Kanser ilacı ihtiyati tedbir kararı, esas dava sürerken hastanın ilaca erişimini sağlayan geçici koruma önlemidir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki çelişkiyi giderdiği dört kararında tedbiri yeterlilikte bir tıbbi otorite raporuna bağlamıştır. Kararların karşı oyları ve Anayasa Mahkemesinin bir bireysel başvuruda verdiği tedbir kararı farklı bir çizgi gösterir.
- Kanser ilacı ihtiyati tedbir kararı HMK'nın 389 ve 390. maddelerine göre esas dava sürerken hastanın ilaca erişimini sağlayan geçici koruma önlemidir.
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi dört uyuşmazlık giderme kararında tedbir için yeterlilikte bir tıbbi otorite raporu aramıştır.
- Üç karar 06.12.2024 tarihinde oy çokluğuyla, dördüncü karar 08.09.2025 tarihinde oybirliğiyle verilmiştir.
- Karşı oya göre asıl uyuşmazlığı çözer nitelikte tedbir verilemeyeceğine dair yasal bir yasak bulunmamaktadır.
İçindekiler6 başlık
Kanser İlacı İhtiyati Tedbir Kararı Hangi Şartlarda Verilir?
İhtiyati tedbir kararı, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da gecikme sebebiyle ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi halinde verilir ve dayanağı HMK'nın 389. maddesidir. Hastanın ilacı kullanamaması bu endişenin tipik örneğidir.
Tedbir isteyen sebebi ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.[1] Hakim bir şeyin yapılması gibi her türlü tedbire karar verebilir, bu nedenle ilaç bedelinin tedbiren ödenmesi de talep edilebilir.[2] Genel şartlar İhtiyati Tedbir Kararı Nasıl Alınır Şartları Nelerdir yazısında anlatılmıştır.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin Uyuşmazlık Giderme Kararları
Bölge Adliye Mahkemesi daireleri ilaç bedeli davalarında tedbir konusunda farklı sonuçlara ulaştığında 5235 sayılı Kanun'un 35. maddesi devreye girer. Başkanlar Kurulu çelişkiyi Yargıtay ilgili dairesine bildirir ve Daire kesin olarak uyuşmazlığı giderir.[3]
Aşağıdaki tablo dört kararı ve uyuşmazlığın hangi Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğrultusunda giderildiğini gösterir. Dördünde de Daire tedbirin kabulüne karşı olan karar doğrultusunda hüküm kurmuştur.
| Karar | Tarih | Oy | Giderildiği karar |
|---|---|---|---|
| 2023/13046 E., 2024/12496 K. | 06.12.2024 | Oy çokluğu | Ankara BAM 10. HD 2022/2113 E., 2022/1869 K. |
| 2024/5867 E., 2024/12497 K. | 06.12.2024 | Oy çokluğu | Kayseri BAM 8. HD 2023/3268 E., 2023/378 K. |
| 2024/6734 E., 2024/12498 K. | 06.12.2024 | Oy çokluğu | Ankara BAM 10. HD 2023/2270 E., 2023/2115 K. |
| 2025/11761 E., 2025/11444 K. | 08.09.2025 | Oybirliği | Ankara BAM 10. HD 2022/800 E., 2022/818 K. |
Kayseri dosyasında Bölge Adliye Mahkemesi tedbiri kaldırmış, diğer Bölge Adliye Mahkemesi daireleri ise tedbiri onamıştı. Lenvima adlı ilacın davasında da Ankara Bölge Adliye Mahkemesi üç aylık tedbiri kaldırmış ve Daire bu kararı doğru bulmuştur.[4]
Tıbbi Otorite Raporu Şartı
Dairenin gerekçesinin özü tedbirin geçici niteliğidir. Tedbir davanın sonucunu baştan belirleyecek biçimde kullanılırsa tedbir isteyenin davayı kaybetmesi halinde Kurum hak kaybına uğrar.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2025/11761, K. 2025/11444, T. 08.09.2025"...aynı hastalığa ilişkin daha iyi tedavi seçeneği sunulduğu iddia edilen ilaçların, hiç bir sınırlama ve incelemeye tabi tutulmaksızın veya Kurum tarafından karşılanan ilaçlara oranla sürekli olarak daha etkin oldukları ortaya konulmadan bu aşamada talebin sonucu itibarıyla ihtiyati tedbirin mahiyetini aşacak davayı sonuçlandıracak ve davalı Kurumunda hak kaybına neden olacak şekilde tedbir kararı verilmesinin hatalı olacağı açıktır."
Daire bu nedenle üniversitelerin tıbbi onkoloji bilim dalından alınacak sağlık kurulu raporuyla şunların saptanmasını arar:
- İlacın hastalığın tedavisinde hayati öneme haiz ve zorunlu olduğu
- İlacın mevcut tedavi yöntemlerine göre sürekli daha etkin ve yararlı olduğu
- İlacın kullanılmaması halinde sağlıkta ciddi, hızlı ve geri dönüşü olmayan bir bozulma, ölüm, yaşam beklentisinde ciddi azalma ya da yoğun acı doğacağı
Bu son husus konusunda kabul görmüş bir rapor dosyada bulunmalıdır.
Bu ölçütler bilirkişi raporu ölçütleriyle örtüşür. Daire tedbir için yeterlilikte bir tıbbi otorite raporu ararken, gerekçesinde esas yargılamada aranan tıbbi onkoloji sağlık kurulu raporu ölçütünü de müstakar içtihat olarak aktarır. Esas yargılamadaki raporun içeriği Kanser İlacı Davasında Bilirkişi İncelemesi yazısında anlatılmıştır.
Tedbir talebiniz tıbbi otorite raporu bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiyse, raporun nasıl temin edileceğini bir avukatla konuşmak için randevu alabilirsiniz.
Karşı Oy ve Anayasa Mahkemesi Yaklaşımı
Üç kararda Daire üyelerinden biri karşı oy kullanmıştır. Karşı oy gerekçesi tedbir lehine kapsamlı bir görüş ortaya koyar.
Tedbirin niteliği konusunda çoğunluk davayı sonuçlandıracak tedbir verilemeyeceğini kabul eder. Karşı oya göre ise asıl uyuşmazlığı çözer nitelikte tedbiri yasaklayan yasal dayanak yoktur.
Aranan delilde çoğunluk yeterlilikte tıbbi otorite raporunu ister, karşı oy tedavi eden hekimin yaşamsal önemi belirten raporunu yeterli bulur. Hasta bakımından sonuç da farklıdır: çoğunluğa göre rapor yoksa tedbir verilmez, karşı oya göre zaruret hali tedbiri gerektirir.
Karşı oy §17'de şöyle der.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/13046, K. 2024/12496, T. 06.12.2024"Uyuşmazlığın esasını çözer/asıl kararı öne çeker nitelikte ihtiyatî tedbir kararı verilememesi yasağının yasal bir dayanağı mevcut değildir"
Aynı karşı oya göre tedbir isteyenin kurum sigortalısı olması, kanser teşhisi ve tedavi eden doktorun yaşamsal önemi belirten raporu, hastane onayı ve ilacın satışına izin verilmesi yaklaşık ispat için yeterlidir. Karşı oy ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin A.A./Türkiye başvurusunda (No: 50624/19) 02.10.2019 tarihinde tedbir kararı verdiğini hatırlatır, bu atıf Daire çoğunluğuna değil karşı oya aittir.
Anayasa Mahkemesinin 2020/23206 ve 2020/22945 numaralı başvurularına yapılan atıf Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulunun metnindedir. Başkanlar Kurulu bu başvurulardan, ilaç bedelinin tedaviye derhal başlanmasını engelleyecek bir şarta bağlı olmaksızın yargılama süresince ödenmesi gerektiği yönünde bir özet aktarmıştır.[5]
Bu özet, Anayasa Mahkemesinin esas hakkındaki bir ihlal kararına değil, başvuru sırasında verdiği tedbir kararına dayanır.
Anayasa Mahkemesi 14.08.2020 tarihli ara kararla ilaç bedelinin tedavi süresi boyunca ödenmesinin derhal sağlanmasına karar vermiş, iki başvuru sonradan birleştirilmiştir. İlaç dava sürerken SGK ödeme kapsamına alındığı için başvuru 22.02.2022 tarihinde düşme kararıyla sonuçlanmıştır.[6]
Teminat ve Tedbirin Süresi
Tedbir isteyen kural olarak teminat gösterir, ancak mahkeme gerekçesini belirterek teminat alınmamasına karar verebilir.[7] Tedbirin etkisi aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesine kadar sürer.[8]
Kararın uygulanması bir haftalık süreye bağlıdır ve Kanser İlacı İhtiyati Tedbir Kararı Nasıl Uygulatılır? yazısında anlatılmıştır. Karşı tarafın itirazı Kanser İlacı İhtiyati Tedbir Kararına İtiraz Edilirse Ne Olur? yazısında, tedbirin hangi süre için isteneceği Kanser İlacı İhtiyati Tedbiri İçin Kaç Aylık Süre İstenmeli? yazısında ele alınmıştır. Tedbirle ödenen bedelin geri istenmesi İhtiyati Tedbirle Ödenen Kanser İlacı Bedeli Geri İstenebilir mi? yazısındadır.
"Kanser İlacı Davasında İhtiyati Tedbir ve Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Kararı" konusunda detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Mahkeme sizden teminat istediyse ve bunu karşılamakta zorlanıyorsanız, teminat alınmaması talebinizi nasıl gerekçelendireceğinizi Avukata Sor üzerinden sorabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Kanser İlacı İhtiyati Tedbir Kararı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kanser ilacı ihtiyati tedbir kararı konusunda en çok merak edilen noktaları bu başlıkta yanıtladık.
Tedbir talebi tek hekim raporuyla kabul edilir mi?
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi tedbir için tıbbi onkoloji bilim dalından alınacak sağlık kurulu raporu gibi yeterlilikte bir tıbbi otorite raporu arar. Karşı oy ise tedavi eden hekimin yaşamsal önemi belirten raporunu yeterli sayar.
Tedbir talebi reddedilirse yeniden talep edilebilir mi?
Ret kararına karşı kanun yoluna başvurulabilir ve bu başvuru öncelikle incelenir. Dosyaya yeni bir tıbbi otorite raporu girerse yeni gerekçeyle talep yenilenebilir.
Anayasa Mahkemesinin şartsız ödeme yaklaşımı her davada uygulanır mı?
Hayır. Bu yaklaşım Anayasa Mahkemesinin bir bireysel başvuruda verdiği tedbir ara kararına dayanır, başvuru ise 22.02.2022'de düşme kararıyla sonuçlanmıştır. Atıf Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulu metnindedir, karşı oyda ise Anayasa Mahkemesinin tedbir kararlarına genel bir atıf vardır. Daire çoğunluğu tedbiri tıbbi otorite raporuna bağlamıştır.
Tedbir hangi mahkemeden istenir?
Dava açılmışsa asıl davanın görüldüğü mahkemeden, açılmamışsa esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden istenir. Karşı taraf dinlenmeden de karar verilebilir.
Hukuki gelişmeleri Google'da bizden takip edin.
Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu'nu Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Referans ve Kaynaklar
[1] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.390/3.
[2] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.391/1.
[3] 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.35/1-3.
[4] Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/6734, K. 2024/12498, T. 06.12.2024.
[5] Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/5867, K. 2024/12497, T. 06.12.2024, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu metninde aktarılan Anayasa Mahkemesi özeti.
[6] Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, 2020/22945 numaralı başvuru, T. 22.02.2022.
[7] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.392/1.
[8] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.397/2.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 21 Ekim 2026
