Sendikal tazminat, işverenin işçiye sendikaya üye olması, üyelikten ayrılması veya sendikal faaliyette bulunması nedeniyle ayrımcı davranması ya da bu sebeple iş sözleşmesini feshetmesi halinde ödemekle yükümlü olduğu tazminattır. Bu hak, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25. maddesinde düzenlenir.[1] Sendikal sebep dışındaki genel ayrımcılık yasağı için İşverenin Eşit Davranma Borcu yazımıza bakabilirsiniz.
Sendikal tazminat konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Sendikal ayrımcılığa karşıdır: İşçinin sendika üyeliği veya faaliyeti nedeniyle işe alınmaması, farklı işleme tabi tutulması ya da işten çıkarılması hâlinde doğar.
- En az bir yıllık ücret tutarındadır: Tazminat, işçinin bir yıllık ücretinden az olamaz, mahkeme somut olaya göre artırabilir.
- İspat yükü işverendedir: İşçi sendikal nedeni iddia ettiğinde, feshin başka geçerli bir sebebe dayandığını işveren göstermelidir.
- İşe iadeyle birlikte istenebilir: İş güvencesi kapsamındaki işçi her iki talebi aynı davada ileri sürebilir.
- Kötüniyet tazminatıyla birleşmez: Aynı fesih için iki tazminata birlikte hükmedilmez.
- Önce arabuluculuk gerekir: Talep, diğer işçilik alacakları gibi zorunlu arabuluculuk aşamasından geçer.
- Sendika temsilcisinin güvencesi ayrıdır: İşyeri sendika temsilcisi ve yöneticiler için farklı bir koruma rejimi uygulanır.
Sendikal Tazminat Hangi Hallerde Doğar?
Sendikal tazminat, işçinin sendika üyeliği veya sendikal faaliyeti sebebiyle işe alınmaması, farklı işleme tabi tutulması, çalışma koşullarının değiştirilmesi ya da iş sözleşmesinin feshedilmesi hallerinde gündeme gelir. Kanun bu davranışları "sendika özgürlüğünün ihlali" olarak nitelendirir.
Fesih dışındaki ayrımcı uygulamalarda da, örneğin işçiye zam yapılmaması veya vardiyasının kasıtlı olarak ağırlaştırılması durumunda sendikal tazminat talep edilebilir. İş sözleşmesinin sona ermesi, bu tazminat için şart değildir.
Sendikal tazminat ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sendikal Tazminat Miktarı Ne Kadardır?
Sendikal tazminat, işçinin bir yıllık ücretinden az olamaz. Mahkeme, somut olayın ağırlığına göre bu tutarın üzerinde bir tazminata da hükmedebilir.
Tazminat hesaplanırken işçinin son brüt ücreti esas alınır. İkramiye, prim ve düzenli ödenen yan haklar da giydirilmiş ücrete dahil edilerek hesaba katılır.
Sendikal Tazminatta İspat Yükü Kimdedir?
İşçinin sendika üyeliği nedeniyle işten çıkarıldığı iddiasıyla açılan davada, feshin gerçek sebebini ispat yükü işverendedir. İşveren, feshin sendikal bir nedene değil geçerli veya haklı bir sebebe dayandığını göstermek zorundadır.
İşveren, gösterdiği fesih sebebinin gerçek olmadığını iddia eden işçi ise feshin sendikal nedene dayandığını ayrıca ispatlamalıdır. Uygulamada bu ispat, işten çıkarmanın toplu sözleşme görüşmeleri veya sendikalaşma sürecine denk gelen zamanlamasıyla güçlendirilir. Yargıtay, işverenin gösterdiği fesih sebebini ispatlayamaması ve aynı dönemde sendikalaşma sürecine dahil olan başka işçiler hakkındaki emsal davaların da aynı yönde sonuçlanmış olmasını, feshin sendikal nedene dayandığının güçlü bir göstergesi saymaktadır.
Sendikal Tazminat İşe İade Davasıyla Birlikte İstenebilir mi?
Evet. İş güvencesi kapsamındaki bir işçi, sendikal nedenle yapılan feshe karşı işe iade davası açabilir ve bu davada aynı zamanda sendikal tazminat talep edebilir. Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işçiye işe iade sonuçlarının yanında sendikal tazminat da ayrıca hükmedilir.
Anayasa Mahkemesi, 2015 yılında Resmi Gazete'de yayımlanan bir kararıyla, iş güvencesi kapsamı dışında kalan işçilerin (30 işçiden az çalıştıran işyerinde çalışanlar, altı aydan az kıdemi bulunanlar gibi) sendikal tazminatla birlikte işe iade talep etmesini engelleyen ibareleri iptal etmiştir.[3] Bu karardan sonra iş güvencesi kapsamı dışındaki işçiler de sendikal nedenle yapılan fesihte işe iade ve sendikal tazminatı birlikte talep edebilir hale gelmiştir.
Sendikal Tazminat Davası Nerede ve Ne Zaman Açılır?
Sendikal tazminat talebi de diğer işçilik alacakları gibi önce zorunlu arabuluculuk aşamasından geçer. Anlaşma sağlanamazsa görevli iş mahkemesinde dava açılır.
Feshe bağlı sendikal tazminat talebinde, işe iade davasıyla aynı bir aylık hak düşürücü süre uygulanır.[4] Fesih dışındaki ayrımcı uygulamalara dayanan taleplerde ise genel 5 yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir.
Sendikal Tazminat ile Kötüniyet Tazminatı Birlikte İstenebilir mi?
Hayır, aynı fesih için hem sendikal tazminat hem kötüniyet tazminatına birlikte hükmedilmez. İki tazminat da işverenin kötü niyetli bir davranışını cezalandırdığından, mükerrer tazminat talebi kabul edilmez.
İşçinin somut olayda hangi tazminatı talep edeceği, feshin hangi sebebe dayandığının ispatına göre belirlenir. Sendikal nedenin ispatlanması halinde mahkeme, kötüniyet tazminatı yerine daha yüksek olan sendikal tazminata hükmeder.
Sendika Yöneticisinin Güvencesi Sendikal Tazminattan Farklı mıdır?
Evet, işyeri sendika temsilcisinin ve sendika yöneticisinin güvencesi ayrı bir kurumdur. Sendika temsilcisinin iş sözleşmesi, işverence haklı bir sebep gösterilmeden feshedilirse temsilci işe iadesini talep edebilir; bu talep kabul edilmezse işveren, boşta geçen süre ücretinin yanında ayrıca güvence tazminatı ödemekle yükümlü tutulur.
Sendikal tazminat ise bu güvenceden bağımsız, sendika üyesi olan her işçinin ayrımcılığa uğradığında başvurabileceği genel bir korumadır. Bir işçi somut olayda hem temsilcilik güvencesinden hem sendikal tazminattan aynı anda yararlanabilir, ikisi birbirini dışlamaz.
Sendika üyeliği nedeniyle karşılaşılabilecek ayrımcılık, işçinin genel iş güvencesi ve tazminat hakları bütünü içinde değerlendirilir. Genel çerçeve için İş Kanunu'na Göre İşçi Hakları rehberimize bakabilirsiniz.
İşçi haklarınızla ilgili sorularınız için İşçi Hakları Danışma Hattı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sendikal tazminat konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sendikal Tazminat Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sendikal tazminata dair okuyucularımızın en çok merak ettiği soruları bu başlıkta yanıtladık.
Sendikal tazminat kaç maaş tutarındadır?
Sendikal tazminat, işçinin bir yıllık ücretinden az olamaz. Mahkeme, olayın ağırlığına göre bu tutarın üzerinde bir tazminata da hükmedebilir.
Sendikal tazminat için işten çıkarılmak şart mıdır?
Hayır, iş sözleşmesi devam ederken de sendika üyeliği nedeniyle ayrımcılığa uğrayan işçi sendikal tazminat talep edebilir. Fesih yalnızca tazminatın en sık gündeme geldiği durumdur.
Sendikal tazminat ile işe iade tazminatı birlikte istenebilir mi?
Evet, iş güvencesi kapsamındaki işçi feshin geçersizliğine karar verilmesi halinde hem işe iade sonuçlarını hem de sendikal tazminatı birlikte talep edebilir.
İş güvencesi kapsamında olmayan işçi sendikal tazminat alabilir mi?
Evet, Anayasa Mahkemesi'nin 2015 yılındaki kararından sonra iş güvencesi kapsamı dışındaki işçiler de sendikal nedenle yapılan fesihte işe iade ve sendikal tazminatı birlikte talep edebilmektedir.
Sendikal tazminatta feshin gerçek sebebini kim ispatlar?
Fesih sebebini ispat yükü işverendedir. İşverenin gösterdiği sebebin gerçek olmadığını iddia eden işçi ise feshin sendikal nedene dayandığını ayrıca kanıtlamalıdır.
Sendikal tazminat davasında süre nedir?
Feshe bağlı talepte işe iade davasıyla aynı bir aylık hak düşürücü süre uygulanır. Fesih dışındaki ayrımcı uygulamalarda ise 5 yıllık genel zamanaşımı geçerlidir.
Referans ve Kaynaklar
[1] 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, madde 25 - Sendika özgürlüğünün güvencesi ve sendikal tazminat.
[2] Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/35338, K. 2017/16088, T. 04.07.2017 — davalı işverenin fesih bildiriminde dayandığı sebebi ispat edemediği, aynı durumdaki işçiler tarafından açılan davalarda verilen mahkeme kararları da dikkate alındığında işverenin sendikal örgütlenmeyi engelleyici tutum sergilediğinin ve feshin sendikal nedene dayandığının kabulü gerektiği.
[3] Anayasa Mahkemesi, E. 2013/1, K. 2014/161, T. 22.10.2014 (Resmi Gazete yayım tarihi: 11.11.2015) - 6356 sayılı Kanun'un 25. maddesinin bazı ibarelerinin iptaline ilişkin karar.
[4] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 20 - İşe iade davasında hak düşürücü süre.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 10 Ağustos 2026
