Çalışan Açık Rıza Formu Örneği

Çalışan Açık Rıza Formu

Çalışan açık rıza formu, işverenin kanuni bir işleme şartına dayanamadığı hallerde işçinin kişisel verilerinin belirli bir amaçla işlenmesine verdiği onayı belgeleyen metindir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza olarak tanımlar.^[1]

Formun içeriği ve iş ilişkisindeki sınırları aşağıda. İşçinin özlük dosyasında hangi verilerin bulunacağı Özlük Dosyası Nedir, Nasıl Hazırlanır? yazımızda, işyerinde kamera ile izleme ise İşçi Kamerayla İzlenebilir mi yazımızda anlatılıyor.

Her Veri İçin Açık Rıza Gerekir mi?

İş ilişkisindeki verilerin büyük bölümü rıza olmadan işlenir. Kimlik, adres, banka hesabı, SGK ve bordro bilgileri iş sözleşmesinin ifası ve kanuni yükümlülük şartlarına dayanır. Bu veriler için rıza istenmesi Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından hatalı uygulama sayılır.

Açık rıza yalnızca başka şart bulunmayan hallerde alınır. Fotoğrafın tanıtımda kullanılması, biyometrik giriş sistemi, verilerin yurt dışına aktarılması ve işyeri hekimi dışında sağlık verisi işlenmesi bu gruba girer.

İşverenler her işçiye tek bir genel rıza formu imzalatabiliyor. Kurul bu uygulamayı battaniye rıza olarak nitelendirir ve geçersiz sayar. Her veri ve amaç için ayrı onay kutusu bulunur.

Açık Rıza Formunda Neler Bulunmalıdır?

Form, aydınlatma metnine atıf yapar. Aydınlatma yapılmadan alınan rıza bilgilendirmeye dayanmadığı için hükümsüzdür ve aydınlatma yükümlülüğü Kanun'un 10. maddesinde düzenlenmiştir.

Formda şunlar yer alır:

• Veri sorumlusunun kimliği
• Aydınlatma metnine atıf ve bilgilendirilme beyanı
• Rızaya konu her veri kategorisi ve karşısında işleme amacı
• Her kalem için ayrı kabul ya da ret seçeneği
• Rızanın geri alınabileceği ve vermemenin iş ilişkisini etkilemeyeceği beyanı
• Tarih ve imza

Ret seçeneği bulunmayan form geçerli değildir. İşçiye yalnızca "kabul ediyorum" kutusu sunulması, iradenin özgürce açıklanmadığını gösterir.

İş İlişkisinde Rıza Özgür İradeyle Verilmiş Sayılır mı?

İşçi ile işveren arasındaki güç dengesizliği rızanın özgürlüğünü tartışmalı kılar. Kurul, rızanın hizmetin şartı olarak sunulamayacağını kararlaştırmıştır. Rıza vermeyen işçinin işe alınmaması ya da işten çıkarılması rızayı sakatlar.

Bu yüzden işveren mümkün olan her halde rıza dışındaki şartlara dayanır. Yalnızca gerçekten seçimlik olan işlemelerde rıza alınır ve işçinin ret hakkı formda açıkça yazılır.

İşe girişte imzalatılan rıza da aynı denetime tabidir. Aday, işi almak için formu imzaladığını ispatlarsa rıza geçersiz sayılır ve işlenen veri hukuka aykırı işlenmiş olur.

Sağlık ve Biyometrik Veriler İçin Özel Kural Var mı?

Sağlık, biyometrik ve genetik veriler özel nitelikli kişisel veridir ve Kanun'un 6. maddesine tabidir.

Sağlık verisi işyeri hekimi ve sır saklama yükümlülüğü altındaki kişilerce rıza aranmadan işlenebilir. İnsan kaynakları biriminin işlemesi ise açık rıza gerektirir.

Parmak izi ya da yüz tanıma ile giriş takibi açık rıza ister. Kurul, kart ya da şifre gibi daha az müdahaleci bir yöntem mümkünken biyometrik veri toplanmasını ölçülülük ilkesine aykırı bulmuştur. Rıza alınsa bile sistem sorgulanabilir.

İşçi Rızasını Geri Alırsa Ne Olur?

İşçi rızasını her zaman geri alabilir ve geri alma ileriye dönük sonuç doğurur. İşveren o andan itibaren işlemeyi durdurur ve veriyi siler ya da anonim hale getirir. Geri almadan önceki işleme hukuka uygun kalır.

Geri alma sebebiyle işçiye yaptırım uygulanamaz. Rızasını geri aldığı için işten çıkarılan işçi, feshin geçersizliğini ve ayrımcılık tazminatını ister. Ayrımcılık yasağı İşverenin Eşit Davranma Borcu yazımızda anlatılmaktadır.

Çalışan Açık Rıza Formu Hakkında Sık Sorulan Sorular

En çok rızanın geri alınması ve zorunlu olmayan veriler soruluyor.

Referans ve Kaynaklar

^[1] 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, madde 3, 5, 6, 10 ve 11.