Danıştay kararları kesin midir sorusunun yanıtı, kararın Danıştay tarafından hangi sıfatla verildiğine göre değişir. Danıştay bazı davalara ilk derece mahkemesi olarak bakar, bazı davalarda ise bölge idare mahkemesi kararlarını inceleyen bir temyiz mercii sıfatıyla karar verir. İlk derece sıfatıyla verilen kararlara karşı temyiz yolu genellikle açıkken, temyiz mercii sıfatıyla verilen onama kararları çoğunlukla kesindir. Aradaki farkı bilmek, bir kararın hangi aşamada kesinleştiğini ve hangi sürede itiraz edilebileceğini doğru hesaplamak için gereklidir. Bazı işlemlerde sürelerin kısaldığı usul İdari Yargıda İvedi (Acele) Yargılama Usulü yazımızda ele alınmaktadır.
Danıştay kararlarının kesinliği ve temyiz süreci konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
Danıştay kararlarının kesinliği konusunda detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
- İki farklı sıfat: Danıştay bazı davalara ilk derece mahkemesi, bazılarına ise bölge idare mahkemesi kararlarını inceleyen temyiz mercii sıfatıyla bakar. Kararın kesinliği bu sıfata göre değişir.
- İlk derece kararında temyiz açık: Danıştay dava dairelerinin ilk derece sıfatıyla verdiği kararlara karşı otuz gün içinde İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna temyiz başvurusu yapılabilir.
- Karar düzeltme kaldırıldı: 2577 sayılı Kanun'un 47. ve 54. maddeleri 6545 sayılı Kanun'la yürürlükten kalktığından temyiz veya istinaf kararına karşı ayrıca karar düzeltme yoluna gidilemez.
- Son çare Anayasa Mahkemesi: İç hukuk yolları tükendikten sonra otuz gün içinde bireysel başvuru yapılabilir.
Danıştay'ın İki Ayrı Sıfatı: İlk Derece Mahkemesi ve Temyiz Mercii
Danıştay, idari yargı teşkilatında iki farklı rol üstlenir. Düzenleyici işlemler ve kanunda sayılan bazı üst düzey kararlara karşı açılan davalarda ilk derece mahkemesi olarak görev yapar; diğer davalarda ise idare ve vergi mahkemelerinin kararlarını inceleyen bölge idare mahkemelerinin verdiği kararları temyizen denetler. Danıştay'ın kuruluşu, daire sayısı ve genel görevleri Danıştay (Yüksek İdare Mahkemesi) ve Görevleri başlıklı yazıda ayrıca ele alınmıştır. Bir kararın kesin olup olmadığı sorusu, kararın hangi sıfatla verildiğine bakılmadan yanıtlanamaz.
Danıştay'ın İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla Verdiği Kararlarda Temyiz Yolu
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesine göre Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği nihai kararlara karşı temyiz yolu açıktır.[1] Bu kararlar arasında düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları, mesleki veya kamu görevinden çıkarma işlemleri ile imar planları ve parselasyon işlemlerinden doğan davalar sayılabilir. Temyiz başvurusu kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılır ve inceleme Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ya da Vergi Dava Daireleri Kurulunca yürütülür.
Cumhurbaşkanı kararı biçiminde tesis edilen acele kamulaştırma kararları, Danıştayda ilk derece davasına konu edilen işlemlere bir örnektir. Bu tür davalarda Danıştay dava dairesinin verdiği karar tek başına kesin değildir, süresi içinde temyiz edilebilir. Acele kamulaştırma kararına karşı açılan davanın işleyişi Acele Kamulaştırma Nedir? başlıklı yazıda ayrıntılı anlatılmıştır.
Danıştay'ın Temyiz Mercii Sıfatıyla Verdiği Kararların Kesinliği
Danıştay, bölge idare mahkemesinin kanunda sayılan konularda verdiği kararları temyizen incelediğinde iki türlü karar verebilir: kararı onar ya da bozar. Kararı hukuka uygun bulup onadığında dosya, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir ve süreç orada sona erer.[2] Onama kararına karşı ayrıca bir kanun yolu öngörülmediğinden bu karar kesindir. Kararın bozulması durumunda ise süreç bölge idare mahkemesinde devam eder; kesinlik bu noktada değil, sürecin sonraki aşamasında gerçekleşir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararlarının Hangi Hallerde Kesin Sayıldığı
Her bölge idare mahkemesi kararı Danıştayda temyiz edilemez. Kanun, hangi konuların temyize açık olduğunu tek tek sayar; bu listede yer almayan kararlar kesindir. Aynı maddenin ikinci fıkrası bu listeyi ayrıca somutlaştırır: tek hakimle görülen davalar, çiftçi mallarının korunmasına ilişkin uyuşmazlıklar, taşınmaz zilyetliğine yapılan tecavüzler ve yabancılar ile uluslararası koruma kanunundan doğan davalar bu istisnalar arasındadır. Ayrıca yalnızca vekalet ücreti veya yargılama giderine ilişkin kararlar da temyiz yolunun dışında bırakılmıştır.
Dosyada hangi kararın kesin olduğunu tebliğ tarihine bakarak değil, davanın konusuna bakarak belirlemek gerekir; aksi halde süresi geçmiş bir temyiz başvurusu boşa gidebilir.
Danıştay kararlarının kesinliğini ilk derece ve temyiz sıfatına göre karşılaştırmak, süreci daha somut hale getirir.
| Özellik | İlk Derece Sıfatıyla Verilen Karar | Temyiz Mercii Sıfatıyla Verilen Karar |
|---|---|---|
| Karara konu dava | Düzenleyici işlem, üst düzey atama, imar planı gibi kanunda sayılan davalar | Bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesi sonunda verdiği karar |
| Kanun yolu | Otuz gün içinde İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna temyiz | Onama kararına karşı yok; bozma halinde süreç bölge idare mahkemesinde sürer |
| Karar düzeltme | Yok (kaldırıldı) | Yok (kaldırıldı) |
| Kesinleşme anı | Temyiz süresinin geçmesi veya kurul kararı | Onama ile derhal, bozmada ısrar kararının kurulca incelenmesiyle |
Karar Düzeltme Yolunun Kaldırılması
Eskiden temyiz veya istinaf üzerine verilen kararlara karşı ayrıca karar düzeltme yoluna gidilebiliyordu. Bu yol, 18 Haziran 2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun 103. maddesiyle İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 47. ve 54. maddeleri yürürlükten kaldırılarak sona erdirildi.[3] Kanun metni bu noktada teknik ilerler, ama pratik sonuç nettir: temyiz veya istinaf incelemesi sonunda verilen karara karşı artık ikinci bir olağan itiraz hakkı yoktur. Bir kararın kesinleşip kesinleşmediği değerlendirilirken karar düzeltme süresi bugün için hesaba katılmaz.
Israr Kararlarına Karşı Temyiz ve Kesin Hüküm
Danıştay bir kararı bozduğunda bölge idare mahkemesi iki yoldan birini seçer: bozma kararına uyar ya da kendi kararında ısrar eder. Israr kararı da temyiz edilebilir, ancak bu incelemeyi artık ilgili dava dairesi değil Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulu yapar.[4] Kurulun verdiği karara uyulması zorunludur ve bu karara karşı yeniden bir kanun yolu öngörülmemiştir. Israr kararının kurulca karara bağlanması, idari yargılamada uyuşmazlığın nihai olarak kapandığı andır.
Danıştay Kararlarına Karşı Anayasa Mahkemesi'ne Bireysel Başvuru
Danıştay kararı olağan kanun yolları tükendikten sonra kesinleşse de bu, hak arama sürecinin mutlaka bittiği anlamına gelmez. Kararın bir temel hak ihlaline yol açtığı düşünülüyorsa Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilir. Başvuru, iç hukuk yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.[5] Bireysel başvuru, Danıştay kararını bir üst derece incelemesi gibi yeniden değerlendirmez; yalnızca Anayasa'da güvence altına alınan hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmediğini denetler.
Kesinleşen Danıştay Kararının Uygulanması
Kararın kesinleşmesi, idarenin onu uygulama yükümlülüğünü doğurur. İdarenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesi durumunda izlenebilecek yollar ayrı bir konudur ve İdare Mahkemesi İade Kararı Nasıl Uygulanır? başlıklı yazıda ele alınmıştır. Kesinleşmiş bir kararın gecikmeli uygulanması, ilgiliye tazminat davası açma imkanı da tanıyabilir.
Danıştay kararlarının kesinliği ve temyiz süreciyle ilgili sorularınız için İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Danıştay Kararlarının Kesinliği Hakkında Sık Sorulan Sorular
Danıştay kararlarının kesinliği hakkında sık sorulan bazı sorular şöyle yanıtlanabilir.
Danıştay'ın onama kararına karşı yeniden temyize gidilebilir mi?
Hayır, onama kararına karşı ikinci bir temyiz yolu yoktur. Danıştay dava dairesinin bir bölge idare mahkemesi kararını onaması durumunda dosya, kararı veren mahkemeye gönderilir ve karar bu aşamada kesinleşir.
Karar düzeltme yolu hangi tarihte kaldırıldı?
Karar düzeltme, 18 Haziran 2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun 103. maddesiyle 2577 sayılı Kanun'un 47. ve 54. maddelerinin yürürlükten kaldırılmasıyla sona ermiştir. Bu tarihten sonra verilen kararlara karşı karar düzeltme başvurusu yapılamaz.
Bölge idare mahkemesi kararı hangi durumda kesindir?
Kanunda temyize açık olduğu belirtilen konular dışında kalan bölge idare mahkemesi kararları kesindir. Tek hakimle görülen davalar, çiftçi malları ve taşınmaz zilyetliğine ilişkin uyuşmazlıklar ile yalnızca vekalet ücretine ilişkin kararlar bu istisnalar arasındadır.
Danıştay kararı kesinleştikten sonra Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabilir mi?
Evet, iç hukuk yollarının tüketilmesinden itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilir. Bu başvuru, kararı yeniden bir üst derece incelemesi gibi değerlendirmez, yalnızca temel hak ihlali iddiasını inceler.
Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararlar hemen kesinleşir mi?
Hayır. Düzenleyici işlemler ve kanunda sayılan diğer konularda Danıştay dava dairesinin ilk derece sıfatıyla verdiği kararlara karşı otuz gün içinde İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna temyiz başvurusu yapılabilir. Bu süre geçmeden veya temyiz sonuçlanmadan karar kesinleşmez.
Referans ve Kaynaklar
[1] 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 46 - Danıştay dava dairelerinin ilk derece sıfatıyla verdiği kararlara karşı temyiz yolu.
[2] 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 49 - temyiz incelemesi sonunda Danıştayın onama veya bozma kararı verebileceği.
[3] 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 54 - kararın düzeltilmesi hükmünün 18.06.2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun 103. maddesiyle yürürlükten kaldırılması.
[4] 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 50 - ısrar kararının temyizi halinde incelemenin Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulunca yapılacağı ve kurul kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu.
[5] 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun madde 47/5 - bireysel başvurunun otuz gün içinde yapılması gerektiği.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 16 Ağustos 2026
