İlçe SULH HUKUK MAHKEMESİNE
İSTEMDE BULUNAN : Ad Soyad – T.C. Kimlik No: T.C. Kimlik Numarası – Adres: Adres
VEKİLİ : Avukat Ad Soyad (varsa)
KARŞI TARAF : Yüklenici Ad Soyad veya Unvan – T.C. Kimlik No: T.C. Kimlik Numarası – Adres: Adres
KONU : Taşınmazın Açık Adresi adresindeki konutta karşı tarafın üstlendiği tadilat işlerinde tamamlanmayan ve kusurlu yapılan işlerin ile bunların giderilmesi için gereken bedelin delil tespiti yoluyla belirlenmesi istemidir.
AÇIKLAMALAR :
İstemde bulunan ile karşı taraf arasında Sözleşme Tarihi tarihinde, Taşınmazın Açık Adresi adresindeki konutta İşin Konusu işlerini kapsayan yazılı / sözlü eser sözleşmesi kurulmuştur. Karşı taraf işleri Başlangıç Tarihi ile Bitiş Tarihi arasında tamamlayıp teslim etmeyi üstlenmiştir. Sözleşme EK 1'de sunulmuştur.
Kararlaştırılan Toplam Bedel TL iş bedelinin Ödenen Tutar TL'si Ödeme Tarihleri tarihlerinde Ödeme Yöntemi ile ödenmiştir. Ödeme belgeleri EK 2'dedir.
Karşı taraf Bırakma Tarihi tarihinde Bırakma Şekli işi bırakmıştır. Yapılan işlerin bir kısmı da sözleşmeye ve teknik kurallara uygun değildir. Tamamlanmayan ve kusurlu yapılan işler şunlardır: Tamamlanmayan İşlerin Listesi ve Kusurlu Yapılan İşlerin Listesi. Konutun mevcut durumunu gösteren fotoğraf ve videolar EK 3'te, tarafların yazışmaları EK 4'tedir.
İstemde bulunan, Uyarı Tarihi tarihinde karşı tarafı İhtarname / Yazılı Mesaj ile uyararak işin tamamlanmasını ve kusurların giderilmesini istemiş, sonuç alamamıştır. Uyarının örneği EK 5'tedir.
Konut Konutun Kullanılamama Sebebi nedeniyle kullanılamamaktadır ve tamamlanmayan işlerin üçüncü kişilere yaptırılması zorunlu hale gelmiştir. Yeni işçilik başladığında Sökülecek veya Üzeri Kapanacak İmalat sökülecek ya da kapatılacak, bugünkü durum sonradan belirlenemeyecektir. Delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağı ihtimali bulunduğundan, 6100 sayılı HMK m.400/2 uyarınca tespitte hukuki yarar vardır.
Konutta mahallinde keşif yapılmasını ve İnşaat Mühendisi / Mimar / İlgili Uzmanlık Alanı bilirkişi incelemesi yaptırılmasını talep ediyoruz. Bilirkişiye şu soruların yöneltilmesini istiyoruz:
a) Karşı tarafın üstlendiği işlerden hangileri tamamlanmış, hangileri hiç yapılmamıştır?
b) Tamamlanan işlerde malzemeden ya da işçilikten kaynaklanan kusur var mıdır, varsa nelerdir?
c) Kusurların giderilmesi ve tamamlanmayan işlerin bitirilmesi için hangi iş kalemleri gerekir, bunların keşif tarihindeki rayiç bedeli nedir?
d) Tamamlanan işlerin sözleşme bedeline oranı nedir?Tespit sonucunda karşı tarafa yönelik bedel indirimi, giderim bedeli ve tazminat dahil tüm haklarımız saklıdır. Mahkemece belirlenecek tespit giderleri avans olarak yatırılacaktır.
HUKUKİ NEDENLER : 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 400-405, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 470 vd. ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Eser sözleşmesi, ödeme belgeleri, fotoğraf ve video kayıtları, yazışmalar, uyarı yazısı, keşif ve bilirkişi incelemesi, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle Taşınmazın Açık Adresi adresindeki konutta karşı tarafın üstlendiği işler hakkında mahallinde keşif yapılmasına, bilirkişi incelemesiyle tamamlanmayan ve kusurlu yapılan işlerin ile bunların giderilmesi için gereken bedelin tespitine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. Tarih
İstemde Bulunan / Vekili Ad Soyad
İmza
EKLER : Eser sözleşmesi, ödeme belgeleri, konutun mevcut durum fotoğraf ve videoları, yazışma çıktıları, uyarı yazısı, vekaletname
Delil Tespiti Dilekçesi Nedir?
Delil tespiti dilekçesi, dava açılmadan önce ya da dava sırasında keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık ifadesi alınması gibi işlemlerin mahkemece yaptırılmasını isteyen dilekçedir.[1] Amaç, ileride ileri sürülecek bir vakıanın kanıtını kaybolmadan ya da değişmeden güvenceye almaktır.
Tespit tek başına bir dava sayılmaz. Mahkeme kimin haklı olduğuna karar vermez, ortaya çıkan tutanak ya da rapor esas davada diğer deliller gibi değerlendirilir.[2]
Tespit davasında ise hakkın ya da hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu hükme bağlanır ve davacının güncel bir hukuki yararı aranır. Hizmet ilişkisinin varlığını belirleyen Hizmet Tespit Davası Dilekçe Örneği bu türdendir. Bir işin eksik ya da kusurlu yapıldığı gibi maddi bir vakıa bu davanın konusu olamaz.[3] Bu tür vakıalar için doğru yol delil tespitidir.
Karttaki dilekçe, konut tadilatını ya da küçük bir inşaat işini yarım bırakan yükleniciye karşı yazılmıştır. Başka bir olayda, örneğin su basması ya da araç hasarında, olay anlatımı ve bilirkişi soruları değişir, yapı aynı kalır. Araç satışındaki ayıp uyuşmazlığının dava yönü Ayıplı Araç Satışı Davası yazımızda anlatılıyor.
Selde evi ya da aracı zarar görenlerin tespitten sonra izleyeceği yol Sel Durumunda İdareden Tazminat Nasıl Alınır? yazımızda anlatılıyor.
Delil Tespiti Hangi Durumlarda İstenebilir?
Delil tespiti dilekçesi, delilin hemen tespit edilmezse kaybolacağı ya da ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali bulunduğunda verilebilir. Kanun bu ihtimali hukuki yarar olarak kabul eder.
Hukuk Genel Kurulu buna iki şart ekler. Tespiti istenen vakıa ileride açılacak davayla ilgili olmalı ve delilin kaybolmasından ciddi biçimde endişe edilmelidir.
Üzerinde yeni işçilik yapılacak bir konut, sökülecek bir imalat, silinme süresi dolmak üzere olan bir kamera kaydı ya da yurt dışına gidecek bir tanık bu ihtimale tipik örneklerdir. Tadilatı yarım bırakan ustanın yerine başka bir usta çağrılacaksa, bugünkü durumun sonradan ispatı güçleşir.
Her talep bu ölçüden geçmez. Bir ticari davada ilk derece mahkemesi, tespiti istenen senet ve defter kayıtlarının ileride açılacak eda davasında zaten incelenebileceği gerekçesiyle talebi hukuki yarar yokluğundan reddetmiş, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi de istinaf yolunun kapalı olduğunu belirterek başvuruyu usulden reddetmiştir.[4] Delil tespiti dilekçesinde delilin neden bugün tespit edilmesi gerektiği somut olarak yazılır.
Mevcut durumun korunması da gerekiyorsa, yani delilin yanında malın ya da hakkın kendisi için önlem isteniyorsa, İhtiyati Tedbir Dilekçe Örneği ayrıca verilir.
Delil Tespiti Hangi Mahkemeden İstenir?
Dava açılmamışsa delil tespiti, esas davaya bakacak mahkemeden ya da keşif veya bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin veya dinlenecek tanığın bulunduğu yer sulh mahkemesinden istenir.[5] Başvuru yeri, davanın açılıp açılmadığına göre değişir.
| Durum | Başvurulacak yer |
|---|---|
| Dava açılmamış | Esas davaya bakacak mahkeme ya da şeyin veya tanığın bulunduğu yerin sulh hukuk mahkemesi |
| Dava açılmış | Yalnızca davanın görüldüğü mahkeme |
| Bir şeyin veya yerin hal ve şeklinin belgelenmesi | Noter |
Kanun "sulh mahkemesi" der, uygulamada başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır ve değişik iş dosyası olarak kaydedilir. Esas davada, tespiti yapan mahkemenin yetkisiz ya da görevsiz olduğu ileri sürülemez, yani yanlış mahkemeye başvurmak tespiti tek başına geçersiz kılmaz (m.401/3).
Noterler bir şeyin veya yerin hal ve şeklini, kıymetini tespit eder.[6] HMK m.401/2 bu yolu saklı tutar.
Dilekçede Bulunması Gereken Unsurlar
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 402. maddesine göre delil tespiti dilekçesi dört unsuru taşır.[7]
- tespiti istenen vakıa
- tanıklara veya bilirkişilere sorulması istenen sorular
- delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler
- aleyhine delil tespiti istenen kişinin adı, soyadı ve adresi
Karttaki dilekçede vakıa üçüncü paragrafta, kaybolma sebebi beşinci paragrafta, bilirkişi soruları altıncı paragrafta yer alır. Karşı tarafın bilgileri ise başlıktadır.
Karşı Taraf Tespitten Haberdar Edilir mi?
Talebi haklı bulan mahkeme, kararı dilekçeyle birlikte karşı tarafa tebliğ eder ve karşı taraf tespit sırasında hazır bulunabilir. Kararda ayrıca itiraz ve ilave soruların bir hafta içinde bildirilmesi gerektiği yazılır. Tespitten sonra tutanak ve varsa bilirkişi raporu mahkemece karşı tarafa kendiliğinden tebliğ edilir.
Hakların korunması bakımından zorunluluk varsa karşı tarafa tebligat yapılmadan da tespit yapılabilir. Bu durumda dilekçe, karar, tutanak ve rapor tespitten sonra tebliğ edilir ve karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz edebilir.[8]
Hukuk Genel Kurulu'na göre itiraz, tespiti yapan mahkemeye sunulur ve delil tespiti kararı nihai karar olmadığı için temyiz edilemez.
Delil Tespiti Masrafı Kime Ait?
Delil tespiti dilekçesini veren taraf giderleri avans olarak yatırır, mahkemece belirlenen avans yatırılmadıkça sonraki işlemler yapılmaz. Harç, tebliğ ve posta gideri, keşif gideri ve bilirkişi ücreti bu giderlerin kalemleridir.
Dava sonunda, davayla ilgili tespit dosyasının giderleri yargılama gideri sayılır, dava değerine eklenmez ve ayrı bir alacak kalemi olarak istenemez.[9] Mahkeme bu giderlere talep olmasa da tarafların haklılık oranına göre kendiliğinden hükmeder. Yargıtay bu görüşünü 22.03.1976 tarihli 1976/1 E., 1976/1 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı'na dayandırır.
Davanın kısmen kabulünde giderin yalnızca haklılık oranındaki kısmı karşı taraftan alınabilir.
Eser Sözleşmesinde Delil Tespiti
Tadilat, tesisat ve inşaat gibi eser sözleşmelerinde kanun bilirkişi incelemesini ayrıca düzenler. TBK m.474/2 uyarınca taraflardan her biri, giderini karşılayarak, eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir.[10] Hüküm iş sahibine olduğu kadar yükleniciye de tanınmıştır.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin incelediği bir eser sözleşmesi dosyasında tespit, sulh hukuk mahkemesinde değişik iş dosyası olarak yapılmış ve tespit giderleri esas davada yargılama giderine eklenmiştir.
Eksik iş ile ayıplı iş aynı rejime bağlı değildir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, ayıp ihbarının şekle bağlı olmadığını ve tanık dahil her delille ispatlanabileceğini, eksik işler için ise ihbar gerekmeksizin zamanaşımı süresi içinde dava açılabileceğini belirtmiştir.[11] Karar 818 sayılı Borçlar Kanunu döneminden olsa da aynı ihbar düzeni TBK m.474/1 ve m.477'de sürmektedir.
Bu yüzden karttaki dilekçede eksik işler ile kusurlu işler ayrı yazılır ve ayıbın yükleniciye hangi tarihte, hangi araçla bildirildiği olay anlatımına girer. Kanunda tespit başvurusunu ihbar yerine sayan bir hüküm yoktur, ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13.05.2009 tarihli kararına dayanan 23. Hukuk Dairesi, tespit dilekçesinin ya da raporunun karşı tarafa tebliğini ayıp ihbarı niteliğinde kabul etmektedir.[12] Bu kabul başvuru anına değil tebliğ tarihine bağlıdır, tebliğ geç kalmışsa açık ayıp bakımından süre kaçmış olabilir.
Tespit Sonrası Süreler ve Raporun Değeri
Delil tespiti dosyası, asıl dava dosyasının eki sayılır ve onunla birleştirilir. Davanın taraflarından her biri iddiasını ya da savunmasını ispat için tespit tutanağına ve raporuna dayanabilir.[13] Kural çift yönlüdür, rapor tespiti yaptıran tarafın aleyhine çıkarsa karşı taraf da aynı rapora dayanabilir.
Raporun mahkemeyi bağlaması gerekmez. Hukuk Genel Kurulunun 2022 tarihli kararına konu bir tüketici davasında tespit dosyasındaki bilirkişi raporu ile yargılamada alınan heyet raporu çelişmiş, mahkemenin çelişkiyi gidermeden heyet raporuna üstünlük tanıması bozma sebebi olmuştur. Tespit edilen delilin ispat kuvvetini taraflar esas davada yeniden tartışabilir.
Kanun, delil tespitinden sonra esas davanın hangi süre içinde açılacağını düzenlemez. İhtiyati tedbirde kararın uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açma yükümlülüğü vardır, delil tespitinde böyle bir kural bulunmaz.[14] Tedbirin koşulları için İhtiyati Tedbir Kararı Nasıl Alınır Şartları Nelerdir yazımıza bakılabilir.
Ancak asıl talebin süresi işlemeye devam eder. TBK m.154 zamanaşımını kesen sebepleri sayar ve delil tespiti bunlar arasında yer almaz.[15] Ayıba dayanan dava teslimden başlayarak taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yıl, taşınmaz yapılarda beş yıl içinde açılır, yüklenicinin ağır kusuru varsa süre yirmi yıldır.[16] Bir tadilatın hangi gruba girdiği somut işe göre tartışılabilir.
Arabuluculuğu dava şartı yapan hükümler ilgili kanunlarda yer alır, örneğin ticari davalarda TTK m.5/A. Sonradan açılacak esas dava zorunlu arabuluculuğa tabiyse son tutanak o davanın dilekçesine eklenir.[17] Başvuru süreci Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Yapılır yazımızda anlatılıyor.
Talep Reddedilirse Kanun Yolu Var mı?
Delil tespiti talebinin reddine karşı istinaf yolu yoktur. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, delil tespiti kararlarının ne nihai karar ne de HMK m.341'de sayılan geçici koruma kararlarından olduğunu belirterek istinaf başvurusunu reddetmiştir. Aynı karara göre itiraz üzerine verilen karar da istinaf edilemez.[18]
Yolun kapalı olması taleple her şeyin bittiği anlamına gelmez. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi, ilgili tarafın durum ve şartların değiştiğini bildirerek yeniden delil tespiti isteyebileceğini belirtmiştir.
Ankara'daki dosyada ilk derece mahkemesi, delillerin hemen tespit edilmezse zayi olacağı konusunda yeterli kanaat oluşmadığı gerekçesiyle talebi reddetmişti. Yeni delil tespiti dilekçesinde durum ve şartlardaki değişikliğin bildirilmesi gerekir.
Delil Tespiti Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Delil tespiti dilekçesi verilirken sık takılan dört nokta aşağıda kısaca yanıtlanıyor.
Delil tespiti adli tatilde yapılabilir mi?
Evet. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.103/1-a, delillerin tespitini adli tatilde görülecek işler arasında sayar. Adli tatil m.102 uyarınca her yıl 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta sona erer, bu aralıkta da başvuru yapılabilir.
Karşı tarafın kimliği bilinmiyorsa dilekçe hasımsız verilebilir mi?
Evet. Durum ve koşullar aleyhine tespit yapılacak kişiyi göstermeye imkan vermiyorsa talep yine geçerli sayılır (HMK m.402/1).
Noter tespiti delil tespitinin yerine geçer mi?
Hayır, kanun noter tespitini HMK'daki delil tespitinden ayrı bir yol olarak düzenler. Noterler bir şeyin veya yerin hal ve şeklini, kıymetini tespit eder (Noterlik Kanunu m.61), HMK m.401/2 de noterlik tespitine ilişkin hükümleri saklı tutar.
Karşı taraf tespite gelmezse ne olur?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre karşı taraf usulüne uygun davet edildiği halde gelmezse tespit onun yokluğunda yapılır. Yokluğunda yapılan tespitin dilekçesi, kararı, tutanağı ve varsa bilirkişi raporu karşı tarafa tebliğ edilir (HMK m.403), tebliğ edilmeyen tutanak ise davada delil olarak kullanılamaz.
Referans ve Kaynaklar
[1] 6100 sayılı HMK m.400 - delil tespitinin konusu ve hukuki yarar şartı.
[2] Yargıtay HGK, E. 2020/340, K. 2022/1195, T. 29.09.2022 - delil tespitinin dava olmadığı, tespit edilen delilin esas davada takdiri.
[3] 6100 sayılı HMK m.106 - tespit davasının konusu, güncel hukuki yarar ve maddi vakıaların tek başına konu olamaması.
[4] Kayseri BAM 6. HD, E. 2024/645, K. 2024/693, T. 14.03.2024 - ilk derece mahkemesinin hukuki yarar gerekçesi, ret kararına karşı istinaf yolunun kapalı olması ve şartlar değişince yeniden talep.
[5] 6100 sayılı HMK m.401 - delil tespitinde görev ve yetki.
[6] 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.61 - noterin hal ve şekil tespiti.
[7] 6100 sayılı HMK m.402 - delil tespiti dilekçesinin içeriği, avans ve tebliğ.
[8] 6100 sayılı HMK m.403 - acele hallerde tespit ve itiraz.
[9] Yargıtay 15. HD, E. 2016/5248, K. 2017/4165, T. 28.11.2017 - delil tespiti giderlerinin yargılama gideri olması, dava değerine dahil edilememesi.
[10] 6098 sayılı TBK m.474 - ayıp ihbarı ve bilirkişi incelemesi hakkı.
[11] Yargıtay 15. HD, E. 2015/4872, K. 2016/3397, T. 14.06.2016 - ayıp ihbarının ispatı, eksik işlerde ihbar şartı aranmaması.
[12] Yargıtay 23. HD, E. 2015/751, K. 2016/2685, T. 27.04.2016 - tespit dilekçesi ve raporunun tebliğinin ayıp ihbarı sayılması, geç tebliğde açık ayıp için süre aşımı.
[13] 6100 sayılı HMK m.405 - tutanak ve diğer belgeler.
[14] 6100 sayılı HMK m.397 - ihtiyati tedbirde iki haftalık dava açma yükümlülüğü.
[15] 6098 sayılı TBK m.154 - zamanaşımını kesen sebepler.
[16] 6098 sayılı TBK m.478 - ayıplı eser sebebiyle açılacak davaların zamanaşımı.
[17] 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A - dava şartı olarak arabuluculuk.
[18] Ankara BAM 20. HD, E. 2026/7, K. 2026/269, T. 06.02.2026 - delil tespiti ret kararının kesin olması, itiraz üzerine verilen kararın da istinaf edilememesi.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 14 Ekim 2026
