Ayı vurmanın cezası, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'na göre iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Ayrıca fail yaban hayatındaki eksilme için bir tazminat öder ve avlanmada kullandığı silaha el konulur.
Türkiye'de yaşayan boz ayı, serbestçe avlanılabilecek bir tür değildir. Bakanlık ve Merkez Av Komisyonu kararlarıyla koruma altına alınmış bir yaban hayvanıdır.
Bu nedenle bir ayıyı vurmak veya öldürmek, sıradan bir avlanma kuralı ihlali değil, kanunun öngördüğü en ağır yaptırımlardan birini gerektiren bir fiildir. Aşağıda bu sorumluluğun hukuki dayanaklarını ve istisnai hallerini madde madde açıkladık.
- Ayı vurmanın cezası 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun 21. maddesine göre iki yıldan beş yıla kadar hapistir.
- Boz ayı Merkez Av Komisyonu kararlarıyla koruma altındadır ve açık av dönemlerinde bile avlanamaz.
- Hapis cezasının yanında Kanun'un 28. maddesine göre Bakanlık cetveline dayanan tazminat ödenir ve avda kullanılan silaha el konulur.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2010/54 sayılı kararında hayvan canlı yakalanıp doğaya bırakılsa bile tazminat sorumluluğunun kalkmadığına hükmetti.
Boz Ayının Hukuki Statüsü: Av Hayvanı mı, Korunan Tür mü?
4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun 4. maddesi, yaban hayvanı türleri içinde korunması gerekenlerin Merkez Av Komisyonu veya Bakanlık kararıyla koruma altına alınacağını düzenler.[1] Koruma altına alınan bir yaban hayvanı kanunun açık ifadesiyle avlanamaz. Üreme, tüy değiştirme ve kış uykusu dönemlerinde rahatsız edilmesi de ayrıca yasaktır.
Boz ayı, yıllardır Merkez Av Komisyonu kararlarındaki koruma listesinde yer alır ve avlanmasına açık av dönemlerinde dahi izin verilmez. Kanun, tarım alanlarına veya can güvenliğine zarar veren hayvanların resmi makamlarca avlattırılmasına izin verse de bu istisna yalnızca koruma altında olmayan türler için geçerlidir. Boz ayı bu kapsama girmez.
Ayı Vurmanın Cezası Ne Kadardır?
Kanun, avlanma yoluyla bir türün yok olması veya ekolojik dengenin bozulması tehlikesine neden olunması halini ayrı ve ağır bir suç sayar. 4915 sayılı Kanun'un 21. maddesinin son fıkrası uyarınca bu fiili işleyen kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.[2]
Boz ayı, Türkiye'de sayısı zaten az olan bir tür olduğundan bir ayının öldürülmesi bu ağırlaştırılmış hükmün kapsamına girer. Sıradan bir avlanma kuralı ihlalinde uygulanan 150 Türk Lirası'ndan ibaret idari para cezası burada söz konusu olmaz. Hükmedilen hapis cezasının infaz kurumunda ne kadar süreceği Ceza İnfaz Hesaplama aracımızla hesaplanabilir.
Aşağıdaki tablo, avlanma fiiline göre uygulanacak yaptırımları karşılaştırır.
| Fiil | Hukuki Dayanak | Yaptırım |
|---|---|---|
| Koruma altındaki yaban hayvanını (boz ayı dahil) avlayarak öldürme | 4915 sayılı Kanun m.21 | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis |
| Genel avlanma kurallarına aykırılık (belgesiz veya izinsiz avlanma) | 4915 sayılı Kanun m.24 | İdari para cezası |
| Zehirle avlanma | 4915 sayılı Kanun m.24 | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası |
Yasa Dışı Avlanmada Tazminat Bedeli Nasıl Belirlenir?
Hapis cezasının yanında, yasa dışı avlanma nedeniyle yaban hayatında ve ekosistemde meydana gelen eksilme için ayrıca bir tazminat hükmolunur. 4915 sayılı Kanun'un 28. maddesine göre bu tazminat, av hayvanı türlerine göre Tarım ve Orman Bakanlığınca her av dönemi için ayrı bir cetvelle belirlenen değerler üzerinden hesaplanır ve Döner Sermaye İşletmesine gelir kaydedilir.[3] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, avlanan hayvan canlı yakalanıp sonradan doğaya geri bırakılmış olsa dahi bu tazminat sorumluluğunun ortadan kalkmadığına hükmetmiştir.[4]
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2010/4-40, K. 2010/54, T. 03.02.2010"Yasak avlanan hayvanın canlı olması ve doğal ortamına salıverilmiş olması zararın doğmasına engel olmadığı gibi idari yaptırım uygulanmış olması da ayrıca zararın tazmininin istenemeyeceği anlamına gelmemektedir."
Bakanlığın Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan son cetvelde (2025-2026 av dönemi, 14.03.2025 onaylı) boz ayı başına 130.000 Türk Lirası tazminat öngörülmüştü.[5] Bu cetvel, kendi metninde de belirtildiği üzere 2025-2026 dönemi Merkez Av Komisyonu Kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten 2026-2027 dönemine ait kararın yayımlandığı tarihe kadar geçerliydi. 2026-2027 av dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı 7 Mayıs 2026'da alınıp 7 Haziran 2026 tarihli ve 33273 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.[6] Bu tarihten sonra uygulanacak yeni tazminat cetveli, bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla Bakanlığın resmi sayfasında ayrıca yayımlanmamıştı.
İnternette dolaşan 60.000, 90.000 veya 170.000 TL gibi farklı boz ayı rakamları çoğunlukla önceki av dönemlerine (2023-2024, 2024-2025 gibi) ait eski cetvellerden kalmadır. Haberler genellikle hangi döneme ait olduğunu belirtmeden bu eski tutarları aktarır. Somut bir dosyada uygulanacak güncel tutar için Bakanlığın o tarihte yürürlükte olan tazminat cetveli esas alınmalıdır. Tazminata ek olarak, avlanmada kullanılan silah ve araç gibi eşyanın mülkiyeti de mahalli mülki amirin kararıyla kamuya geçirilebilir.
Ayının Öldürülmesi 5199 Sayılı Kanun Kapsamına Girer mi?
Ayının avlanma yoluyla öldürülmesinde uygulanan temel kanun 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu değil, özel kanun niteliğindeki 4915 sayılı Kanun'dur. 5199 sayılı Kanun'un tanımlar maddesi doğada serbest yaşayan hayvanları yabani hayvan olarak anar, ancak kanunun yasak ve ceza sistemi esas olarak sahipli ve sahipsiz ev veya evcil hayvanlara yöneliktir.[7] Kanunun 28/A maddesindeki nesli yok olma tehlikesi altındaki bir hayvanı öldürmeye ilişkin bir yıldan beş yıla kadar hapis hükmü, daha çok avcılık dışındaki kaçak ticaret veya doğrudan öldürme olaylarında gündeme gelir.
Av faaliyeti sırasında işlenen fiiller için özel kanun olan 4915 sayılı Kanun öncelikle uygulanır. Bu ayrım önemlidir, çünkü iki kanunun idari makamı, soruşturma usulü ve tazminat mekanizması birbirinden farklıdır.
Ayı Saldırısına Karşı Savunmada Ceza Sorumluluğu Doğar mı?
Bir ayı doğrudan saldırıya geçmişse ve can güvenliği gerçekten tehlikedeyse durum değişir. Türk Ceza Kanunu'nun 25. maddesi, bir hakka yönelen ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak zorunluluğuyla işlenen fiilleri, tehlikenin ağırlığı ile kullanılan araç arasında orantı bulunması koşuluyla cezasız bırakır.[8] Uygulamada bu hal klasik meşru savunmadan çok zorunluluk hali olarak değerlendirilir, çünkü meşru savunmanın aradığı "haksız saldırı" kavramı bir insan iradesine bağlıdır, hayvanın kendiliğinden saldırısı bu tanıma tam olarak girmez.
Peki bu, her ayı karşılaşmasında silah kullanmayı meşru kılar mı? Hayır. Tehlikenin gerçek, yakın ve başka türlü savuşturulamaz olması, ayrıca kullanılan gücün tehlikeyle orantılı kalması aranır, aksi halde zorunluluk hali savunması mahkemece kabul edilmez.
Silahın El Konulması ve Ruhsat Sonuçları
Yasa dışı avlanmada kullanılan silah, 4915 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca mahalli mülki amirin kararıyla mülkiyetin kamuya geçirilmesi kapsamına girebilir. Ayrıca failin avcılık belgesi iptal edilir ve kendisine bir daha belge verilmez. Kullanılan silah ruhsatsızsa veya avcılık belgesine kayıtlı yivli tüfek değilse, ayrıca 6136 sayılı Kanun uyarınca ruhsatsız silah bulundurma suçundan da sorumluluk doğabilir. Bu iki yaptırım birbirinden bağımsız olarak uygulanır.
Sahada sık karşılaşılan bir yanılgı, avcılık belgesinin varlığının her türlü avlanmayı meşrulaştırdığı düşüncesidir. Oysa belge yalnızca izin verilen tür ve dönemler için geçerlidir, koruma altındaki bir hayvanı kapsamaz. Mahkumiyet kesinleştiğinde oluşan kayıt, şartları oluştuğunda Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı) Nasıl Silinir? yazımızda anlatılan yollarla silinebilir.
"Ayı Vurmanın ve Öldürmenin Cezası" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
"Ayı Vurmanın ve Öldürmenin Cezası" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
"Ayı Vurmanın ve Öldürmenin Cezası" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yeni yazı çıkınca haber verelim mi?
Hukuki haklarının farkında olmak için takip et!
Ayı Vurmanın ve Öldürmenin Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ayı vurmanın cezası hakkında en çok sorulan soruları burada topladık.
Boz ayı vurmanın cezası kaç yıl hapistir?
Avlanmak suretiyle bir türün yok olması veya ekolojik dengenin bozulması tehlikesine yol açılması halinde 4915 sayılı Kanun'un 21. maddesi uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası uygulanır. Boz ayı koruma altındaki bir tür olduğundan bu hüküm doğrudan devreye girer.
Ayı vurmanın cezası kaç para tutar?
Sabit bir rakam yoktur. Hapis cezasının yanında ödenen tazminat, Tarım ve Orman Bakanlığının her av dönemi için ayrı yayımladığı cetvele göre değişir. Son yayımlanan cetvelde (2025-2026 av dönemi) boz ayı için bu tutar 130.000 TL'ydi. Yeni av dönemindeki güncel tutar için Bakanlığın o tarihte yürürlükteki cetveli kontrol edilmelidir.
Ayıyı öldüren kişi tazminat da öder mi?
Evet, hatta hayvan yalnızca yakalanıp canlı olarak doğaya geri bırakılmış olsa bile bu sorumluluk doğar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, canlı salıvermenin veya idari para cezası uygulanmış olmasının tazminat yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığına hükmetmiştir.
Avcılık belgesi olan biri ayı vurursa yine suç oluşur mu?
Evet. Avcılık belgesi yalnızca izin verilen tür ve avlanma dönemleri için geçerlidir. Boz ayı koruma altına alınan bir tür olduğundan belgenin varlığı avlanmayı hukuka uygun hale getirmez.
Ayı saldırısına karşı silah kullanmak her zaman cezasız mıdır?
Hayır. Tehlikenin gerçek, yakın ve başka türlü savuşturulamaz olması ile kullanılan gücün tehlikeyle orantılı kalması gerekir. Bu koşullar somut olayda gerçekleşmezse zorunluluk hali savunması kabul edilmez.
Referans ve Kaynaklar
[1] 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu m.4.
[2] 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu m.21.
[3] 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu m.28.
[4] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2010/4-40, K. 2010/54, T. 03.02.2010.
[5] T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Yasak Avlanma ile Yaban Hayatında ve Ekosistemde Meydana Gelen Tahribat ve Eksilme Nedeniyle Hükmolunacak Tazminat Bedelleri (Ek-2), 2025-2026 Av Dönemi cetveli, 14.03.2025 onaylı.
[6] 2026-2027 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı, R.G. 07.06.2026/33273.
[7] 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m.3/h, m.14, m.28/A.
[8] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.25.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 4 Eylül 2026
