Vakıf üniversitesinde çalışan bir akademisyene, aynı unvandaki devlet üniversitesi emsalinden daha az net ücret ödenmesi kanunen yasaktır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na eklenen ek 8. madde, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre devlet üniversitelerinde ödenen ücret tutarından az ücret verilemeyeceğini düzenler.[1]
Vakıf üniversitesi akademisyeni maaş farkı alacağı konusunda avukatlarımızla görüşmek için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Eşitleme kuralı 2020'de yürürlüğe girdi: 7243 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen ek 8. madde bu güvenceyi getirdi.
- Kapsam öğretim elemanlarıdır: Kural öğretim üyeleri ile öğretim görevlisi ve araştırma görevlilerini kapsar, idari personeli kapsamaz.
- Karşılaştırma net ücret üzerinden yapılır: Yalnızca gösterge aylığı değil, devlet üniversitesindeki emsalin net ücreti esas alınır.
- YÖK denetler: Kurul, vakıf üniversitelerinin bu yükümlülüğe uyumunu izler ve hesaplama yöntemine ilişkin ölçüt belirler.
- Ekonomik zorluk mazeret değildir: Ek 8. madde emredici olduğundan üniversitenin mali durumu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
- Görevli mahkeme tartışmalıdır: Uyuşmazlığın iş mahkemesinde mi idari yargıda mı görüleceği somut duruma göre değişir.
- Beş yıllık zamanaşımı: İş mahkemesinde görülen fark alacağı davalarında ücret alacakları beş yıllık süreye tabidir.
Eşitleme Kuralı Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?
Bu düzenleme, 7243 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle 2547 sayılı Kanun'a eklenmiş ve 17 Nisan 2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Düzenlemeden önce vakıf üniversiteleri, akademisyen ücretlerini serbestçe belirleyebiliyordu. Bu tarihten sonra ise devlet üniversitesindeki emsal ücretin altında kalınması yasaklanmıştır.
Vakıf ve devlet akademisyeni maaş farkı ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Eşitleme Kuralı Hangi Personeli Kapsar?
Ek 8. madde yalnızca öğretim elemanlarını kapsar: öğretim üyeleri (profesör, doçent, doktor öğretim üyesi), öğretim görevlileri, okutmanlar ve araştırma görevlileri bu düzenlemeden yararlanır. Vakıf üniversitesinin idari personeli (memur niteliğindeki çalışanları, uzmanlar, teknik personel gibi) bu maddenin kapsamı dışındadır.
İdari personelin ücreti, devlet üniversitesindeki emsal idari personelle otomatik olarak eşitlenmez, bu personelin ücret talepleri farklı esaslara tabidir.
Farklı unvan ve kadrolardaki akademisyen maaşlarının genel yapısı hakkında bilgi için Akademisyen Maaşları yazımıza bakabilirsiniz.
Eşitlemeye Hangi Ücret Kalemleri Dahildir?
Eşitleme yalnızca temel gösterge aylığıyla sınırlı değildir. Devlet üniversitesindeki bir akademisyenin net ücretini oluşturan üniversite ödeneği, geliştirme ödeneği, eğitim-öğretim ödeneği, yükseköğretim tazminatı ve akademik teşvik ödeneği gibi kalemler de karşılaştırmaya dahil edilir. Vakıf üniversitesi, bu kalemlerin toplamından oluşan net tutarın altında bir ücret ödeyemez.
| Karşılaştırma Unsuru | Açıklama |
|---|---|
| Temel gösterge aylığı | Unvan ve dereceye göre belirlenen taban |
| Üniversite ve geliştirme ödeneği | Eşitlemeye dahil edilir |
| Yükseköğretim tazminatı | Eşitlemeye dahil edilir |
| Akademik teşvik ödeneği | Bir önceki yılki bilimsel faaliyete göre değişir, eşitlemeye dahildir |
Yükseköğretim Kurulu'nun Bu Konudaki Rolü Nedir?
Yükseköğretim Kurulu, vakıf üniversitelerinin bu yükümlülüğe uyumunu denetler ve ücret hesaplama yöntemine ilişkin usul belirleyebilir. Uygulamada bazı vakıf üniversitelerinin, net ücret yerine brüt ücret üzerinden karşılaştırma yaparak eşitleme yükümlülüğünü aşmaya çalıştığı görülmüştür. Bu tür bir uygulama kanunun aradığı net ücret eşitliğini sağlamadığından, akademisyen fark alacağı talep edebilir.
Nitekim bu tuzağın somut bir örneği yargıya da taşınmıştır. Bir vakıf üniversitesinin brüt ücret üzerinden eşitleme yaptığı bir uyuşmazlıkta, İstanbul 10. İdare Mahkemesi üniversiteyi haksız bulmuş ve karar İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. İdare Dava Dairesi tarafından da onanmıştır.
Bu kararla birlikte, brüt üzerinden yapılan eşitlemenin kanuna aykırı olduğu ve akademisyenlerin geçmişe dönük fark alacaklarını talep edebileceği bir kez daha teyit edilmiştir.
Eşitleme Yükümlülüğüne Uyulmazsa Ne Yapılabilir?
Devlet üniversitesindeki emsalinin net ücretinin altında ücret aldığını düşünen bir vakıf üniversitesi akademisyeni, öncelikle üniversitenin personel dairesinden veya insan kaynaklarından emsal ücret bilgisini ve hesaplama yöntemini talep edebilir. Sonuç alınamazsa, geçmişe dönük ücret farkının ve yasal faizinin tahsili için dava açılabilir.
Vakıf Üniversitesi Akademisyeni Maaş Farkı Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?
Bu soru, uygulamada en çok tereddüt yaratan noktadır ve tek bir kesin cevabı yoktur. Vakıf üniversitesi ile öğretim elemanı arasındaki ilişkinin hukuki niteliği konusunda yıllardır süren bir içtihat farklılığı bulunur.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2012 yılında verdiği bir kararda vakıf üniversitesinin kamu tüzel kişiliğine sahip olması ve yükseköğretim hizmetinin kamu hizmeti sayılması gerekçesiyle idari yargının görevli olduğuna hükmetmiştir.[2] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise 2021 yılında verdiği bir kararda, vakıf üniversitesi ile öğretim elemanı arasındaki sözleşmenin özel hukuka tabi bir iş sözleşmesi niteliği taşıdığını belirterek adli yargının (iş mahkemesinin) görevli olduğu sonucuna varmıştır.[3]
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2020 yılındaki bir başka kararında yeniden idari yargı lehine tavır almış ve bu görüş güncel uygulamada ağırlık kazanmıştır. Nitekim maaş farkı davalarına özgü olarak, İstanbul 10. İdare Mahkemesi'nin verdiği ve istinaf incelemesinden geçen kararla birlikte, vakıf üniversitesi akademisyenlerinin maaş farkı davalarında görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğu emsal niteliği kazanmıştır. 2025 yılında bazı iş mahkemelerinin, kendilerine açılan benzer davalarda yargı yolunun caiz olmadığı gerekçesiyle davayı usulden reddettiği de görülmektedir.
Bu tabloya göre pratik önerimiz şudur: maaş farkı davası açılmadan önce, güncel içtihadın hangi yönde olduğu ve somut olayda üniversitenin statüsü mutlaka bir avukatla değerlendirilmelidir. Yanlış yargı kolunda açılan bir dava, görevsizlik kararıyla zaman ve harç kaybına yol açabilir.
İdari Yargı Yolu İzlenirse Süre ve Usul Değişir mi?
Evet, önemli ölçüde değişir. Dava idare mahkemesinde açılacaksa, doğrudan dava açılamaz. Önce üniversiteye (idareye) yazılı başvuruda bulunulması ve talebin reddedilmesi veya cevap verilmemesi beklenir.
İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre, hakkı ihlal edilen kişi bu ihlali öğrendiği tarihten itibaren bir yıl, her halükarda işlem veya eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmalıdır.[4] İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek zımnen reddedilmiş sayılır, bu noktadan sonra dava açma süresi işlemeye başlar.
Bu süreç, iş mahkemesindeki beş yıllık genel zamanaşımı süresinden ve doğrudan dava açma usulünden tamamen farklıdır. Bu yüzden hangi yargı kolunun izleneceği netleşmeden idareye başvuru adımı atlanmamalıdır.
Fark Alacağı Davasında Zamanaşımı Süresi Nedir?
Dava iş mahkemesinde açılıyorsa, ücret niteliğindeki alacaklarda zamanaşımı süresi genel olarak beş yıldır. Bu süre, her ay hak edilen ücret farkı için ayrı ayrı işlemeye başlar, akademisyen geçmiş beş yıl içindeki farkları talep edebilir.
Uygulamada görülen davalarda akademisyenlerin beş yıla kadar geriye dönük fark talep edebildiği, konuyla ilgili haberlere de yansımıştır. Dava idare mahkemesinde açılacaksa yukarıda anlatılan bir yıl/beş yıllık başvuru süresi ve dava açma süresi kuralları geçerli olur, iş mahkemesindeki zamanaşımı kuralları uygulanmaz.
Vakıf Üniversitesi "Ekonomik Zorluk" Gerekçesiyle Bu Yükümlülükten Kaçınabilir mi?
Hayır. Ek 8. madde, vakıf üniversitesinin mali durumuna bakılmaksızın uygulanan emredici bir düzenlemedir.
Üniversitenin ekonomik zorluk içinde olması, devlet üniversitesi emsaline göre daha düşük ücret ödemesini haklı kılmaz. Üniversite bu yükümlülüğü karşılayamıyorsa dahi akademisyenin fark alacağı hakkı devam eder.
Vakıf ve devlet akademisyeni maaş farkı konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Vakıf ve Devlet Akademisyeni Maaş Farkı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Vakıf ve devlet akademisyeni maaş farkına dair en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık.
Vakıf üniversitesindeki akademisyen devlet üniversitesinden az maaş alabilir mi?
Hayır. 2547 sayılı Kanun'un ek 8. maddesi, vakıf üniversitesi akademisyenine aynı unvandaki devlet üniversitesi emsalinden az net ücret ödenmesini yasaklar. Bu kurala aykırı ödeme yapılırsa akademisyen fark alacağı talep edebilir.
Eşitleme yalnızca temel maaşı mı kapsar?
Hayır, üniversite ödeneği, yükseköğretim tazminatı ve akademik teşvik ödeneği gibi kalemler de eşitlemeye dahildir. Karşılaştırma, kalemlerin toplamından oluşan net ücret üzerinden yapılır.
Vakıf üniversitesi akademisyeni maaş farkı davasını hangi mahkemede açar?
Bu konuda yerleşik tek bir uygulama yoktur, içtihat idari yargı ve adli yargı arasında zaman içinde değişmiştir. Güncel uygulamada maaş farkı davaları için idare mahkemesi yönünde bir ağırlık oluşmuştur, ancak dava açmadan önce güncel içtihadın bir avukatla birlikte kontrol edilmesi gerekir.
İdari personel de devlet emsaliyle ücret eşitliğinden yararlanır mı?
Hayır. 2547 sayılı Kanun'un ek 8. maddesi yalnızca öğretim elemanlarını (öğretim üyesi, öğretim görevlisi, okutman, araştırma görevlisi) kapsar. Vakıf üniversitesinin idari personeli bu düzenlemeden yararlanamaz.
Maaş farkı alacağı için ne kadar süre içinde dava açılmalıdır?
İş mahkemesinde açılan davalarda ücret alacaklarının zamanaşımı süresi beş yıldır ve her ayki fark için ayrı ayrı işler. İdare mahkemesinde açılacak davalarda ise önce idareye başvuru zorunluluğu ve farklı dava açma süreleri uygulanır.
Referans ve Kaynaklar
[1] 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ek 8. maddesi (7243 sayılı Kanun madde 11 ile eklenmiştir) — vakıf üniversitesi akademisyeninin ücret eşitliği.
[2] Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2012/189, K. 2012/234, T. 05.11.2012 — vakıf yükseköğretim kurumu ile öğretim elemanı arasındaki ilişkinin idari sözleşme niteliğinde olduğuna ve uyuşmazlığın idari yargıda görüleceğine ilişkin karar.
[3] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2019/663, K. 2021/1668, T. 14.12.2021 — vakıf üniversitesi ile öğretim elemanı arasındaki ilişkinin özel hukuka tabi olduğuna ve uyuşmazlığın iş mahkemesinde görüleceğine ilişkin karar.
[4] 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 13 — idari işlem ve eylemlerden doğan zararlarda tam yargı davası açılmadan önce idareye başvuru usulü.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 10 Ağustos 2026
