Fazla Ödenen Kıdem Tazminatının İadesi

Fazla ödenen kıdem tazminatının iadesi, işverenin hesap hatası, tavan aşımı veya yanlış hizmet süresi hesaplaması sonucu işçiye olması gerekenden fazla ödeme yapması halinde gündeme gelir. İşveren bu fazlalığı doğrudan sonraki maaştan kesemez, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak işçiden istirdat davasıyla geri isteyebilir. İadenin kapsamı ise işçinin iyiniyetli olup olmamasına göre değişir.

Fazla ödenen kıdem tazminatının iadesi konusunda avukatlarımızla görüşmek için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

Fazla ödenen kıdem tazminatının iadesi konusunda detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Fazla Ödenen Kıdem Tazminatı Hangi Durumlarda Ortaya Çıkar?

Kıdem tazminatı hesabında birkaç noktada hata payı yüksektir ve bu hatalar fazla ödemeye yol açar. Aşağıdaki durumlar uygulamada en sık karşılaşılan sebeplerdir.

• Giydirilmiş ücret hatası: Yol, yemek, ikramiye gibi yan ödemelerin gerçek tutarından yüksek hesaba katılması.
• Hizmet süresi hatası: İşe giriş tarihinin yanlış alınması veya kıdeme sayılmayan bir dönemin (örneğin ücretsiz izin) hesaba dahil edilmesi.
• Tavan aşımı: Giydirilmiş ücretin değil kanuni tavanın esas alınması gerekirken bu sınırın gözden kaçırılması.
• Mükerrer ödeme: Aynı hizmet dönemi için daha önce ödenmiş bir kıdem tazminatının yeniden hesaba katılması.

Bu hataların önüne geçmek için doğru hesaplama yöntemi ve hangi ödemelerin giydirilmiş ücrete dahil olduğu Kıdem Tazminatı Hesaplama yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

Fazla Ödemenin Hukuki Dayanağı: Sebepsiz Zenginleşme

Fazla ödenen kıdem tazminatının geri istenmesinin hukuki temeli İş Kanunu değil, Türk Borçlar Kanunu'nun sebepsiz zenginleşme hükümleridir. TBK'nın 77. maddesi, bir kimsenin haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşmesini iade yükümlülüğüne bağlar.

Kıdem tazminatı hesabındaki bir hata sonucu yapılan fazla ödeme, işçiye borçlanılmamış bir edimin ifası niteliğindedir. TBK'nın 78. maddesi uyarınca bu tür bir ödemenin geri istenebilmesi için işverenin, ödemeyi kendisini borçlu sanarak yaptığını göstermesi yeterlidir, işçinin kusuru aranmaz.

Sebepsiz zenginleşme davasında işveren alacaklı, işçi ise borçlu konumundadır ve uyuşmazlık Türk Borçlar Kanunu'nun 77 ile 82. maddeleri arasındaki hükümlere göre çözülür.

İşçinin İyiniyetli Olması İade Yükümlülüğünü Nasıl Etkiler?

İşçinin iyiniyetli olması geri ödeyeceği tutarı doğrudan sınırlar. TBK'nın 79. maddesine göre iyiniyetli zenginleşen, iade anında elinde kalan kısmı geri vermekle yükümlüdür ve daha önce elden çıkardığı kısımdan sorumlu tutulmaz.

Kötüniyetli işçi için bu koruma geçerli değildir. Fazla ödendiğini bildiği veya bilmesi gerektiği halde parayı harcayan işçi, elinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın tüm tutarı iade etmek zorunda kalır. Ayrıca TBK'nın 80. maddesi, iyiniyetli zenginleşenin zorunlu ve yararlı giderlerini talep edebileceğini, kötüniyetli zenginleşenin ise bu haktan çok daha sınırlı biçimde yararlanacağını düzenler.

Yargıtay, benzer nitelikte bir işçilik tazminatının (işe başlatmama tazminatı) hesap hatasıyla fazla ödenmesine ilişkin bir kararında işçinin iyiniyetini ve tarafların ekonomik konumundaki dengesizliği esas almıştır. Aynı ilke kıdem tazminatındaki hesap hatalarına da uygulanır, çünkü her ikisi de sebepsiz zenginleşme hükümlerine tabi işçilik ödemeleridir.^[1]

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/8232, K. 2015/4644, T. 09.02.2015

"Hatalı ödemeyi yapan davacı işveren ekonomik ve sosyal açıdan üstün, iyiniyetle zenginleşen işçi ise zayıf konumdadır. Güvenin korunması, hakkaniyet ilkeleri gereği bir borcu ifa etmek düşüncesiyle davacı işveren tarafından giydirilmiş ücret üzerinden ödenen işe başlatmama tazminatından fazla ödemenin istenmesi doğru değildir."

İyiniyetli ve kötüniyetli işçi arasındaki iade kapsamı farkını aşağıdaki tabloda özetledik.

Durum	İade Kapsamı
İyiniyetli işçi	Yalnızca iade anında elinde kalan tutar
Kötüniyetli işçi (bildiği/bilmesi gerektiği halde)	Elden çıkmış olsa bile tüm tutar
İyiniyetli işçinin zorunlu/yararlı giderleri	Talep edilebilir
Kötüniyetli işçinin giderleri	Yalnızca iade anındaki değer artışı kadar

İşveren Fazla Ödemeyi Sonraki Ücretten Tek Taraflı Kesebilir mi?

Hayır, işveren fazla ödediği kıdem tazminatını işçinin rızası olmadan sonraki maaşından tek taraflı olarak kesemez. Bu kesinti bir tür takas işlemidir ve TBK'nın 139. maddesi, takasın geçerli olabilmesi için iki borcun karşılıklı, aynı cins ve muaccel (istenebilir hale gelmiş) olmasını arar.

İşverenin sebepsiz zenginleşmeden doğan alacağı, taraflar arasında tartışmalı olduğu ve genellikle bir arabuluculuk ya da mahkeme süreciyle miktarı netleşmediği sürece kesin ve likit sayılmaz. Bu yüzden tek taraflı mahsup, işçinin açık rızası bulunmadıkça hukuken sağlam bir zemine oturmaz.

İşçinin ücretine ayrıca özel bir koruma tanınmıştır. İş Kanunu'nun 32. maddesi ücretin nakden ve tam olarak ödenmesi ilkesini benimserken, 35. maddesi ücretin haczedilemeyen kısmını aylık ücretin dörtte biriyle sınırlar. İşçinin kastıyla verdiği ve yargı kararıyla sabit olan bir zarar dışında, işverenin ücretten tek taraflı indirim yapması bu koruma sebebiyle risklidir.

Bu yasak, sözleşme devam ederken önceden ödenmiş bir kıdem tazminatı avansının fesih sonrası nihai hesaptan mahsup edilmesinden farklıdır. Yargıtay, iş sözleşmesi feshedilmediği halde çeşitli sebeplerle "kıdem tazminatı" adı altında yapılan ödemeleri avans niteliğinde kabul eder ve bu tutarın nihai tazminattan yasal faiziyle birlikte mahsubunu hukuka uygun bulur.^[2] Farkı yaratan, mahsubun işçinin bildiği bir avans düzenine mi yoksa işverenin sonradan fark ettiği tek taraflı bir hataya mı dayandığıdır.

Kıdem Tazminatı Tavanının Aşılması Halinde İade

Kıdem tazminatı ödemesi dönemin kanuni tavanını aşarsa, aşan kısım kıdem tazminatı sayılmaz ve ücret gibi vergilendirilir. Tavanı bilerek aşan işveren bu ödemeyi geri isteyemez çünkü sebepsiz zenginleşmenin aradığı hataen ödeme unsuru burada bulunmaz, ancak tavanın hesap hatasıyla fark edilmeden aşılması durumunda yukarıdaki istirdat kuralları aynen uygulanır. Güncel tavan tutarı ve giydirilmiş ücretle karşılaştırması için Kıdem Tazminatı Nedir yazımıza bakabilirsiniz.

İstirdat Davası Nasıl Açılır?

İşveren, fazla ödediği kıdem tazminatını sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak istirdat davası ile talep eder. Bu dava, işçi-işveren ilişkisinden doğan bir uyuşmazlık olduğu için kıdem tazminatı davalarıyla aynı yargı kolunda, İş Mahkemesi'nde görülür.

Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvuru zorunludur. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçi ve işveren alacaklarına ilişkin istirdat davalarını da zorunlu arabuluculuk kapsamına almıştır, arabulucuya başvurulmadan açılan dava dava şartı yokluğundan reddedilir.

İspat yükü işverendedir. İşveren, ödemenin gerçekten fazla yapıldığını, tutarını ve hesap hatasının nereden kaynaklandığını bordro, ibraname veya hesap tablosu gibi somut belgelerle göstermek zorundadır.

Yetkili mahkeme, kural olarak işçinin yerleşim yeri veya işin görüldüğü işyerinin bulunduğu yer İş Mahkemesi'dir. İşveren dava dilekçesinde yalnızca ana para değil, işçinin temerrüde düştüğü tarihten itibaren işleyecek yasal faizi de talep edebilir, bu tarih genellikle iade talebinin işçiye yazılı olarak bildirildiği andır.

Fazla Ödenen Kıdem Tazminatında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

Sebepsiz zenginleşmeden doğan istirdat talebi, TBK'nın 82. maddesine göre iki ayrı sürede zamanaşımına uğrar. İşveren, geri isteme hakkının varlığını öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde dava açmalıdır.

Öğrenme tarihinden bağımsız olarak, fazla ödemenin yapıldığı tarihten itibaren her durumda 10 yıl geçtikten sonra istirdat talebi zamanaşımına uğrar. İki süreden hangisi önce dolarsa talep hakkı o tarihte sona erer.

Uygulamada işverenler bu hatayı genellikle bir sonraki ücret bordrosu denetiminde veya işçinin açtığı fark alacak davasında fark eder. Öğrenme tarihinin tam olarak tespiti bu yüzden zamanaşımı hesabında belirleyici bir rol taşır.

Fazla ödenen kıdem tazminatının iadesi sürecinde detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Fazla Ödenen Kıdem Tazminatının İadesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Fazla ödenen kıdem tazminatının iadesi konusunda okuyucularımızın en çok merak ettiği sorulara bu başlıkta kısaca yanıt verdik.

---

Referans ve Kaynaklar

^[1] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/8232, K. 2015/4644, T. 09.02.2015 — hesap hatasıyla fazla ödenen işe başlatmama tazminatının, güvenin korunması ve hakkaniyet gereği iyiniyetli işçiden geri istenemeyeceği.

^[2] Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/16451, K. 2018/1291, T. 24.01.2018 — fesih olmaksızın kıdem tazminatı adı altında yapılan ödemelerin avans sayılıp nihai tazminattan yasal faiziyle birlikte mahsup edilebileceği.