İşe alacağım deyip vazgeçen işveren, sözleşme henüz imzalanmamış olsa bile tazminat ödemekle yükümlü olabilir. İşe alınacağı yönünde güven verilen ve bu güvene dayanarak mevcut işinden ayrılan kişiye karşı işveren son anda vazgeçerse, Yargıtay bu durumu culpa in contrahendo, yani sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluk olarak nitelendirir ve dayanağını Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesindeki dürüstlük kuralına bağlar.
İş teklifi sonrası yaşanan mağduriyetler konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Sözleşme kurulmasa da sorumluluk doğar: İşe alınacağı yönünde güven verilen ve bu güvenle eski işinden ayrılan kişiye karşı işveren, culpa in contrahendo gereği sorumlu olabilir.
- Dayanak dürüstlük kuralıdır: Sorumluluğun kaynağı TMK m.2, sözleşme görüşmelerinden doğan güven ilişkisinin ihlalidir.
- Tazmin edilen menfi zarardır: Mahrum kalınan kıdem tazminatı ve boşta geçen sürenin gelir kaybı istenebilir, yeni işte kazanılacak ücretin tamamı istenemez.
- Görevli mahkeme tartışmalıdır: Sözleşme kurulmadıysa dava iş mahkemesinde değil, genellikle genel yetkili mahkemede görülür.
- Emsal dosya kesinleşti: Bir dış ticaret uzmanının açtığı dava, Yargıtayın iki farklı dairesinden geçerek işçi lehine kesinleşmiştir.
Dava Dosyasında Ne Yaşandı?
Bir işçi, davalı şirketle dış ticaret uzmanı olarak çalışmak üzere belirli süreli iş sözleşmesi imzalamış, şirket bu sözleşme kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yabancı çalıştırma izni başvurusunda bulunmuştur. İşçi, bu sözleşmeye güvenerek çalıştığı işyerinden ayrılmıştır. Ancak izin belgesinin düzenlenmesi için gereken harç bildirilmesine rağmen şirket tarafından yatırılmamış, bu nedenle çalışma izni çıkmamış ve işçi işe hiç başlatılmamıştır.
İşçinin açtığı bakiye ücret alacağı davasında İstanbul Anadolu 9. İş Mahkemesi, çalışma izni şartı gerçekleşmediği için iş sözleşmesinin hiç yürürlüğe girmediği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ise bu kararı bozmuş, uyuşmazlığın iş sözleşmesinden değil sözleşme öncesi sorumluluktan doğduğunu belirtmiştir.[1] Dosya, görevsizlik kararı sonrası asliye hukuk mahkemesine gitmiş, mahkeme işçinin 27.942,60 TL zararına (3.456,14 TL mahrum kalınan kıdem tazminatı ile 24.486,46 TL boşta geçen süre gelir kaybı) hükmetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu kararı 2024 yılında onayarak dosyayı kesinleştirmiştir.[2]
İş teklifi görüşmelerinde yazışmaların ispat değeri için WhatsApp yazışmalarının delil değerini ele aldığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.
Culpa in Contrahendo (Sözleşme Öncesi Sorumluluk) Nedir?
Culpa in contrahendo, sözleşme görüşmeleri aşamasında taraflardan birinin diğerine karşı dürüstlük kuralı gereğince ortaya çıkan güven ilişkisini ihlal etmesinden doğan sorumluluktur. Bu sorumluluk tek bir kanun maddesinde düzenlenmez, temelini Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesindeki dürüstlük kuralından alır. Yargıtay bu ilişkiyi şöyle tanımlar:
Yargıtay 9. HD, E. 2016/20712, K. 2020/8343, T. 17.09.2020"Sözleşme kurulmadan önce taraflar sözleşmenin muhtevası, şartları, içerdiği hak ve yükümlülükler üzerinde görüşmeler yaparlar. Görüşmelerin başlamasıyla görüşmeciler arasında hukuki bir ilişki kurulur. Bu ilişki sözleşme benzeri bir güven ilişkisidir. Görüşmeciler bu yükümlülüklere kusurlu olarak aykırı davranıp, görüşmelerin başlamasıyla aralarında kurulmuş bulunan güven ilişkisini ihlal ettikleri takdirde bundan doğan zarardan sorumludurlar."
Bu tür bir güven sorumluluğu, herhangi bir sözleşme ilişkisinin kurulmuş olmasını gerektirmez, taraf iradesinden bağımsız yasal bir sorumluluk sebebidir. Görüşmelerin varlığı ve karşı tarafta haklı bir beklenti yaratılmış olması yeterlidir.
İş teklifi ve sözleşme öncesi süreçle ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sorumluluğun Doğması İçin Hangi Şartlar Aranır?
Bir işverenin sözleşme öncesi sorumluluktan tazminat ödemesi için birkaç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir.
- Görüşmelerin ileri aşamaya gelmesi: Ücret, unvan ve başlangıç tarihi gibi esaslı noktalarda mutabakat sağlanmış, yazılı teklif veya sözleşme imzalanmış olmalıdır.
- Karşı tarafta haklı güven yaratılması: "Pazartesi başlıyorsun" gibi kesinlik bildiren beyanlar bu güveni oluşturur.
- Bu güvene dayanarak tasarrufta bulunulması: Mevcut işten ayrılma, taşınma veya başka bir teklifi reddetme bu kapsamdadır.
- Haklı sebep olmaksızın görüşmelerin kesilmesi: İşverenin kendi ihmalinden kaynaklanan sebepler, örneğin harç ödememek, haklı sebep sayılmaz.
- Zararın doğması ve illiyet bağı: Kaybedilen kıdem, boşta geçen süre geliri gibi somut bir zarar bulunmalıdır.
Şartın gerçekleşmemesi kimin kusurundan kaynaklanıyorsa sonuç ona göre belirlenir. Ele aldığımız dosyada işveren kendi yükümlülüğündeki harcı ödememiştir, bu nedenle bundan yararlanamamıştır.
Sözleşme Öncesi Zararda Neler İstenebilir?
Sözleşme öncesi sorumlulukta tazmin edilen zarar kural olarak menfi zarardır, yani kişinin sözleşmenin kurulacağına güvenmesi yüzünden uğradığı kayıptır. Amaç, kişiyi sözleşme hiç görüşülmemiş olsaydı bulunacağı duruma getirmektir. Aşağıdaki tablo bu ayrımı özetler.
| İstenebilecek Kalemler (Menfi Zarar) | Kural Olarak İstenemeyecek Kalemler (Müspet Zarar) |
|---|---|
| Mahrum kalınan kıdem tazminatı | Yeni işte elde edilecek ücretin tamamı |
| Boşta geçen sürenin gelir kaybı | Yeni işteki prim ve kariyer beklentisi |
| Reddedilen diğer bir iş teklifinin kaybı | Sözleşme süresinin sonuna kadarki ücret |
| Taşınma ve seyahat masrafları | — |
Zarar hesabında zarar görenin de özenli davranması beklenir. Yazılı bir teklif almadan yalnızca sözlü vaade dayanarak istifa eden kişinin bu tutumu, tazminat miktarını etkileyebilir.
Görevli Mahkeme İş Mahkemesi midir?
Bu ayrım, davanın hangi mahkemede görüleceğini belirleyen kritik bir noktadır. Sözleşmenin kurulduğu kabul edilirse iş mahkemesi görevlidir, çünkü uyuşmazlık iş sözleşmesinin feshinden doğar. Sözleşme hiç kurulmamışsa uyuşmazlık genel hükümlere dayandığından, dava genel yetkili mahkemede (asliye hukuk mahkemesinde) açılmalıdır.
Bu konuda kesin bir uygulama birliği yoktur, dosyanın somut koşullarına göre değerlendirme yapılır. Görev konusu kamu düzenindendir, yanlış mahkemede açılan dava usulden reddedilebileceğinden dava açmadan önce bu ayrımın dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
İş Teklifi Alanlar İçin Korunma Yolları Nelerdir?
Teklifin yazılı olması yalnızca ispat değil, tazminat miktarı bakımından da belirleyicidir.
- Teklifi yazılı alın, ücret, unvan ve başlangıç tarihinin e-posta ile teyit edilmesi yeterlidir.
- İstifa etmeden önce mümkünse sözleşmeyi imzalayın.
- Çalışma izni veya onay gibi şartların kim tarafından ve ne zaman tamamlanacağını yazılı olarak netleştirin.
- Yazışmaları ve işe giriş evrakı taleplerini saklayın.
- İşveren vazgeçerse gerekçesini yazılı olarak isteyin.
Yeni bir iş teklifi nedeniyle mevcut işinizden ayrılırken vereceğiniz dilekçenin nasıl yazılması gerektiği konusunda istifa dilekçesindeki ifadenin kıdem tazminatına etkisini ele aldığımız yazımızı incelemenizi öneririz.
İşe alacağım deyip vazgeçen işveren konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
İşe Alacağım Deyip Vazgeçen İşveren Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bu konuda en çok merak edilen soruları aşağıda yanıtladık.
İş sözleşmesi imzalanmadıysa yine de tazminat istenebilir mi?
Evet. Görüşmeler ileri aşamaya gelmiş, karşı tarafta haklı bir güven yaratılmış ve bu güvene dayanılarak tasarrufta bulunulmuşsa, haklı sebep olmaksızın görüşmeleri kesen taraf doğan zarardan sorumludur.
Culpa in contrahendo ne anlama gelir?
Sözleşme görüşmeleri sırasındaki kusurlu davranıştan doğan sorumluluktur. Dayanağı Türk Medeni Kanunu m.2'deki dürüstlük kuralıdır, herhangi bir sözleşmenin kurulmuş olmasını gerektirmez.
İşe başlatılmayan kişi neleri talep edebilir?
Kural olarak menfi zarar kalemlerini talep edebilir, mahrum kalınan kıdem tazminatı, boşta geçen sürenin gelir kaybı ve taşınma masrafları gibi. Yeni işte kazanılacak ücretin tamamı kural olarak istenemez.
Sadece sözlü teklife güvenip istifa ettim, hakkım var mı?
Sözlü teklif de hukuken geçerlidir, iş sözleşmesi şekle bağlı değildir. Ancak ispat yükü sizdedir, yazılı belge olmaksızın istifa etmiş olmanız tazminat miktarını olumsuz etkileyebilir.
Hangi mahkemede dava açılmalıdır?
Sözleşmenin kurulduğu kabul ediliyorsa iş mahkemesi, kurulmadıysa genellikle genel yetkili mahkeme (asliye hukuk) görevlidir. Bu ayrım kamu düzeninden olduğu için dava açmadan önce dikkatle değerlendirilmelidir.
İşveren çalışma izni alamadığını söylerse yine sorumlu mudur?
Şartın gerçekleşmemesi kimin kusurundan kaynaklanıyorsa sonuç ona göre belirlenir. İşveren kendi yükümlülüğündeki harcı ödememiş veya başvuruyu ihmal etmişse, bundan yararlanamaz.
Referans ve Kaynaklar
[1] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/20712, K. 2020/8343, T. 17.09.2020 — çalışma izni harcının işverence yatırılmaması nedeniyle kurulamayan iş sözleşmesinde, işçinin sözleşmeye güvenerek eski işinden ayrılmış olması karşısında işverenin culpa in contrahendo gereği sözleşme öncesi zarardan sorumlu tutulması, davaya iş mahkemesi yerine genel yetkili mahkemece bakılması gerektiği.
[2] Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/5789, K. 2024/3994, T. 02.12.2024 — sözleşme öncesi sorumluluk gereğince hükmedilen 27.942,60 TL zarar tazminatına ilişkin kararın onanması.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 13 Ağustos 2026
