa İşçi Ne Yapabilir?

Tutanağın işveren tarafından tutulmamış olması, işçinin veya kaza sonucu vefat halinde yakınlarının SGK'ya ya da Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne doğrudan başvurmasına engel değildir. Kurum, olayın iş kazası niteliğini taşıyıp taşımadığını kendi denetim elemanları aracılığıyla ayrıca araştırabilir.

Bu başvuruda en güçlü deliller, olay anına ait sağlık raporu, tanık beyanları ve varsa iletişim kayıtlarıdır. Tutanak bulunmasa dahi bu deliller bir araya getirildiğinde olayın iş kazası olarak tescili genellikle mümkün olur.

İş Kazası Tutanağı Sonradan Düzenlenebilir mi?

Kazadan uzun süre sonra düzenlenen bir tutanak kanunen geçersiz sayılmaz, ancak ispat gücü tartışmalıdır. Mahkemeler, olay anına yakın düzenlenmiş ve tanık imzası taşıyan tutanaklara, aylar sonra hazırlanmış bir belgeye göre daha fazla ağırlık verir.

Uygulamada işverenlerin bir kısmı, denetim ya da dava sürecinde eksikliği fark ettiğinde geriye dönük bir tutanak hazırlama yoluna gider. Böyle bir belge, düzenlenme tarihi gerçek olay tarihinden çok sonraysa mahkemede güçlü bir şüpheyle karşılanır.

"İş Kazası Tutanağı Tutulmazsa Ne Olur?" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

İş Kazası Tutanağı Hakkında Sık Sorulan Sorular

İş kazası tutanağıyla ilgili en çok merak edilen ek noktaları bu başlıkta topladık.

---

Referans ve Kaynaklar

^[1] 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.14/1-a - iş kazalarının kayıt ve rapor yükümlülüğü.

^[2] 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.26/1-e - kayıt ve rapor yükümlülüğüne aykırılığın idari para cezası.