Deneme süreli sözleşme, işçi ile işverenin birbirini tanımak amacıyla iş sözleşmesine ekledikleri, kısa bir denetim dönemini düzenleyen bir kayıttır. Bu süre içinde taraflardan biri, karşı tarafa bildirim yapmadan ve tazminat ödemeden sözleşmeyi sona erdirebilir. Deneme kaydı, işçinin ücret ve sigorta hakkını ortadan kaldırmaz.
Deneme süreli sözleşme konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
- En fazla iki ay: Deneme süresi İş Kanunu m. 15 uyarınca iki ayı aşamaz, toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir.
- Yazılı olmalıdır: Deneme kaydının geçerli sayılması için sözleşmede açıkça yer alması ve süresinin yazılı belirtilmesi gerekir.
- Bildirimsiz fesih mümkündür: Bu süre içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine uymadan ve tazminat ödemeden feshedebilir.
- Ücret hakları saklıdır: İşçi bu dönemde çalıştığı günlerin ücretini ve diğer haklarını tam olarak talep edebilir.
- Yıllık izin hakkı doğmaz: Bir yıllık kıdem şartı deneme süresinde dolmaz, ancak bu süre toplam kıdeme sayılır.
- Süre dolunca kolaylık biter: Deneme süresi sonrasında yapılacak fesih, genel fesih usullerine ve tazminat rejimine tabidir.
Deneme Süresi En Fazla Kaç Ay Olabilir?
İş sözleşmesine konan deneme kaydının süresi, İş Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca en fazla iki ay olabilir.[1] Toplu iş sözleşmesiyle bu süre dört aya kadar uzatılabilir. Toplu sözleşme bulunmayan bir işyerinde taraflar, sözleşmeye kendi iradeleriyle iki aydan uzun bir deneme kaydı koyamaz.
Sözleşmede deneme süresi hiç belirtilmemişse iki aylık azami süre uygulanmaz, deneme kaydı yok sayılır. Taraflar iki aydan kısa bir süre de kararlaştırabilir. Kanun yalnızca üst sınırı belirlemektedir.
Aynı İşçiyle Yeniden Deneme Süresi Kararlaştırılabilir mi?
Aynı işveren, daha önce kesintisiz çalıştığı bir işçiyle yeni bir sözleşme yaparken yeniden deneme süresi koyamaz. Yargıtay, işçinin zaten tanınan bir kişi olduğu gerekçesiyle bu tür deneme kayıtlarını çoğunlukla geçersiz saymaktadır. İşyeri değişikliği veya farklı bir görev varsa bu kural aynı katılıkta uygulanmamaktadır.
Deneme süreli sözleşme ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde Avukata Sor sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Deneme Süresinde Fesih Nasıl Yapılır?
Deneme süresi içinde işçi veya işveren, sözleşmeyi bildirim süresine uymadan ve tazminat ödemeden feshedebilir. Bu hak her iki tarafa da tanınmıştır, yalnızca işverene özgü değildir. Fesih için haklı bir sebep gösterilmesi de gerekmez.
Uygulamada işverenler bu dönemde sözlü bir bildirimle sözleşmeyi sonlandırabilmektedir. Yazılı bildirim şart olmasa da fesih tarihinin ispatı açısından kısa bir yazılı teyit almak, taraflara sonradan doğabilecek bir uyuşmazlıkta yarar sağlar.
Deneme süresinde fesihle karşılaşan işçiler için ön değerlendirme amacıyla İşçi Bilgi Formu doldurulabilir.
Deneme Süresinde İşçinin Ücret ve Diğer Hakları Ne Olur?
Deneme süresi, işçinin bu dönemde çalıştığı günler için ücret ve diğer haklarını talep edememesi anlamına gelmez. İşçi, çalıştığı her gün için ücretini, varsa fazla mesai ve prim alacaklarını tam olarak talep edebilir. Deneme kaydı yalnızca fesih kolaylığı sağlar, çalışılan sürenin karşılıksız kalmasına yol açmaz.
Deneme süresindeki işçi, ilk günden itibaren sigortalı sayılır ve işveren bu süre için de sigorta primini yatırmakla yükümlüdür.[2] Sigortasız çalıştırma, deneme kaydının varlığıyla haklı gösterilemez.
Deneme süresi, işçinin toplam kıdeminden de sayılır. İşçi daha sonra kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten ayrılırsa, kıdem hesabı işe başladığı ilk günden, yani deneme süresinin başlangıcından itibaren yapılır. 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi bu noktayı açıkça düzenlemektedir.[3] Deneme süresini yalnızca bir "tanışma dönemi" sanan işçiler bu ayrıntıyı çoğu zaman atlamaktadır.
Deneme Süresinde Yıllık İzin ve Hastalık İzni Hakkı Doğar mı?
Yıllık ücretli izin hakkı için aranan bir yıllık kıdem şartı deneme süresinde dolmaz. İzin hakkı, işçinin toplam kıdemi bir yılı doldurduğunda kendiliğinden işlemeye başlar. Deneme süresi bu bir yıllık hesaptan düşülmez, aksine hesabın başlangıç noktasını oluşturur.
İşçi deneme süresinde hastalanıp rapor alırsa, çalıştığı süreye bağlı olarak SGK'nın geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabilir. Rapor süresi deneme süresinin akışını kendiliğinden durdurmaz. Taraflar sözleşmede aksini kararlaştırmadıkça deneme süresi rapor döneminde de işlemeye devam eder.
Deneme Süresi Sona Erdikten Sonra Fesih Nasıl Olur?
Deneme süresi dolduktan sonra yapılacak bir fesih, artık deneme kaydının sağladığı kolaylıktan yararlanamaz ve sözleşmenin türüne göre genel fesih usulüne tabi olur. Belirsiz süreli bir sözleşmede bu usul, ihbar süresine uyma veya kanunda sayılan haklı bir sebebe dayanma zorunluluğunu getirir. Fesih türlerinin tazminat sonuçları İş Sözleşmesi Nasıl Feshedilir yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.
Deneme Süreli Sözleşme Hangi İş Sözleşmesi Türleriyle Kullanılabilir?
Deneme kaydı, hem belirsiz süreli hem belirli süreli iş sözleşmelerine eklenebilir. Sözleşmenin süre bakımından türü deneme kaydının geçerliliğini etkilemez, yalnızca deneme süresi sonrasında uygulanacak genel fesih usulünü belirler. Belirli ve belirsiz süreli sözleşmelerin birbirinden farkı Belirli Süreli İş Sözleşmesi ve Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi yazılarımızda ayrı ayrı ele alınmaktadır.
Kısmi süreli (part-time) çalışmada da deneme kaydı konulabilir. Bu durumda iki aylık (toplu sözleşmeyle dört aylık) azami süre sınırı aynen geçerlidir. Çalışma saatinin kısa olması deneme süresini uzatmaz.
Deneme Süreli İş Sözleşmesi Nasıl Düzenlenir?
Deneme kaydının geçerli sayılması için iş sözleşmesinde açıkça yer alması ve süresinin yazılı olarak belirtilmesi gerekir. Sözleşmede deneme süresi belirtilmemişse sonradan tek taraflı bir deneme iddiasında bulunulamaz. Sözleşme hazırlarken dikkat edilmesi gereken diğer unsurlar İş Sözleşmesi Örneği yazımızda yer almaktadır.
Deneme Süresi İçinde ve Sonrasında Fesih Farkı
Deneme süresi içindeki ve sonrasındaki fesih hakkı arasındaki temel farklar aşağıdaki tabloda özetlenmektedir.
| Durum | Bildirim Süresi | Tazminat |
|---|---|---|
| Deneme süresi içinde fesih | Aranmaz | Ödenmez |
| Deneme süresi sonrasında fesih | Kıdeme göre 2-8 hafta | Şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatı doğar |
Deneme süreli sözleşme konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Deneme Süreli Sözleşme Hakkında Sık Sorulan Sorular
Deneme süreli sözleşme konusunda okuyucularımızın en çok sorduğu soruları bu başlıkta topladık.
Deneme süresi en fazla kaç ay olabilir?
Deneme süresi kanunda en fazla iki ay olarak belirlenmiştir. Toplu iş sözleşmesi bulunan işyerlerinde bu süre dört aya kadar uzatılabilir.
Deneme süresi içinde işçi neden bildirimsiz fesih hakkına sahiptir?
Kanun, tarafların birbirini tanıyıp iş ilişkisine devam etmek isteyip istemediklerine kolayca karar verebilmesi için bu süreye özel bir fesih kolaylığı tanımıştır. Hak, işçi ve işverene eşit şekilde verilmiştir.
Deneme süresinde çalışan işçi sigortalı sayılır mı?
Evet, deneme süresindeki işçi ilk çalıştığı günden itibaren sigortalı sayılır. İşveren bu dönem için de sigorta primi yatırmakla yükümlüdür.
Deneme süresi kıdem tazminatı hesabına dahil midir?
Evet, kıdem süresi işçinin fiilen işe başladığı tarihten hesaplanır. Bu tarih deneme süresinin başlangıcını da kapsar.
Deneme süresi sözleşmenin ortasında sonradan eklenebilir mi?
Hayır, deneme kaydı ancak sözleşmenin kurulduğu anda konabilir. Çalışma başladıktan sonra sözleşmeye geriye dönük deneme süresi eklenemez.
Deneme süresindeki işçi ihbar tazminatı alabilir mi?
Hayır, deneme süresi içinde yapılan fesihte ihbar süresi ve buna bağlı tazminat söz konusu olmaz. Bu tazminat ancak deneme süresi sona erdikten sonraki fesihlerde gündeme gelir.
Deneme süresi belirtilmeyen bir sözleşmede fesih nasıl olur?
Sözleşmede deneme kaydı yoksa taraflar baştan itibaren genel fesih usulüne, yani ihbar süresi ve haklı sebep şartlarına tabidir. Deneme süresine dayalı bir fesih kolaylığından yararlanılamaz.
Referans ve Kaynaklar
[1] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 15 (deneme süresi kaydı, azami süre, toplu iş sözleşmesiyle uzatılması, bildirimsiz ve tazminatsız fesih hakkı, çalışılan günler için ücret ve diğer hakların saklı tutulması).
[2] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 4 (hizmet akdiyle çalışanların sigortalı sayılması).
[3] 1475 sayılı İş Kanunu, madde 14 (kıdem tazminatına esas kıdemin işçinin işe başladığı tarihten itibaren hesaplanması).
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 28 Temmuz 2026
