Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu

Trafik Kazası Kusur Oranı Hesaplama 2026

Trafik kazası kusur oranı hesaplama, kazaya karışan sürücülerin kural ihlallerini asli ve tali diye ayırıp zararın hangi oranda paylaşılacağını bulur. Karayolları Trafik Kanunu kusuru sınıflandırır ama yüzde vermez. Yüzdeyi polis ya da jandarma tutanaklı kazada bilirkişi ve mahkeme, anlaşmalı tutanakta ise sigorta şirketleri belirler.

Aşağıdaki hesaplama aracında her sürücü için tutanakta yazan ihlal maddesi açılır listeden seçilir. Listede polis ve jandarma tutanaklarında geçen Karayolları Trafik Kanunu maddeleri, madde numarası sırasıyla ve kısa açıklamasıyla yer alır, seçtiğiniz maddenin asli mi tali mi sayıldığı listenin hemen altında görünür. Asli sayılanlar arasında 84. maddedeki hallere ek olarak, kanunda sayılmadığı halde Yargıtay kararlarında bilirkişilerin asli kusur saydığı yaya geçidinde yayaya yol vermemek ve hemzemin geçitte durmamak gibi ihlaller de bulunur.

Araç iki seçime bakarak sizin ve karşı sürücünün kusur payını gösterir. Asli kusura karşı tali kusurda sonuç %75 / %25 olarak verilir, yanında mahkeme kararlarında görülen aralık da yer alır.

Trafik Kazası Kusur Oranı Hesaplama Aracı

Kazadaki İhlaller

Kaza tespit tutanağında yazan maddeyi seçin. Bir sürücü için birden fazla madde varsa asli kusur sayılanı seçin.

Bilgileri girdikçe sonuç burada görünür.

Trafik Kazası Kusur Oranı Hesaplamada Asli Kusur Sayılan 12 Hal

Asli kusur, kazayı doğrudan doğuran ve kanunda tek tek sayılmış ihlaldir. Karayolları Trafik Kanunu'nun 84. maddesi on iki hal sayar ve bunlardan birini işleyen sürücüyü asli kusurlu kabul eder.[1]

Tablodaki ikinci sütun, her bendin kaza dosyalarında hangi çarpışma biçimiyle karşımıza çıktığını gösterir.

Asli kusur hali (KTK m.84) Sık görülen kaza
84/a - Kırmızı ışıkta ya da yetkili memurun dur işaretinde geçme Işıklı kavşakta yandan çarpışma
84/b - Taşıt giremez yola ya da bölünmüş yolda karşı yön şeridine, rampa veya bağlantı yoluna girme Ters girilen bağlantı yolunda önden çarpışma
84/c - İkiden fazla şeritli yolda karşı yönün şeridine girme Sollama sırasında karşı şeride taşma
84/d - Arkadan çarpma Duran ya da yavaşlayan araca çarpma
84/e - Geçme yasağı olan yerde geçme Virajda veya yaya geçidinde sollama
84/f - Doğrultu değiştirme manevrasını yanlış yapma Yan şeritteki aracı görmeden şerit değiştirme
84/g - Şeride tecavüz etme Kendi şeridini aşıp yandaki araca sürtme
84/h - Kavşakta geçiş önceliğine uymama Tali yoldan ana yola yol vermeden çıkma
84/i - Yolun dar olduğu yerde geçiş önceliğine uymama Daralan yolda ya da dar köprüde karşılaşma
84/j - Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama Geri manevra, U dönüşü, park yerinden çıkış
84/k - Yerleşim yeri dışında taşıt yolunda zorunlu hal dışında park ya da duraklama, gerekli tedbiri almama Şehirlerarası yolda ikaz koymadan duran araç
84/l - Park yerinde ya da yol dışında kurala uygun park etmiş araca çarpma Otoparkta park halindeki araca vurma

Asli kusur listedeki harekete bakılarak kendiliğinden verilmez. Karayolları Trafik Yönetmeliği, başka birinin kural dışı hareketi yüzünden kazadan kaçınmak için kuralı çiğnemek zorunda kalan sürücüyü bu sınıfın dışında tutar.[2]

Karayolları Trafik Yönetmeliği m.157/a

"Ancak, sürücülerin veya yayaların kural dışı hareketleri veya taşıtların teknik arızaları bir başka sürücüyü tehlikeye düşürmüş ve bu sürücü, oluşması muhtemel bir kazayı önlemek, can ve mal güvenliğini korumak amacı ile Karayolları Trafik Kanununun öngördüğü temel kurallardan birini ihlal etmeye mecbur kalmış ve bütün tedbirlere rağmen bir kazaya neden olmuşsa, asli kusurlu sayılamaz."

Örneğin karşı yönden şeridine giren bir araçtan kaçmak için sola kırıp karşı şeride geçen sürücü, tutanakta şerit ihlali yazsa bile asli kusurlu sayılmayabilir. Hesaplama aracı bu istisnayı sormaz ve tutanaktaki maddeye göre sonuç verir, bu yüzden zorunluluk halinde aracın gösterdiği oran sizin aleyhinize kalır. Mecburiyetin araç kamerası, tanık ya da yoldaki izlerle gösterilmesi gerekir, yalnız beyanla kabul edildiği dosya azdır.

Tali Kusur Hangi İhlallerden Doğar?

Tali kusur, KTK 84'te sayılmayan ama kazanın oluşumuna katkı veren her kural ihlalinden doğar. Hızı yol, hava ve trafik şartlarına uydurmamak (KTK m.52/1-b), kavşağa yaklaşırken yavaşlamamak (m.52/1-a), levha ya da yol çizgisine uymamak (m.47/1-c) ve sinyal vermeden şerit değiştirmek (m.56/1-a-4) bu gruptaki en yaygın ihlallerdir.

Takip mesafesine uymamak (KTK m.56/1-c) bu gruba girmez. Tutanakta bu madde çoğunlukla öndeki araca arkadan çarpan sürücüye yazılır ve 84/d'deki arkadan çarpma haline karşılık geldiği için asli kusur sayılır. Hesaplama aracı da 56/1-c seçildiğinde asli kusur hesaplar.

En çok sorulan ihlal hızdır. Sınırı aşmak 84. maddede sayılmadığı için kural olarak tali kusurdur. Karşı sürücü asli kusurlu olsa bile hız ihlali yapan sürücünün payı sıfırdan tali kusur payına çıkar.

Arkadan temasın her zaman 84/d anlamında arkadan çarpma sayılmadığı da dosyalarda sık görülen bir tartışmadır. Öndeki araç yan şeritten hızla önüne girmişse aynı kaza, doğrultu değiştirme manevrasının yanlış yapılması olarak da incelenir ve asli kusur öndeki sürücüye geçebilir.

Hız, kavşakta yavaşlama, levhaya uymama ve sinyal ihlallerini tali kusur olarak gösteren şema
En Sık Görülen Tali Kusur İhlalleri

Asli ve Tali Kusurda Yüzde Kaç Uygulanır?

Asli kusura karşı tali kusurda en sık görülen dağılım %75 / %25'tir, ancak bu oran kanundan değil uygulamadan gelir. Kanun yüzdeyi belirlemez ve konuyu yönetmeliğe bırakır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.84, son fıkra

"Ancak, kazada bu hareketlerden herhangi biri, kazaya karışan araç sürücülerinden birden fazlası tarafından yapılmış veya kaza bu hareketler dışında kurallarla, yasaklamalara, kısıtlamalara ve talimatlara uyulmaması nedenlerinden doğmuşsa, karayolunu kullananlar için kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir."

Yönetmeliğin 157. maddesi de bir yüzde tablosu koymaz. Kusurun kanundaki kurallar, kaza yerindeki iz ve deliller, tarafların ifadeleri ve varsa tanık anlatımları dikkate alınarak belirleneceğini söylemekle yetinir.

Oranların dağılımını görmek için Yargıtay karar veritabanında trafik kazası kararları tarandı. "%75 oranında asli" ifadesi 124 kararda geçerken "%70 oranında asli" 20, "%60 oranında asli" 12, "%80 oranında asli" 11 kararda geçiyor. Sayım, kararlarda aktarılan bilirkişi raporlarını da kapsar ve kesin bir istatistik değildir, ama %75 / %25'in baskın olduğunu açıkça gösterir.

Bu oranın üzerine kurulan bir rapor da her zaman yeterli sayılmaz. Hakem heyetinin aldığı raporda sigortalı sürücüye sola dönüş kuralına uymadığı için %70 asli, motosiklet sürücüsüne hız kuralı nedeniyle %30 tali kusur verilen bir dosyada Yargıtay, kazanın oluş biçimine göre raporu oy çokluğuyla yetersiz bulmuş ve uzman bilirkişi heyetinden yeni rapor alınmasını istemiştir.[3]

Hesaplama aracının kullandığı dağılım aşağıdaki tablodaki gibidir. Asli-tali satırındaki aralık, mahkemenin dosyanın özelliğine göre ayrılabildiği bandı gösterir.

İhlal durumu Kusur dağılımı
Bir taraf asli, öteki ihlalsiz %100 / %0
Bir taraf asli, öteki tali %75 / %25, kararlarda %60 ile %80 arası
İki taraf da asli Çoğunlukla eşit, %50 / %50
İki taraf da tali Çoğunlukla eşit, %50 / %50
İki tarafta da ihlal yok Oran ihlallerden çıkarılamaz, bilirkişi incelemesi gerekir

Birden Fazla İhlalde Kusur Paylaşımı

Bir sürücünün birden çok ihlali sayılıp yüzdeye çevrilmez. Mevzuatta çoklu ihlal için formül yoktur ve oranı ihlallerin sayısı değil, kazanın oluşumundaki ağırlığı belirler.

Ceza dosyalarında hala karşılaşılan sekizde bir sistemi bunu iyi gösterir. Bir yaralamalı kazada bilirkişi raporu iki sürücüye de birer asli ihlal ile aynı tali ihlali (kavşağa yaklaşırken hızı azaltmamak) yükleyip ikisine de 4/8 kusur vermiş, bölge adliye mahkemesi sürücüleri eşit kusurlu kabul etmiş ve Yargıtay bu kararı onamıştır.[4]

Hesaplama aracı da aynı sınıftaki ihlallerde payı eşit bırakır ve her sürücü için tek madde ister. Tutanakta birden fazla madde yazıyorsa en ağırı seçilir; asli kusur varsa sonucu o belirler. Ek ihlaller oranı ancak bilirkişinin değerlendirmesiyle o taraf aleyhine kaydırabilir.

Kazada iki tarafa da birden fazla ihlal yüklendiyse ve payın nasıl bölüneceğinden emin değilseniz, sorunuzu Avukata Sor üzerinden sorabilirsiniz.

Anlaşmalı Tutanakta Kusur Oranını Kim Belirler?

Anlaşmalı tutanakta kusur oranını sürücüler değil, tarafların sigorta şirketleri TRAMER sistemi üzerinden belirler. Yalnız maddi hasarlı kazada sürücüler anlaşırsa Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenleyip olay yerinden ayrılabilir.[5]

Aynı madde bazı kazalarda tutanağın kolluk tarafından tutulmasını şart koşar. Bu hallerde ve yaralanma ya da ölüm olan her kazada kusur polis veya jandarma tutanağıyla tespit edilir.

  • Kazaya tek araç karışmışsa
  • Taraflardan birinin sürücü belgesi yoksa ya da kullandığı araç için yeterli değilse
  • Araçlardan birinin geçerli zorunlu trafik sigortası yoksa
  • Sürücülerden birinde alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde şüphesi varsa
  • Araçlardan biri kamu kurumuna aitse (ambulans ve acil sağlık araçları hariç)
  • Kamu malına ya da üçüncü kişilerin eşyasına zarar verilmişse

Sigorta şirketleri anlaşmalı tutanakta oranı %0, %50 ve %100 kademeleriyle girer.[6] Şirketlerin girdiği oranlar tutmazsa dosya üç iş günü sonunda TRAMER bünyesindeki komisyona gider ve üç üyeli komisyon en çok üç gün içinde oy çokluğuyla ya da başkanın oyuyla karar verir.[7]

Anlaşmalı tutanakta ihlal edilen kanun maddesi yazılmaz, şirketler yalnız oran girer. İhlal maddeleri polis veya jandarma tutanağında ve bilirkişi raporunda yer aldığı için hesaplama aracı bu belgelerdeki maddelerle kullanılır, %75 / %25 gibi ara oranlar da bu dosyalarda ortaya çıkar.

Kaza Tespit Tutanağındaki Kusur Oranı Bağlayıcı mı?

Kaza tespit tutanağındaki kusur değerlendirmesi mahkemeyi ve hakem heyetini bağlamaz, uyuşmazlıkta kusur bilirkişi raporuyla yeniden belirlenir. Tutanakta sigortalı sürücünün hiçbir kural ihlali olmadığı yazılmışken hakem heyetinin aldığı raporda aynı sürücüye %75 asli kusur verilen bir dosyada Yargıtay, ceza dosyası da getirilip tutanak ile rapor arasındaki çelişki giderilerek öğretim üyelerinden seçilecek bilirkişilerden yeni rapor alınmasını istemiştir.[8]

Ceza davasında verilen kusur oranı da hukuk hakimini bağlamaz. Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi hakimin ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle ve ceza hakiminin kusur değerlendirmesiyle bağlı olmadığını düzenler.

Bu serbestliğin bir sınırı var. Sürücü ceza davasında kusurlu bulunup mahkum edilmiş ve karar kesinleşmişse kusurun varlığı artık tartışılamaz, yalnız oranı yeniden değerlendirilebilir.

Ceza dosyasındaki Adli Tıp raporu sigortalı sürücüye asli kusur verip mahkumiyet kesinleştiği halde hakem heyetinin aynı sürücüyü kusursuz saydığı bir dosyada Yargıtay kararı bu gerekçeyle bozmuştur.[9]

Tutanak ve ceza kararının hukuk hakimini hangi yönden bağlayıp bağlamadığını ayıran şema
Tutanak, Ceza Kararı ve Hukuk Hakimi

Kusur Oranının Tazminata Etkisi

Tazminat, zarar verenin kusur payı oranında istenir ve kendi kusurunuza düşen kısım karşı taraftan alınamaz. Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesi zararın doğmasında ya da artmasında etkili olan zarar görenin tazminatının indirilebileceğini düzenler, kusur oranı bu indirimin ölçüsüdür.

Aracında 80.000 TL hasar oluşan ve %25 kusurlu bulunan bir sürücü, karşı sürücünün zorunlu trafik sigortasından 60.000 TL isteyebilir. Kalan 20.000 TL kendi kaskosundan ya da cebinden karşılanır, %100 kusurlu bulunan sürücü ise karşı taraftan hiçbir şey alamaz.

Aynı oran aracın değer kaybına, ikame araç bedeline ve bedensel zarara da uygulanır. Değer kaybının tutarı Araç Değer Kaybı Hesaplama, yaralanmalı ve ölümlü kazadaki tazminat ise Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama aracıyla bulunur. Kaza sonrası istenebilecek kalemlerin tamamı Trafik Kazası Sonrası Tazminat Hakları yazımızda toplanmıştır.

Kusur Oranına İtiraz ve Başvuru Yolları

Sigortanın verdiği kusur oranına itiraz, önce zararı karşılayacak sigorta şirketine, çoğunlukla karşı tarafın zorunlu trafik sigortacısına yazılı başvuruyla yapılır. Karayolları Trafik Kanunu zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvurmasını şart koşar, şirket 15 gün içinde cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yolu açılır.[10]

Tahkim yolunda başvuru Sigorta Tahkim Komisyonu'na yapılır ve kusur, hakem heyetinin aldığı bilirkişi raporuyla belirlenir. Bu yazıda anılan 4. Hukuk Dairesi kararlarının çoğu bu yoldan gelen itiraz hakem heyeti kararlarına ilişkindir.

İtirazı güçlendiren şey yeni delildir. Araç kamerası ve çevredeki güvenlik kamerası kayıtları, hasarın araç üzerindeki yeri, fren izi fotoğrafları ve tanık anlatımları, tutanaktaki anlatımı değiştirebilecek delillerin neredeyse tamamını oluşturur. Değer kaybı için sigortaya başvurunun nasıl yapılacağı Araç Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır yazımızda anlatılmıştır.

Trafik kazası kusur oranı hesaplama sonucuna itirazda sigorta, tahkim ve dava aşamalarını gösteren şema
Kusur Oranına İtirazın Aşamaları

Sigorta şirketi size beklemediğiniz bir kusur oranı bildirdiyse, itiraz ve tahkim sürecini bir avukatla konuşmak için randevu alabilirsiniz.

Kusur oranı ve tazminat talebinizle ilgili ayrıntılı bilgi almak için İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?

Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!

Kusur Oranı Hesaplama Hakkında Sorular

Trafik kazasında kusur oranını öğrenen sürücülerin en sık sorduğu sorular aşağıda cevaplandı.

Arkadan çarpan araç her zaman %100 kusurlu mu?

Arkadan çarpma KTK 84/d'de asli kusur sayılır, tutanakta da çoğunlukla takip mesafesine uymama (KTK m.56/1-c) olarak yazılır. Karşı tarafın ihlali yoksa sonuç %100 kusurdur. Öndeki sürücünün de bir ihlali kanıtlanırsa, örneğin aniden şerit değiştirip önüne girdiyse, pay iki sürücü arasında bölüşülür.

Hız sınırını aşmak asli kusur mu tali kusur mu?

Hız sınırını aşmak ya da hızı yol şartlarına uydurmamak KTK 84'te sayılmadığı için tali kusurdur. Karşı tarafta asli kusur varsa polis tutanaklı kazada genellikle %25 civarında bir pay doğurur.

Alkollü sürücü kazada otomatik olarak kusurlu sayılır mı?

Alkol KTK 84'teki asli kusur halleri arasında yer almaz, kusur oranı alkolün kazanın oluşumuna etkisine bakılarak belirlenir. Alkol şüphesi olan kazada tutanağı taraflar değil polis veya jandarma düzenler.

Trafik kazasında kusur oranı ne zaman belli olur?

Anlaşmalı tutanakta sigorta şirketleri oranı TRAMER'e girer, oranlar tutmazsa dosya üç iş günü sonra komisyona gider ve komisyon en çok üç günde karar verir. Polis tutanaklı kazada ihlaller tutanakta yazar, yüzde ise tahkim veya davada bilirkişi raporuyla netleşir.

Yüzde 50 kusurlu olan sürücü değer kaybı alabilir mi?

Alabilir, ancak karşı tarafın kusur payı kadarını alır. Yüzde 50 kusurda hesaplanan değer kaybının yarısı karşı sürücünün zorunlu trafik sigortasından istenir.

Kusur oranı nereden öğrenilir?

Anlaşmalı tutanakta kusur oranını hasar dosyasını yürüten sigorta şirketi bildirir. Polis veya jandarma tutanağında ise sürücülerin ihlal ettiği kanun maddeleri tutanağın kusur bölümünde yazılıdır.

Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.

Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.


Referans ve Kaynaklar

[1] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.84 - trafik kazalarında asli kusur sayılan on iki hal ve kusur oranının yönetmelikteki esaslara göre tespiti.

[2] Karayolları Trafik Yönetmeliği m.157/a - kazayı önlemek için temel bir kuralı ihlal etmeye mecbur kalan sürücünün asli kusurlu sayılmaması.

[3] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2024/1982 E., 2025/8228 K., 21.05.2025 T. - kazanın oluş biçimine göre yetersiz kalan kusur raporu yerine uzman bilirkişi heyetinden denetime elverişli rapor alınması gereği.

[4] Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2022/2888 E., 2023/1254 K., 13.04.2023 T. - asli ve tali ihlalleri aynı olan iki sürücünün eşit (4/8) kusurlu kabul edilmesinin onanması.

[5] Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152 - yalnız maddi hasarla sonuçlanan kazalarda tarafların tutanak düzenlemesi ve tutanağın kolluk tarafından düzenlendiği haller.

[6] Türkiye Sigorta, Kaza Tespit Tutanağı Uygulamaları - anlaşmalı tutanakta kusur oranlarının %0, %50 ve %100 çerçevesinde belirlenmesi.

[7] Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, TRAMER kaza tespit tutanağı durum açıklamaları - mutabakatsızlık, komisyon değerlendirmesi ve komisyon kararının kesinleşmesi.

[8] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2026/1729 E., 2026/4696 K., 22.04.2026 T. - kaza tespit tutanağı ile kusur raporu arasındaki çelişkinin uzman bilirkişi raporuyla giderilmesi gereği.

[9] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2024/11600 E., 2026/1230 K., 09.02.2026 T. - hukuk hakiminin ceza hakiminin belirlediği kusur oranıyla bağlı olmayıp kesinleşen maddi vaka ve kusurun varlığıyla bağlı olması.

[10] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97 - zorunlu mali sorumluluk sigortasında sigorta kuruluşuna yazılı başvuru, 15 günlük cevap süresi ile dava ve tahkim hakkı.

HUKUKİ DENETİM

Av. Kazım Ceylan • Tarih: 3 Kasım 2026

Bu Makaleyi Paylaş
Avukat Kazım Ceylan
Avukat Kazım Ceylanİstanbul Barosu • Sicil No: 78121

Av. Kazım CEYLAN ve ekibi başta işçi hakları, boşanma, kira, miras ve ceza hukuku olmak üzere birçok alanda çözüm odaklı hukuki destek sunmaktadır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır.

Ücretsiz Danışmanlık

Formu gönderdiğinizde, KVKK koşullarını kabul etmiş sayılırsınız.