Askerden dönünce işe başlatmama, işvereni belirli şartlarda tazminat ödeme yükümlülüğü altına sokar. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 31. maddesi, askerlik görevini tamamlayan işçiye eski işine dönme hakkı tanır ve işveren bu talebi haklı bir gerekçe olmadan reddederse üç aylık ücret tutarında tazminat öder.
Bu hak, işe iade davası açma imkanı vermez. Kanun yalnızca parasal bir yaptırım öngörür.
Askerden dönünce işe başlatmama konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Dayanak m. 31: Askerlik veya kanuni ödev nedeniyle işten ayrılan işçinin yeniden işe alınması bu maddede düzenlenir.
- İki ay içinde başvurulmalıdır: İşçi terhis tarihinden itibaren iki ay içinde eski işverenine başvurmak zorundadır, süre hak düşürücüdür.
- Boş yer şartı aranır: İşverenin yükümlülüğü, işçinin niteliğine uygun boş bir işin bulunmasına bağlıdır.
- Başlatmama tazminatı doğar: Şartlar gerçekleştiği hâlde işe alınmayan işçiye üç aylık ücreti tutarında tazminat ödenir.
- İşe iade davası açılamaz: Sözleşme işverence feshedilmediğinden iş güvencesi hükümlerine dayanılamaz.
- Kıdem tazminatı ayrıdır: Askerlik nedeniyle sözleşmesini fesheden işçinin kıdem tazminatı hakkı bu tazminattan bağımsızdır.
Askerden Dönen İşçinin İşe İade Hakkı Dayanağı
4857 sayılı Kanun'un 31. maddesi, askerlik veya kanuni bir ödev nedeniyle işinden ayrılan işçilere özel bir koruma getirir. Madde, işvereni işçiyi belirli şartlarla yeniden işe almakla yükümlü kılar.
Madde metni şu şekildedir:[1]
"Herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder."
Bu düzenleme yalnızca muvazzaf askerliği değil, yedek subaylık, manevra veya kanundan doğan başka çalışma ödevlerini de kapsar. Bedelli askerlik yapan işçiler de aynı haktan yararlanır.
Bu hakkın kullanılabilmesi için işyerindeki işçi sayısına ilişkin bir alt sınır aranmaz. İşe iade davasındaki 30 işçi şartının aksine, tek işçi çalıştıran küçük bir işyerinde de aynı yükümlülük geçerlidir. Kamu ve özel sektör ayrımı da yapılmaz, her iki kesimdeki işverenler için düzenleme aynı şekilde uygulanır.
Askerden dönünce işe başlatmama ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Askerden Dönen İşçi Kaç Gün İçinde İşe Başvurmalıdır?
İşçi, terhis tarihinden itibaren iki ay içinde eski işverenine başvurmak zorundadır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.
Süre geçirildikten sonra yapılan başvuru işverene herhangi bir yükümlülük doğurmaz. Başvurunun yazılı yapılması ve elde tutulması, ileride ispat sorunu yaşanmaması açısından önemlidir. Uygulamada işçiler genellikle noter aracılığıyla ihtarname göndermeyi tercih eder, çünkü sözlü başvurunun tarihi ve içeriği ispatlanamaz.
Başvuru dilekçesinde terhis tarihi, önceki görev unvanı ve işe başlama isteği açıkça belirtilmelidir. E-posta yoluyla yapılan başvurunun geçerli olduğu söylense de eğer e-maile cevap verilmemişse bu başvurunun yapıldığı kabul edilmeyebilir. Bu nedenle e-posta ile başvurup makul bir süre içinde yanıt alınamazsa, süresi içinde ayrıca noter ihtarnamesi gönderilmesi önerilir.
İşverenin Askerlik Dönüşü İşçiyi İşe Alma Şartları
İşverenin işe alma yükümlülüğü, birkaç şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Aşağıdaki tablo bu şartları özetler.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Süresinde başvuru | Terhisten itibaren 2 ay içinde eski işverene yazılı başvuru |
| Eski işte veya benzerinde boş yer | Boş yer varsa derhal, yoksa ilk boşalan işte öncelik |
| Çalışmaya elverişlilik | İşçinin yeniden çalışmasını engelleyen bir durumun bulunmaması |
Askerlik dönüşü işe alınma hakkı için kıdem şartı aranmaz. İşçinin işe başlatılma talebi öncesinde ne kadar süre çalıştığının bu hak bakımından önemi yoktur.
Boş kadro yoksa işveren, ilk açılan pozisyonda başka adaylara göre bu işçiyi öncelikli tutmak zorundadır. Bekleme süresi boyunca işçiye ücret ödenmez.
İşverenin "boş kadro yok" savunması, mahkemece işverenin beyanına dayanılarak değil, somut olarak araştırılmalıdır. Yargıtay, bu incelemenin bilirkişi eliyle ve gerekirse işyerinde yerinde yapılmasını arar:[2]
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/11856, K. 2018/8051, T. 28.03.2018"Mahkemece yapılacak iş, insan kaynakları uzmanı bilirkişi görevlendirerek, gerekirse yerinde inceleme yetkisi de verilmek suretiyle davacının çalışabileceği kadro olup olmadığının belirlenmesi ve düzenlenecek rapor sonucuna göre karar verilmesidir."
Bu nedenle işveren, işçiye yeniden işe başlatma talebini reddederken "uygun kadro yok" demekle yetinemez; dava açıldığında bu savunmanın somut ve incelemeye elverişli biçimde ispatlanması gerekir. Aksi halde mahkeme, insan kaynakları kayıtlarını inceleterek başvuru tarihi sonrasında doldurulan pozisyonları tespit edebilir.
Burada bir diğer ispat yöntemi olarak da şu yöntem öne çıkabilir: Askerlik dönüşü işe başvuru yapan işçi işe alınmıyor ancak işveren, işçi ilanı yayınlıyorsa bu da bu hakkın gereğinin yerine getirilmediğini gösterir.
"Eski iş veya benzeri iş" ifadesi, işçinin ayrılmadan önce yaptığı görevle aynı ya da yakın nitelikte, benzer beceri gerektiren bir pozisyonu ifade eder. İşveren, işçiyi tamamen farklı ve düşük nitelikli bir işte çalıştırmayı teklif ederek yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılamaz. Uygulamada işverenler, askere giden personelin yerine kısa süre içinde kalıcı eleman aldığında bu yükümlülüğü çoğu zaman gözden kaçırır.
Askerlik Sonrası İşveren İşe Başlatmazsa Ne Olur?
Aranan şartlar gerçekleştiği halde işveren işe alma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder. Tazminat, işçinin işten ayrıldığı tarihteki son çıplak ücreti üzerinden hesaplanır.
Bu tazminat işçilik alacağı niteliğindedir ve dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekir.[3] Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde işçilik alacağı davası açılabilir.
İşverenin, işçinin başvurusundan sonra başka bir işçi alması da tazminat hakkını doğurur. İşçinin başvuru tarihinden sonra doldurulan her pozisyon, öncelikle bu işçiye teklif edilmelidir.
Tazminatın hangi ücret üzerinden hesaplanacağı konusunda doktrin tam bir görüş birliğine sahip değildir. Bir görüşe göre esas alınacak ücret, işçinin askerlik sebebiyle işten ayrıldığı tarihteki son ücrettir. Diğer bir görüşe göre ise işçinin terhis olup işe başvurduğu tarihte, aynı pozisyonda çalışan bir işçinin alması gereken güncel ücret dikkate alınmalıdır; bu ayrım, uzun askerlik sürelerinde tazminat tutarını belirgin biçimde değiştirebilir.
Askerden Dönen İşçi İşe İade Davası Açabilir mi?
Hayır, açamaz. İş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmediği için 4857 sayılı Kanun'un 18. ve devamı maddelerindeki iş güvencesi hükümleri bu duruma uygulanmaz.[4]
İş sözleşmesi zaten işçinin kendi isteğiyle, askerlik nedeniyle sona ermiştir. Kanun koyucu bu durumda işçiyi işe iade değil, yalnızca tazminatla korumuştur. Mahkeme kararıyla iş sözleşmesinin yeniden kurulması mümkün değildir.
Askerlik nedeniyle işten ayrılırken kıdem tazminatına nasıl hak kazanıldığı Askerlik Sebebiyle Haklı Fesih ve Haklar yazımızda, bu hakkın diğer haklı fesih sebepleriyle karşılaştırması ise İşçinin Haklı Fesih Sebepleri yazımızda ele alınmaktadır.
Askerden dönünce işe başlatmama konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Askerden Dönünce İşe Başlatmama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Askerlik dönüşü işe alınmayan işçilerin en çok merak ettiği soruları bu başlıkta yanıtladık.
Askerden dönen işçi hangi süre içinde işverene başvurmalıdır?
İşçi, terhis tarihinden itibaren iki ay içinde eski işverenine yazılı olarak başvurmalıdır. Bu süre geçirildiğinde işverenin işe alma yükümlülüğü doğmaz.
İşveren, askerden dönen işçiyi işe almazsa ne kadar tazminat öder?
Aranan şartlar mevcutken işe almayan işveren, işçiye son ücreti üzerinden üç aylık ücret tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür.
Bedelli askerlik yapan işçi de işe başlatma hakkından yararlanır mı?
Evet. 4857 sayılı Kanun'un 31. maddesi askerlik türü ayrımı yapmaz ve bedelli ile muvazzaf askerlik yapan işçilerin ikisi de aynı haktan yararlanır.
Askerden dönen işçinin kıdem şartı var mıdır?
Hayır, işe başlatma talebinde bulunmak için belirli bir kıdem süresi aranmaz. İşçinin askerlik öncesi ne kadar çalıştığı bu hak açısından önemli değildir.
İşveren boş kadro olmadığını ileri sürerse işçi ne yapmalıdır?
İşçi, başvurusundan sonra işverenin yeni personel alıp almadığını araştırmalı ve ilan tarihlerini kayıt altına almalıdır. Bu kayıtlar dava sürecinde belirleyici olur.
Askerden dönünce işe başlatmama tazminatı davasında arabuluculuk zorunlu mudur?
Evet, bu tazminat işçilik alacağı sayıldığından iş mahkemesinde dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekir.
Referans ve Kaynaklar
[1] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 31 - Askerlik ve kanundan doğan çalışma.
[2] Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/11856, K. 2018/8051, T. 28.03.2018 — uygun kadro bulunmadığı savunmasının insan kaynakları bilirkişisi eliyle, gerekirse yerinde inceleme yapılarak araştırılması gerektiği.
[3] 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, madde 3 - Dava şartı olarak arabulucuya başvurulmuş olması.
[4] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 18 - Feshin geçerli sebebe dayandırılması (iş güvencesi hükümleri).
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 28 Temmuz 2026
