Bir işçinin cebine giren tutar, bordroda yazan brüt maaştan her zaman düşüktür. Brütten nete maaş hesaplama, brüt ücretten SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra kalan net tutarın bulunmasıdır. Aradaki fark küçük görünse de, yüksek maaşlarda gelir vergisi dilimi değiştikçe büyür.
Vergi dilimini belirlemek için gereklidir. Oca ayı harici kümülatif matrah girmelisiniz.
Hesaplama, güncel mevzuata uygun olarak Asgari Ücret Gelir ve Damga Vergisi İstisnaları uygulanarak yapılmaktadır.
Brütten Nete Geçişte Uygulanan Kesinti Oranları ve Matrahları
Bu iki kavramın bordroda neye karşılık geldiğini ve aradaki farkı oluşturan kalemleri Brüt ve Net Maaş Nedir yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Bordroda brüt tutar üzerinden dört ayrı kesinti uygulanır ve her biri farklı bir matrah veya orana bağlıdır. Aşağıdaki tablo 2026 yılında geçerli kesinti kalemlerini özetler.
| Kesinti Kalemi | Oran | Matrah |
|---|---|---|
| SGK işçi payı | %14 | SGK'ya esas kazanç (tavana kadar) |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | SGK'ya esas kazanç (tavana kadar) |
| Gelir vergisi | %15 - %35 (dilime göre) | Brüt ücret - SGK ve işsizlik primi |
| Damga vergisi | Binde 7,59 | Brüt ücret |
SGK ve işsizlik primi toplamda %15'tir ve doğrudan brüt tutardan düşülür.[1] Gelir vergisi ile damga vergisi ise bu ilk kesintiden sonra kalan tutar üzerinden ayrı ayrı hesaplanır.
SGK Primine Esas Kazanç ve Prim Tavanı
SGK primi, brüt ücretin tamamı üzerinden değil, "prime esas kazanç" adı verilen bir tutar üzerinden hesaplanır. Bu tutarın bir alt sınırı (taban) ve bir üst sınırı (tavan) vardır.
2026 yılında günlük prime esas kazanç alt sınırı 1.101 TL, aylık taban ise brüt asgari ücrete eşit şekilde 33.030 TL'dir.[2] Tavan tutarı ise 7566 sayılı Kanun ile değişmiş, asgari ücretin 7,5 katından 9 katına çıkarılarak aylık 297.270 TL'ye yükselmiştir.
Brüt maaşı tavanın üzerinde olan bir çalışanda SGK ve işsizlik primi, gerçek brüt tutar üzerinden değil, 297.270 TL üzerinden hesaplanır. Yani yüksek maaşlı bir çalışanın SGK kesintisi, maaşıyla orantılı biçimde artmaya bir noktadan sonra durur.
Gelir Vergisi Dilimleri ve Asgari Ücret İstisnası
Gelir vergisi, SGK ve işsizlik primi düşüldükten sonra kalan tutara kümülatif dilim oranları uygulanarak bulunur. 2026 yılı gelir vergisi tarifesi şöyledir.
| Gelir Dilimi | Oran |
|---|---|
| 0 - 190.000 TL | %15 |
| 190.000 - 400.000 TL | %20 |
| 400.000 - 1.500.000 TL | %27 |
| 1.500.000 - 5.300.000 TL | %32 |
| 5.300.000 TL üzeri | %35 |
Dilim sınırları yıllık kümülatif matrah üzerinden işler. Yani ocak ayında %15'te olan bir çalışan, yıl ilerledikçe kümülatif matrahı 190.000 TL'yi geçtiğinde bir üst dilime girer. Aynı brüt maaşı alan bir çalışanın yıl sonuna doğru eline geçen net tutar, bu yüzden yıl başındakinden biraz daha düşük çıkar.
Asgari geçim indirimi (AGİ) 1 Ocak 2022'den itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.[3] Onun yerine, brüt asgari ücrete denk gelen kısmın gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna tutulması esası getirilmiştir. Bu istisna 2026 yılında da uygulanmaya devam etmektedir.
Uygulamada hesaplanan gelir vergisinden aylık 4.211,33 TL, damga vergisinden ise 250,70 TL düşülür. Bu istisna yalnızca asgari ücretlileri değil, daha yüksek maaş alan tüm çalışanları kapsar. Birden fazla işverenden ücret alanlarda ise yalnızca en yüksek ücrete uygulanır.
İkramiye ve Prim Ödemelerinin Net Maaşa Etkisi
Yılbaşı ikramiyesi, performans primi veya yıllık toplu ödeme alan bir çalışanın o ayki brüt kazancı aniden yükselir. Bu artış, yalnızca o ayın kesintisini değil, kümülatif gelir vergisi matrahını da öne çeker.
Örneğin normal aylarda ilk dilimde kalan bir çalışan, iki maaş tutarında bir ikramiye aldığı ayda kümülatif matrahı 190.000 TL sınırını aşabilir. Bu durumda ikramiyenin bir kısmı %15, kalan kısmı %20 üzerinden vergilendirilir. İkramiyenin net karşılığı, aynı tutarın normal bir ayda ödenmesi halinde çıkacak sonuçtan daha düşük olur.
Bu etki özellikle yıl sonuna doğru ödenen ikramiyelerde belirgindir, çünkü çalışanın o yıla ait kümülatif matrahı zaten belirli bir seviyeye ulaşmıştır. Bordro hazırlayanların ikramiye ödemelerinde bu kümülatif etkiyi dikkate almaması, net tutarın olması gerekenden yüksek görünüp sonradan düzeltilmesine yol açabilir.
Brütten Nete Maaş Nasıl Hesaplanır?
Hesap, brüt tutardan başlayıp sırayla kesintilerin düşülmesiyle ilerler.
- SGK'ya esas kazanç bulunur (brüt tutar, tavanı aşıyorsa tavan esas alınır).
- Bu tutarın %14'ü SGK primi, %1'i işsizlik sigortası primi olarak brüt maaştan düşülür.
- Kalan tutara gelir vergisi dilimi uygulanır, çıkan vergiden asgari ücret istisnası (4.211,33 TL) düşülür.
- Brüt tutarın binde 7,59'u damga vergisi olarak hesaplanır, bundan da asgari ücret istisnası (250,70 TL) düşülür.
- Brüt maaştan bu dört kesinti çıkarılınca net maaş elde edilir.
Çözümlü Örnek: 50.000 TL Brüt Maaşın Net Karşılığı
Aylık brüt maaşı 50.000 TL olan ve ocak ayında kümülatif matrahı henüz ilk dilimde bulunan bir çalışanın net maaşı aşağıdaki gibi hesaplanır.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt maaş | 50.000,00 TL |
| SGK işçi payı (%14) | 7.000,00 TL |
| İşsizlik sigortası (%1) | 500,00 TL |
| Gelir vergisi matrahı | 42.500,00 TL |
| Gelir vergisi (%15) | 6.375,00 TL |
| Gelir vergisi istisnası | -4.211,33 TL |
| Ödenecek gelir vergisi | 2.163,67 TL |
| Damga vergisi (binde 7,59) | 379,50 TL |
| Damga vergisi istisnası | -250,70 TL |
| Ödenecek damga vergisi | 128,80 TL |
| Net maaş | 40.207,53 TL |
Aradaki fark, yani brüt ile net arasındaki 9.792,47 TL, işçi adına devlete ve SGK'ya ödenen toplam kesintidir. Aynı çalışanın yıl ilerledikçe kümülatif matrahı 190.000 TL'yi aşarsa, gelir vergisi dilimi %20'ye çıkar ve net maaşı bir miktar daha düşer.
Yüksek Maaşlı Bir Çalışanda SGK Tavanı ve Dilim Geçişi
Aylık brüt maaşı 320.000 TL olan bir çalışanda, hem SGK prim tavanı hem gelir vergisi dilim değişimi aynı anda devreye girer.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Brüt maaş | — | 320.000,00 TL |
| SGK'ya esas kazanç (tavan uygulanır) | min(320.000, 297.270) | 297.270,00 TL |
| SGK işçi payı (%14) | 297.270 × %14 | 41.617,80 TL |
| İşsizlik sigortası (%1) | 297.270 × %1 | 2.972,70 TL |
| Gelir vergisi matrahı | 320.000 - 41.617,80 - 2.972,70 | 275.409,50 TL |
Bu çalışanın gelir vergisi matrahı, brüt maaşın tamamı değil SGK tavanına göre hesaplanan kesintiler düşüldükten sonraki tutardır. Matrah 190.000 TL'yi aştığı için kalan kısım (85.409,50 TL) %20 üzerinden, ilk 190.000 TL'lik dilim ise %15 üzerinden ayrı ayrı vergilendirilir. Bu da toplam gelir vergisini tek oranlı bir hesaba göre daha yüksek çıkarır.
Brütten Nete Hesaplarken Karşılaşılan Hatalar
Brütten nete hesaplamada en sık karşılaşılan hata, SGK primi hesaplanırken tavan sınırının gözden kaçırılmasıdır. Yüksek maaşlı bir çalışanda gerçek brüt tutar üzerinden prim hesaplamak, olması gerekenden fazla kesinti çıkarır.
İkinci hata, gelir vergisi istisnasının unutulmasıdır. Asgari ücret seviyesindeki vergi ve damga vergisi istisnası düşülmeden yapılan hesap, gerçek net maaştan daha düşük bir sonuç verir.
Üçüncüsü, yıl ortasında işe başlayan veya işveren değiştiren çalışanlarda kümülatif matrahın sıfırdan başlaması gerektiğinin atlanmasıdır. Bu durumda önceki işverendeki kümülatif matrah yeni işverene taşınmaz.
Kıdem ve ihbar tazminatı gibi işçilik alacaklarının hesabında da brüt-net ayrımı belirleyicidir. Bu konudaki hesap yöntemi için Kıdem Tazminatı Hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.
Bu Hesaplama Ne Kadar Kesindir?
İnternet üzerinden yapılan brütten nete maaş hesaplama araçları kesin ve bağlayıcı bir hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Aracın amacı, bordro kesintilerinin genel mantığını ve yaklaşık net tutarı göstermektir. Çalışanın kümülatif vergi matrahı, özel teşvik uygulamaları, sendika aidatı gibi ek kesintiler ve işverene özgü bordro uygulamaları sonucu değiştirebilir.
Brütten nete maaş hesaplama ve bordro uyuşmazlıkları konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Brütten Nete Maaş Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Brütten nete maaş hesaplama sürecinde en çok merak edilen noktaları bu başlıkta derledik.
Brüt maaştan net maaşa nasıl geçilir?
Brüt maaştan önce %14 SGK ve %1 işsizlik sigortası primi düşülür. Kalan tutara gelir vergisi dilimi uygulanır, brüt tutar üzerinden binde 7,59 damga vergisi hesaplanır. Her iki vergiden asgari ücret istisnası düşüldükten sonra brüt maaştan çıkarılan kesintiler net maaşı verir.
2026 asgari ücretin net karşılığı ne kadardır?
2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL, net asgari ücret ise 28.075,50 TL'dir. Aradaki fark, asgari ücret seviyesindeki gelir vergisi ve damga vergisi istisnası sayesinde yalnızca SGK ve işsizlik primi kesintisinden oluşur.
AGİ (asgari geçim indirimi) hala uygulanıyor mu?
Hayır, asgari geçim indirimi 1 Ocak 2022 itibarıyla tamamen kaldırılmıştır. Yerine, brüt asgari ücrete denk gelen kısmın gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna tutulması esası getirilmiştir.
SGK prim tavanı brüt maaşı nasıl etkiler?
Brüt maaşı SGK prim tavanının (297.270 TL) üzerinde olan çalışanlarda SGK ve işsizlik primi, gerçek maaş üzerinden değil tavan tutar üzerinden hesaplanır. Bu nedenle çok yüksek maaşlarda kesinti oranı, maaşın tamamına göre görece düşük kalır.
Damga vergisi neden her ay değişir?
Damga vergisi brüt maaşın binde 7,59'u olarak sabit oranda hesaplanır. Ancak brüt maaş değiştiğinde (zam, prim, ikramiye gibi ek ödemelerle) tutar da değişir. Asgari ücret seviyesindeki kısım için uygulanan istisna sabit kaldığından, ek ödeme alınan aylarda ödenecek damga vergisi de artar.
İkramiye alınan ayda net maaş neden daha düşük çıkabilir?
İkramiye, o ayki brüt kazancı yükselttiği için kümülatif gelir vergisi matrahını öne çeker. Yıl içinde matrah 190.000 TL sınırını aşarsa ikramiyenin bir kısmı daha yüksek oranla vergilendirilir, bu da ikramiyenin net karşılığını beklenenden düşük gösterebilir.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.81 ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.49 uyarınca işçi payı SGK primi %14, işsizlik sigortası primi %1 olarak uygulanır.
[2] 2026 yılı brüt asgari ücret 33.030 TL, SGK prime esas kazanç tavanı ise 7566 sayılı Kanun değişikliğiyle 297.270 TL olarak belirlenmiştir. Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı (Aralık 2025).
[3] 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.23. Asgari geçim indirimi 7349 sayılı Kanun ile 01.01.2022 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmış, yerine ücretin asgari ücrete isabet eden kısmı için gelir ve damga vergisi istisnası getirilmiştir.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 24 Mayıs 2026
