Yabancılık unsuru içeren iş sözleşmelerinde yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk, işçi veya işverenden birinin yabancı olması, işin yurt dışında görülmesi ya da tarafların farklı ülkelerde yerleşik bulunması gibi durumlarda 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümlerine göre belirlenir. Uygulanacak hukuk ile yetkili mahkeme birbirinden bağımsız iki ayrı soru olup her biri kendi maddesine tabidir.
Yabancılık unsuru içeren iş sözleşmeleri konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- Hukuk seçimi sınırlıdır: Taraflar sözleşmeye uygulanacak hukuku seçebilir, ancak işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri korunur.
- Seçim yoksa mutad işyeri esas alınır: Hukuk seçimi yapılmamışsa işçinin işini mutaden yaptığı ülkenin hukuku uygulanır.
- Türk mahkemeleri yetkili olabilir: İşçinin mutad işyeri Türkiye'deyse veya işveren ya da işçi Türkiye'de yerleşikse Türk mahkemelerinde dava açılabilir.
- Yetki anlaşmayla bertaraf edilemez: İşçiyi koruyan yetki kuralları taraflarca sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz.
- 2025 yılında değişiklik oldu: MÖHUK 27. madde, Anayasa Mahkemesi kararının ardından 7550 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi.
Yabancılık Unsuru Taşıyan İş Sözleşmesi Ne Zaman Söz Konusu Olur?
Bir iş sözleşmesinde yabancılık unsurundan söz edilebilmesi için işçinin veya işverenin yabancı uyruklu olması, işin yurt dışında görülmesi ya da sözleşmenin yabancı bir ülkede kurulmuş olması gibi bir bağlantının bulunması gerekir. Türkiye'de yerleşik bir şirketin yurt dışı şubesinde çalışan bir işçi ya da yabancı bir şirketin Türkiye'deki ofisinde istihdam edilen bir çalışan bu türden sözleşmelere örnek oluşturur.
Yabancılık unsuru içeren iş sözleşmeleri ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
İş Sözleşmesine Uygulanacak Hukukun Belirlenmesi: MÖHUK 27. Madde
Uygulanacak hukuk sorusu, MÖHUK'un 27. maddesinde düzenlenir.[1] Madde, 4 Haziran 2025 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle bugünkü halini almıştır; bu değişiklik, Anayasa Mahkemesi'nin önceki metni işçi lehine yeterli koruma sağlamadığı gerekçesiyle iptal etmesinin ardından yapılmıştır.[2]
Güncel düzenlemeye göre taraflar iş sözleşmesine uygulanacak hukuku serbestçe seçebilir; ancak bu seçim, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgari korumayı ortadan kaldıramaz. Taraflar hukuk seçimi yapmamışsa sözleşmeye, işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin bulunduğu ülke hukuku uygulanır.
Hukuk Seçimi Yapılmamışsa İşçinin Mutad İşyerinin Esas Alınması
İşçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması, o ülkeyi mutad işyeri haline getirmez; asıl mutad işyeri, işçinin sürekli olarak çalıştığı yer olmaya devam eder. İşçi işini belirli bir ülkede sürekli yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yürütüyorsa bu durumda işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukuku uygulanır.
Somut olayın bütün şartlarına göre sözleşmeyle daha sıkı ilişkili başka bir hukuk bulunuyorsa, işin yapıldığı yerin emredici hükümleri saklı kalmak kaydıyla bu hukuk da uygulanabilir. Bu istisna mahkemece uyuşmazlığın kendine özgü koşullarına göre değerlendirilir ve otomatik olarak devreye girmez.
Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi: MÖHUK 44. Madde
Yabancılık unsuru taşıyan bir iş sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkta hangi ülke mahkemesinin dava için yetkili olduğu, uygulanacak hukuktan bağımsız ayrı bir sorudur ve MÖHUK'un 44. maddesinde düzenlenir.[3] Bu maddeye göre işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin Türkiye'de bulunduğu yer mahkemesi davanın görülmesinde yetkilidir.
İşçinin işverene karşı açacağı davalarda bu genel kuralın yanında işverenin yerleşim yeri, işçinin kendi yerleşim yeri veya mutad meskeninin bulunduğu Türk mahkemeleri de yetkili kabul edilir. Bu düzenleme, davayı açacak olan işçiye birden fazla seçenek tanıyarak dava açmasını kolaylaştırmayı amaçlar.
Yetki Anlaşmasıyla Bu Korumanın Bertaraf Edilememesi
MÖHUK, işçiyi koruyan bu yetki kurallarının taraflarca sözleşmeyle ortadan kaldırılmasına izin vermez. İş sözleşmesine konan ve uyuşmazlığın yalnızca yabancı bir ülke mahkemesinde görüleceğini öngören bir yetki şartı, işçinin MÖHUK m.44 kapsamındaki dava açma imkanlarını ortadan kaldıramaz.
Uygulamada çokuluslu şirketlerin standart sözleşmelerine eklediği yabancı mahkeme yetkisi şartları Türk işçisi için MÖHUK'un tanıdığı yetkili mahkeme seçeneklerini engellemez. İşçi, sözleşmede aksi yazsa dahi kanunun kendisine tanıdığı Türk mahkemelerinde dava açabilir.
Yabancılık unsuru içeren iş sözleşmeleri konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yabancılık Unsuru İçeren İş Sözleşmeleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bu konuda en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık.
Taraflar iş sözleşmesine uygulanacak hukuku serbestçe seçebilir mi?
Evet, ancak bu seçim işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümlerinin sağladığı asgari korumayı ortadan kaldıramaz. Seçilen hukuk işçiyi bu asgari korumanın altına düşürüyorsa o kısımda uygulanmaz.
Sözleşmede hukuk seçimi yapılmamışsa hangi hukuk uygulanır?
İşçinin işini mutaden yaptığı işyerinin bulunduğu ülke hukuku uygulanır. İşçi birden fazla ülkede sürekli çalışıyorsa işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukuku esas alınır.
Yabancı bir işçi Türk mahkemelerinde dava açabilir mi?
Evet, işçinin mutad işyeri Türkiye'de ise veya işveren ya da işçinin yerleşim yeri Türkiye'de ise Türk mahkemeleri yetkilidir. Yabancı uyruklu olmak bu yetkiyi ortadan kaldırmaz.
Sözleşmede yabancı mahkemenin yetkili olacağı yazılırsa bu geçerli midir?
İşçiyi koruyan yetki kuralları tarafların anlaşmasıyla bertaraf edilemez. İşçi, sözleşmede aksi yazsa dahi MÖHUK'un tanıdığı Türk mahkemelerinde dava açabilir.
MÖHUK 27. madde neden değişti?
Anayasa Mahkemesi, önceki düzenlemenin işçi-işveren ilişkisinde adil bir denge kurmadığına hükmederek maddeyi iptal etmiştir. Kanun koyucu bu kararın ardından maddeyi işçinin mutad işyeri hukukunun asgari korumasını güvence altına alacak şekilde yeniden düzenlemiştir.
Referans ve Kaynaklar
[1] 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, madde 27 - İş sözleşmeleri.
[2] Anayasa Mahkemesi, E. 2023/158, K. 2024/187, T. 05.11.2024 - MÖHUK madde 27/1'in iptaline ilişkin karar; 7550 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle yapılan değişiklik 4 Haziran 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
[3] 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, madde 44 - İş sözleşmesi ve iş ilişkisi davaları.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 2 Ağustos 2026
