Mehir olarak ne istenebilir sorusunun cevabı, mehrin Türk hukukunda ayrı bir kurum olarak düzenlenmemiş olmasından geçer. Dini nikah geleneğinde yer alan mehir, resmi evlilik hukukumuzda tanımlı bir müessese değildir. Taraflar arasında yazılı bir mehir senedi düzenlenmişse bu senet Yargıtay içtihatlarında bağışlama vaadi olarak değerlendirilir. Senette ziynet, nakit para, ev eşyası veya taşınır mal gibi belirli bir değer kararlaştırılmışsa, bu değer koşulları oluştuğunda talep edilebilir hale gelir.
"Mehir Olarak Ne İstenebilir?" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
"Mehir Olarak Ne İstenebilir?" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
- Mehir olarak ne istenebilir sorusunun cevabı ziynet, nakit para, ev eşyası ve taşınır ya da taşınmaz maldır, senet Yargıtay'a göre bağışlama vaadidir.
- Türk Medeni Kanunu mehri düzenlemez ama Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2016/10819 sayılı kararına göre yasaklanmış bir ilişki de değildir.
- Bağışlama vaadi Türk Borçlar Kanunu'nun 288. maddesine göre yazılı şekle, taşınmazda resmi şekle bağlıdır.
- Mehri müeccel evliliğin boşanma ya da ölümle bitmesine kadar ileriye yönelik vaattir ve üçüncü kişi tarafından da yapılabilir.
Mehir Türk Medeni Kanunu'nda Yer Alır mı?
Mehir Türk Medeni Kanunu'nda ayrı bir başlık altında düzenlenmemiştir. Kanun, evlenme sözleşmesi kurulurken eşlerden birinin diğerine bir mal veya para vermesini ya da bunu ileriye dönük vaat etmesini yasaklamaz. Bu boşluk mehir uygulamasının önünü kapatmaz. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 26.06.2019 tarihli, E. 2016/10819, K. 2019/4105 sayılı kararında mehir, "kocanın evlenme sözleşmesi anında veya devamı sırasında ya da evliliğin sona ermesi halinde kadına verdiği belirli bir mal, para veya ekonomik değeri olan armağan" olarak tanımlanmıştır.
Aynı kararda, eski hükümlere göre kurulmuş mehrin Medeni Kanun tarafından yasaklanmış bir ilişki sayılamayacağı, bu sonucun 02.12.1959 tarihli, 14/30 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesine dayandığı belirtilmiştir. Uygulamada mahkemeler mehir talebini bağımsız bir "mehir hukuku" değil, borçlar hukukunun genel hükümleri üzerinden çözer.
Mehir Senedi Hukuken Neye Dayanır?
Mehir senedi, hukuki nitelik itibarıyla bir bağışlama vaadidir.[1] Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bunu şöyle açıklamıştır.
Yargıtay 3. HD, E. 2019/482, K. 2019/3079, T. 08.04.2019"Türk Medeni Kanunu, evlenme sözleşmesi sırasında karı kocadan birinin diğerine bir mal veya para vermesini ya da vermeyi vaad edip bir süre ertelemesini yasaklamamıştır. Bu nedenle, eski hükümlere göre kurulmuş mehir, Medeni Kanun tarafından yasaklanmış bir hukuki ilişki olarak kabul edilemez."
Aynı kararda mehri müeccelin, evliliğin boşanma veya ölümle sona ermesine kadar ileriye yönelik bir bağışlama vaadi olduğu, bu vaadin koca dışında üçüncü bir kişi tarafından da yapılabileceği belirtilmiştir. Bu durum Türk Borçlar Kanunu'nun 128. maddesindeki üçüncü kişi yararına sözleşmeden değil, aynı Kanun'un 288. maddesinde düzenlenen bağışlama vaadinden kaynaklanır.
Bağışlama vaadinin geçerli sayılması, Türk Borçlar Kanunu 288. maddesi uyarınca yazılı şekil şartına bağlıdır. Senet konusu bir taşınmaz ya da taşınmaz üzerindeki ayni bir hakkı kapsıyorsa yazılı şekil yetmez, resmi şekil aranır. Aksi halde vaat geçersiz kalır.
Mehir Olarak Neler İstenebilir?
Mehir senedinde genellikle şu değerler kararlaştırılır:
- Ziynet eşyası: bilezik, yüzük, set gibi altın takılar
- Nakit para: Türk lirası veya döviz cinsinden belirli bir tutar
- Ev eşyası ve çeyiz kalemleri: yatak odası takımı, beyaz eşya, halı gibi kalemler
- Taşınır veya taşınmaz mal: taşınmaz söz konusuysa vaadin resmi şekilde yapılması gerekir
Hukuken mehir miktarının alt veya üst bir sınırı yoktur. Taraflar neyi kararlaştırırsa senette o değer geçerli olur. Umre veya seyahat gibi bir hizmetin sağlanması vaadi ise farklı değerlendirilir: bağışlama, TBK m.288 anlamında bir malvarlığı değerinin karşılıksız devrini ifade eder, hizmetin ileride yerine getirilmesi vaadi aynı hükme tabi olmayabilir.
Bu ayrım senet düzenlenirken çoğu zaman göz ardı edilir. Uyuşmazlık çıktığında hizmetin ifası zaten mümkün olmadığından alacak yerine yalnızca tazminat tartışması gündeme gelir. Uygulamada mehir senetleri çoğunlukla düğün öncesinde ya da nişan sırasında düzenlenir ve içinde birden fazla kalem birlikte sayılır.
Mehr-i Muaccel ve Mehr-i Müeccel Ayrımı
Mehir, ödeme zamanına göre ikiye ayrılır. Mehr-i muaccel, nikah anında veya nişanlanma sırasında peşin verilen mehirdir. Teslim gerçekleştiği andan itibaren ayrıca bir dava konusu olmaz. Mehr-i müeccel ise ödemesi bir vadeye ya da evliliğin sona ermesi gibi bir koşula bağlanmış mehirdir ve asıl uyuşmazlıklar bu türde çıkar.
Bu ayrımın pratik sonucu ispat aşamasında ortaya çıkar: mehr-i muaccel zaten teslim edilmiş sayıldığından geriye dönük bir alacak iddiası taşımaz, davalı yalnızca "zaten aldı" savunmasıyla karşılaşabilir. Mehr-i müeccelde ise senet koşulun gerçekleştiği ana kadar bir vaat olarak kalır ve dava ancak koşul gerçekleştikten sonra açılabilir.
Mehir Alacağı Ne Zaman Talep Edilebilir?
Mehr-i müeccel niteliğindeki bir vaat, senette kararlaştırılan koşul gerçekleştiğinde talep edilebilir hale gelir. Bu koşul çoğunlukla boşanma ya da eşlerden birinin ölümüdür. Senette "ileride bir durum zuhur ederse" gibi ifadelerle koşul belirsiz bırakılmışsa, mahkeme bunu evliliğin sona erme haline yorumlama eğilimindedir.
Mehir alacağı davası, boşanma davasından bağımsız bir alacak davası olarak da açılabilir. Bu bağımsızlık, mal rejimi tasfiyesinden gelen taleplerle karışmaz: Aldatan Eş Mal Alabilir mi? yazımızda ele aldığımız mal paylaşımı kuralları ayrı bir hukuki temele dayanır, mehir alacağıyla birlikte değerlendirilmez.
Mehir Davası Nerede Açılır?
Mehir alacağı davası aile mahkemesi bulunan yerlerde aile mahkemesinde, bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde görülür. Dava, davalının yerleşim yerinde ya da tarafların boşanma davasının görüldüğü mahkemede açılabilir. Senette borç konusu mal ve borçlu kimliği açıkça belirliyse alacaklı, dava açmadan doğrudan icra takibi de başlatabilir. Borçlu itiraz ederse takip durur ve alacaklının itirazın iptali davası açması gerekir.
Mehir Alacağının Zamanaşımı Süresi
Mehir senedinden doğan alacak, borçlar hukuku genel hükümlerine tabi olduğundan on yıllık genel zamanaşımı süresine girer.[2] Mehr-i müeccelde bu süre, senette yazılı koşulun (genellikle boşanmanın kesinleşmesinin) gerçekleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
İspat Yükü ve Mehir Senedinin Delil Niteliği
Mehir senedine dayalı bir alacak davasında ispat yükü, senedi elinde bulunduran davacı taraftadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 201. maddesi gereğince, senede bağlı bir iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hükmünü ortadan kaldıracak nitelikteki savunmalar (örneğin eşyanın zaten teslim edildiği iddiası) tanıkla değil, ancak aynı güçte bir belgeyle kanıtlanabilir. Boşanma Davasında Deliller yazımızda ayrıntılı anlattığımız gibi, mahkeme önüne gelen her iddianın bir delille desteklenmesi gerekir. Mehir senedi bu davada asıl delildir.
Davalı taraf yalnızca tanık göstererek "zaten verdim" demekle senedin bağlayıcılığından kurtulamaz. Ancak teslimi yazılı belgeyle kanıtlayamıyorsa davacıya yemin teklif etme hakkını kullanabilir.[3] Yerel mahkeme bu hakkı gözetmeden karar verirse Yargıtay kararı bozar.
Mehrin ne olarak ödendiği belli değilse ya da senette rakam açıkça yazılmamışsa, talep edilebilir bir alacaktan söz etmek zorlaşır. Bu yüzden mehir konusunda yaşanan uyuşmazlıkların büyük kısmı, senedin varlığından değil içeriğinin belirsizliğinden doğar.
"Mehir Olarak Ne İstenebilir?" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Mehir Olarak Ne İstenebilir Hakkında Sık Sorulan Sorular
Mehir senedi düzenlenirken ve sonrasında en çok merak edilen noktaları bu başlıkta topladık.
Mehir Türk hukukunda geçerli midir?
Evet, mehir ayrı bir kurum olarak düzenlenmese de yazılı bir mehir senedi varsa bu senet bağışlama vaadi olarak geçerli kabul edilir ve Türk Borçlar Kanunu'nun 288. maddesindeki şekil şartına tabi olur.
Mehir olarak ne kadar istenebilir, bir üst sınır var mıdır?
Hayır, hukuken mehir miktarı için alt veya üst bir sınır aranmaz. Taraflar hangi değeri kararlaştırırsa senette o miktar geçerli olur.
Mehir olarak taşınmaz istenebilir mi?
İstenebilir, ancak taşınmaz veya taşınmaz üzerindeki bir hakkın bağışlanması vaadi yazılı şekille değil resmi şekille (tapu sicil müdürlüğünde düzenlenen resmi senetle) yapılmak zorundadır.
Mehir tanıkla ispat edilebilir mi?
Hayır, bağışlama vaadinin geçerliliği zaten yazılı şekle bağlı olduğundan, senedi bulunmayan sözlü bir mehir iddiası karşı taraf kabul etmedikçe tanıkla ispatlanamaz.
Boşanmadan sonra mehir talep edilebilir mi?
Evet, senette mehrin evliliğin sona ermesine bağlandığı durumlarda, boşanma kararı kesinleştikten sonra mehir alacağı için ayrı bir dava açılabilir.
Mehir alacağının zamanaşımı süresi ne kadardır?
Mehir alacağı borçlar hukuku genel hükümlerine tabi olduğundan on yıllık zamanaşımı süresine girer. Bu süre mehr-i müeccelde senette yazılı koşulun gerçekleştiği tarihten itibaren işler.
Referans ve Kaynaklar
[1] Yargıtay 3. HD, E. 2019/482, K. 2019/3079, T. 08.04.2019 - mehir senedinin hukuki niteliği ve bağışlama vaadi.
[2] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146 - alacaklarda genel zamanaşımı süresi.
[3] Yargıtay 6. HD, E.
2013/1347, K. 2013/12385, T. 16.09.2013 - senede bağlı eşyanın iadesi ispatı ve yemin teklif hakkı.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 4 Eylül 2026
